Connect with us

Intervista

Ambasadori i Kroacisë kundër ‘Ballkanit të Hapur’: Legjitimon ‘botën serbe’

Published

on

Zlatko Kramariç kundërshton iniciativën e përbashkët Serbi-Shqipëri-Maqedoni e Veriut për krijimin e një zone të përbashkët tregtare të Ballkanit Perëndimor.

Kryetar bashkie gjatë luftës në moshën 36 vjeçare gjatë viteve 1990, politikan i bërë deputet, shkrimtar dhe diplomat i rangut të lartë e ambasador në Kosovë, Maqedoni e Veriut dhe Shqipëri në shekullin e 20-të. Shkurtimisht, kjo është përmbledhja e CV të ambasadorit të tanishëm të Kroacisë në Tiranë, Zlatko Kramariç.

Si lexues i rregullt i Albanian Daily News dhe kontributor i veçantë me biseda, opinione, dhe analiza gjatë detyrës së tij si ambasador në Tiranë, ishim kureshtarë të dinim se cila ishte e gjitha kjo lidhje e karrierës së tij nga viti 1990 deri 2021.

30 vjetori i tragjedisë së Vukovarit, kur anëtarët e Ushtrisë Popullore të Jugosllavisë dhe formacioneve paraushtarake serbe hynë brenda qytetit të shkatërruar pas tre muajsh shtetrrethim, u përkujtua si gjithmonë me pjesëmarrjen e autoriteteve më të larta të vendit.

Kjo ishte një shtysë më shumë që ADN të diskutonte me ambasadorin, Kramariç, si një prej politikanëve kryesor në Kroaci dhe kryebashkiak i Osijek gjatë artilerisë bombarduese të qytetit nga Ushtria Popullore Jugosllave, e cila ndodhi nga gushti i vitit 1991 deri në qershor të vitit 1992 gjatë luftës kroate për pavarësi, e cila hyri në histori si Beteja e Osijek (Në gjuhën kroate – Bitka za Osijek.)

‘E gjithë veprimtaria ime gjatë të gjithë karrierës sime ka qenë rezultat i tre zgjedhjeve, të cilat më kanë mundësuar të zbatoj një pozicion si nga jashtë ashtu edhe nga brenda. E di që është një kombinim i pamundur dhe kontradiktor, por kjo është pikërisht arsyeja përse mua më pëlqeu. Dhe e gjitha kjo veprimtari më bën një person të lumtur e të kënaqur,’ u shpreh ambasadori Kramariç duke nënkuptuar me mirësjellje se ka edhe më shumë se kaq.

Ai besonte se ‘Kriza Jugosllave’ do zgjidhej përmes mjeteve politike dhe jo ushtarake si vijimësi e asaj që po ndoshte pas rënies së Murit të Berlinit, kryebashkiaku i ri i Osijek, një qytet pranë Vukovarit, pa që politika e të fortit serb, Slobodan Miloseviç, ishte krijimi i Serbisë së Madhe, një Jugosllavi e re pa Sloveninë. ‘Ai vendim ishte thelbësor, vendimtar, sepse injoroi rezultatet e zgjedhjeve demokratike në Kroaci. Miloseviçit iu dha drita jeshile për planet e tij imperialiste,’ zbuloi Ambasadori.

Ai kujton se kur u përfshi Bashkimi Evropian në zgjidhjen e krizës në korrik të vitit 1991, përpjekjet e tyre ishin pa efekt. Ushtria jugosllave, bashkë me vullnetarët serb nga Serbia, Bosnja, Mali i Zi, dhe serbë vendas, po ndërmerrte veprime ushtarake duke sulmuar qytete kroate me qëllimin rrëzimin e qeverisë demokratike të Kroacisë, apo duke copëtuar ato pjesë të Kroacisë që i konsideronte ‘troje serbe.’ ‘Kështu që, është qesharake dhe e turpshme të flasësh për luftën në Kroaci si kategori e luftës civile,’ shprehet ambasadori, i cili thekson se, ‘është një luftë klasike imperiale për territore të huaja.’

I pyetur për iniciativën e Ballkanit të Hapur, ai u shpreh se është tejet e rëndësishme të kuptohet sa më parë, para se të jetë vonë, se të gjitha pasojat e mundshme politike që fshihen pas shprehjes së ‘sinqertë’: ‘Bota Serbe’ e cila me ngadalë por në mënyrë të sigurtë po legjitimizohet përmes iniciativës së Ballkanit të Hapur dhe me mbështetje ndërkombëtare.

Ambasadori tregohet i shqetësuar se situata politike në Ballkan nuk është e mirë dhe se rajoni mbetet ende një fuçi baruti. Nga ana tjetër, sipas tij, bashkësia ndërkombëtare, si rregulator, është e vonuar me reagimet e saj, e madje edhe kur reagon, reagimi është i papërshtatshëm.

‘Politikanët e Ballkanit pëlqejnë të përsëritin të gjitha gabimet që kanë bërë shumë here përgjatë historisë. Dhe ata janë shumë këmbëngulës në këto veprimtari,’ thotë Ambasadori Kroat, Zlatko Kramariç në intervistën e mëposhtme:

Albanian Daily News: Z. Ambasador, ju keni qenë mysafir i AND si një diplomat I rangut të lartë i Zagrebit në Tiranë përmes intervistave dhe kontributeve tuaja, por rasti i përkujtimit të viktimave të luftës së Vukovarit dhe zonave përreth në 30 vjetorin e rënies në duart e Ushtrisë Popullore Jugosllave dhe paraushtarakëve serb na ka shtyrë të kemi këtë bashkëbisedim me ju pasi ju ishin kryebashkiaku i Osijekut, një qytet në epiqendër të luftës, që ishte ndër të parat që u sulmua nga paraushtarakët serbë. Ju lutemi, çfarë mund tu thoni lexuesve të ADN mbi ato kohë tragjike si kryebashkiak i Osijek, sidomos atmosferën tek njerëzit?

Ambasadori Kroat, Zlatko Kramariç: Unë isha i bindur që ‘Kriza Jugosllave’ do zgjidhej përmes mjeteve politike e jo ushtarake. Isha i bindur se paqja nuk kishte alternativa të tjera. Muri i Berlinit ka rënë, Komunizmi vdiq, proceset demokratike janë të pashmangshme. Në fund, çekët dhe sllovakët treguan se si arrihet kjo, me qetësi dhe mënyrë të paqtë.

Ndoshta diçka e ngjashme do kishte ndodhur në Jugosllavi nëse ushtria jugosllave nuk do kishte pranuar politikën e S. Miloseviçit, krijimin e Serbisë së Madhe, një Jugosllavi e re pa Slloveninë. Ai vendim ishte thelbësor, vendimtar, sepse injoroi rezultatet e zgjedhjeve demokratike në Kroaci. Milosheviçit iu dha drita jeshile për planet e tij imperialiste.

Los Angeles Times shkroi më 10 korrik, 1991 me titullin: ‘Kundërshtarët e Jugosllavisë duket se nuk duan paqe në Ballkan’ Serbia, më e madhja e republikës, refuzon përpjekjet për të shuar krizën. Kësisoj, koha e shpërthimit po afron.’ Sipas asaj gazete, Kroacia ka ofruar mbështetje të pashtershme për planin europian të paqes, por Serbia e refuzoi. Gazeta shkroi, duke ju cituar ju, se përplasjet midis serbëve dhe kroatëve kanë marrë 90 jetë në republikë gjatë tre muajve të fundit. Çfarë mund të na thoni tani mbi atë që po ndodhte dhe si e përballuat luftën kur ju ishit vetëm 36 vjeç, nëse nuk gabohemi?

Ishte Korrik 1991, kur Bashkësia Evropiane u përfshi në zgjidhjen e krizës. Por përpjekjet e tyre ishin pa rezultat. Për më tepër, Deklarata e Brijunit, bëri thirrje që Kroacia dhe Slovenia të pezullojnë vendimin e tyre për pavarësi për tre muaj në mënyrë që të gjendej një zgjidhje e arsyeshme politike gjatë asaj periudhe.

Ndërkohë, ushtria jugosllave, bashkë me vullnetarët serbë nga Serbia, Bosnja, Mali i Zi, dhe serbë vendas, ndërmori veprime ushtarake duke sulmuar qytetet kroate me qëllim rrëzimin e qeverisë demokratike në Kroaci, apo duke gjymtuar ato pjesë të Kroacisë që i konsideronte ‘Troje Serbe.’ Ndaj, është qesharake dhe e turpshme të flitet mbi luftën në Kroaci si kategori e një lufte civile.

Ishte një luftë klasike imperialiste për territore të huaja.

Qëndrimi serb i kohës ishte i kontaminuar me mitin territorial. Në këtë kontekst, është tepër e rëndësishme të kuptohet në kohën e duhur, para se të jetë vonë, se të gjitha pasojat e mundshme politike që fshihen pas shprehjes së ‘sinqertë’: ‘Bota Serbe,’ e cila me ngadalë por në mënyrë të sigurtë po legjitimohet përmes iniciativës Ballkani i Hapur. Dhe me mbështetje ndërkombëtare. Do ishte e gabuar të zvogëlohej edhe roli i Kishës Ortodokse Serbe në lidhje me lirinë e besimit. Fatkeqësisht, disa prej kolegëve të mi kanë prirjen ti thjeshtojnë këto procese të rrezikshme politiko-fetare. E përsëris, është shumë e rëndësishme të dallohen me saktësi fenomenet në shoqëri.

Në atë kohë, unë bëra gjithçka që mundja të sensibilizoja opinionin publik botëror duke i informuar ata me se çfarë po ndodhte me të vërtetë.

Gjatë përkujtimores së 18 Nëntorit, 2021, shumë kroatë u cituan se janë shprehur që tragjedia e Vukovarit nuk ka përfunduar pasi shkaktarët nuk janë dënuar ende dhe plagët janë akoma të hapura. Çfarë mund të na thoni për këtë, z. Ambasador?

Fatkeqësisht, kjo është e vërtetë. Ata që morën pjesë në agresionin mbi Vukovarin nuk përjetuan katarsis, nuk duan të përballen me të kaluarën, nuk e pranojnë të ligën që kryen, duke i manipuluar me vetëdije faktet historike. Thënë thjesht, veprimet e tyre janë të kontrolluara nga ndërgjegjja mitike. Në veprimtari jo-historike, ata mbështeten plotësisht nga të gjitha ata që nuk arrijnë të pranojnë me faktin që Jugosllavia nuk ekziston më.

Ka dallime në lidhje me ndjenjat në raste të tilla si përkujtimoret në përvjetore si kjo e fundit, midis Kroacisë dhe zyrtarëve të BE. Cili është thelbi i dallimeve dhe si mund të konsiderohet shprehja e njohur ‘Fal por mos harro’?

Përkujtimi nuk është një ritual i zakonshëm. Është një akt përmes së cilit ne tregojmë respect ndaj viktimave të pafajshme të ngjarjeve të caktuara historike, kur ne kujtojmë tragjedinë e tyre. Por gjithashtu ka edhe një konflikt brenda kujtesës. Sigurisht, duhet kërkuar dhe punuar për të gjetur një balance midis faljes dhe ruajtjes së kujtesës së viktimave, e kështu që është shumë e vështirë të arrihet nëse fajtorët ende nuk duan të tregojnë se janë penduar për ligësinë që kanë kryer.

Ata shkatërruan një qytet të bukur, e shkatërruar sistematikisht për tre muaj, vranë një numër të madh civilësh gjatë mësymjes, dhe pas rënies së qytetit vranë ata që e mbrojtën pa asnjë proces gjyqësor. Në lidhje me fenomenin e përkujtimit mbi viktimat, këshilloj të lexohet libri i filozofit francez P. Bruckner ‘Tundimi i Pafajsisë’!

Një kryebashkiak i një qyteti në luftë në shekullin e 20-të, një politikan që u bë deputet, diplomat i lartë dhe shkrimtar. Shkëlqesia Juaj, cila është fija që i lidh këto hapa të karrierës suaj, parë nën këndvështrimin e pas 30 viteve?

E gjithë veprimtaria ime gjatë të gjithë karrierës sime ka qenë rezultat i tre zgjedhjeve, të cilat më kanë mundësuar të zbatoj një pozicion si nga jashtë ashtu edhe nga Brenda. E di që është një kombinim i pamundur dhe kontradiktor, por kjo është pikërisht arsyeja përse mua më pëlqeu.

Dhe e gjitha kjo veprimtari më bën një person të lumtur e të kënaqur.

Ambasador Kramaric, ju si kryebashkiak i Osijek, bashkë me Selim Beslagiç, kryebashkiak i Tuzla, Bosnjë, dhe Vesna Pesiç, president i Aleancës Qytetare Serbe-morët në vitin 1997, Çmimin ‘W. Averell Harriman Democracy Award’ në një event i organizuar nga National Democratic Institute. Të tre ju u nderuat në Uashington më 5 nëntor 1997, për përpjekjet tuaja kundër luftës në Bosnjë, Kroaci dhe Serbi. Të mëparshmit që u nderuan me këtë çmim ishin Presidenti Cek, Vaclav Havel, Sekretarja Amerikane e Shtetit, Madeleine Albright, dhe ish Presidenti Amerikan Jimmy Carter. Si ndiheni për këtë vlerësim kaq të lartë?

Vaclav Havel është idhulli im në çdo mënyrë. Ai është edhe një shkrimtar i madh, një shtetar i vërtetë i cili mundësoi një tranzicion paqësor në vendin e tij. Nga librat e tij, letrat e tij nga burgu, fjalimet e tij publike, unë mësova si të mendoj politikisht. Ai më mësoi se politika pa moral është një politikë e keqe dhe e dështuar.

Jam shumë krenar për këtë vlerësim, e për më tepër nga fakti që veprimtaria ime Havel-Gandhi përgjatë luftës jo vetëm që u vu re por edhe u vlerësua. Unë tregova se edhe në kohët më të vështira të luftës, njeriu mund të mbetet njeri, se është e mundur të jesh kryebashkiaku i të gjithë njerëzve pavarësisht etnisë së tyre, fesë apo përkatësisë partiake. Dhe se gjuha e dashurisë është shumë më e mirë se gjuha e urrejtjes. Në daljet e mia të shpeshta publike shmanga çdo lloj propaganda. (Nuk doja të përfshihesha në luftën mediatike) Isha i bindur se situata e vështirë në qytet mund të zgjidhej me gjuhën e dashurisë, gjuhën e pajtimit. Në atë kohë, mesazhi im kryesor për qytetarët e Osijek ishte: bëni asgjë në këtë luftë për të cilën do turpëroheni pas lufte!

Tani, më lejoni të kthehemi në kohët tona, pasi 30 vite nuk janë larg nga luftrat e Jugosllavisë të vitit 1991. Konflikti midis Serbisë dhe Kosovës vazhdon, situata e trazuar në Bosnjë dhe Hercegovinë po përshkallëzohet, dhe mosmarrëveshjet midis Kroacisë dhe Serbisë vazhdojnë. A jeni i shqetësuar mbi situatën aktuale në rajon, dhe sipas jush, çfarë mësimi duhet të kujtojnë popujt e këtij rajoni, nga luftërat e shkuara të përgjakshme?

Në një nga intervistat e mia të fundit për ADN, kam thënë se situata politike në rajon nuk është e mirë. Dhe të gjitha ngjarjet pas lojërave mbi Kosovën, mungesa e vazhdimësisë së dialogut midis Beogradit dhe Kosovës, performancat e Dodik në Bosnjë, situata konfuze në Mal të Zi, e cila kontaminohet edhe më shumë prej veprimtarive politike të Kishës Ortodokse Serbe, dorëheqja e Kryeministrit të Maqedonisë së Veriut, Z. Zaev pas dështimit të partisë së tij, por gjithashtu edhe DUI, partia më e madhe shqiptare në Maqedoninë e Veriut, që është partneri më i rëndësishëm i koalicionit të Social Demokratëve të Maqedonisë së Veriut, në zgjedhjet vendore (është interesante që edhe partia e Albin Kurtit dështoi në zgjedhjet vendore) tregojnë se deklarata ime ishte mëse e saktë. Dhe kjo nuk më lumturon aspak.

Rajoni mbetet ende një fuçi baruti. Politikanët e Ballkanit pëlqejnë të përsëritin të gjitha gabimet që kanë kryer shumë here përgjatë historisë Dhe në këto veprimtari ata janë shumë këmbëngulës. Bashkësia ndërkombëtare, si rregulatore, është e vonuar me reagimet e saj, madje edhe kur reagon, reagimi është i pamjaftueshëm. Në fund, të gjitha marrëveshjet, si ajo e Kumanovës, dhe e Ohrit, dhe e Dayton-it, nuk e zgjidhën problemin themeltar, që coi në konflikt, por e la të hapur. Të gjitha këto marrëveshje ofruan vetëm zgjidhje të pjesshme ndaj problemit, duke ndalur veprimtaritë ushtarake, por të gjitha problemet e tjera vazhduan, që nga marrëdhëniet e pazgjidhura ndër-etnike deri tek marrëdhëniet e papërkufizuara politiko-sociale. Ato lejuan që të gjithë ata që ishin të përfshirë ti interpretonin ato sipas mënyrës së tyre. Në vend të qartësisë, kemi një kakofoni të vërtetë të qëndrimeve kundërshtuese dhe zërave të papajtueshëm politik.

Në përfundim, z. Ambasador, a mendoni se roli i BE-së dhe i SHBA-së duhet rritur që paqja dhe stabiliteti të vendoset në Ballkan në vend që të lihet që ngjarjet të çojnë në shkatërrim e më pas të thuhet ‘tashmë jemi vonë, e nuk kemi çfarë të bëjmë?’

Në disa raste kam ndjesinë se bashkësia ndërkombëtare ende nuk ka mundur të zhvishet nga sindroma e lëshimeve të vazhdueshme ndaj ‘diktatorëve të vegjël,’ të cilët, nëse nuk ndalen në kohën e duhur, mund të shkaktojnë një katastrofë me përmasa botërore. Kështu ndodhi edhe gjatë viteve 1930-të, kur udhëheqësit evropianë i lëshuan pe kërkesave të paarsyeshme të HItlerit, e më pas në vitet 1990-të bashkësia ndërkombëtare nuk arriti të kuptonte në kohë pasojat përfundimtare të politikave të Milosheviçit (pa përmendur rastet e shumta të diktatorëve në Afrikë apo të tjerëve si Saddam Hussein.)

Kështu që ka ardhur koha që bashkësia ndërkombëtare, Amerika dhe BE të jenë më aktive dhe të përfshira në mënyrë më efikase në zgjidhjen e krizës ballkanike që të mos thonë më vonë që jemi vonë e nuk kemi çfarë të bëjmë më shumë. Personeli i zgjidhjeve (Palmer, Hill, Escobar …) në administratën e re amerikane, le të jetë një shpresë se gjithçka nuk ka humbur, sikurse edhe ardhja e Christian Schmidt në Bosnjë!

Marrë nga “Albanian Daily News”

Continue Reading

Intervista

Vullnet Murseli: Do t’ua kthejmë dinjitetin dhe krenarinë qytetarëve

Published

on

Zgjedhjet lokale po afrojnë dhe për këtë si Telegrafi Maqedoni kemi vendosur të bisedojmë me Vullnet Murselin, kandidatin e Aleancës për shqiptarët dhe Alternativës për shqiptarët për Komunën e Tetovës për të cilin kemi folur rreth prejardhjes së tij dhe planet e tij, nëse zgjidhet kryetar komune.

Murseli thotë se nëse arrin të zgjidhet kryetar i Tetovës, “do t’ua kthejë dinjitetin dhe krenarinë qytetarëve”, ndërsa për të rinjtë thotë se do të kenë parqe dhe qendra për të zhvilluar talentet e tyre.

Kush është Vullnet Murseli?

Kam lindur në Tetovë me 8 Maj 1975. I diplomuar në Fakultetin Juridik dhe magjistër i shkencave për shëndet publik. Pas magjistraturës kam dhënë dhe provimin e jurispondencës. Me shoqen e jetës jemi njohur që në shkollë të mesme, dhe që atëherë jemi bashkë. Kemi dy djem, njëri është student ndërsa tjetri ndjek mësimet e klasës së tetë në shkollë fillore.

Sfida më e madhe personale e Vullnetit dhe si e ka zgjidhur atë?

Sfida kam pasur plotë në jetë, si shumë të tjerë. Sfidat janë pjesë e asaj që jemi dhe asaj që bëhemi. Sfidat më të mëdha janë profesionale se sa personale, por megjithatë çdo problem ka zgjidhje, deri sa ke vullnet dhe dëshirë për të punuar si është më mirë.

Cili është premtimi që do t’ja bënte fëmijës/fëmijëve të tij Vullneti për të rregulluar në Tetovë?

Fëmijët e mi si gjithë të rinjtë e tjerë të qytetit kanë nevojë për qendra rinore, për qytet të pastër e të sigurt, për parqe, për stadium, për park teknologjik për inovacione, për qendër resursesh. Unë dhe ekipi im kemi paraparë në program që midis shumë gjërave tjera, t’i realizojmë edhe këto.

Çka ju premton Vullneti të rinjve?

Të rinjtë deri tani kanë shërbyer vetëm si dekor i partive politike, vetëm si reklamë duke i keqpërdorur vetëm si makineri votimi, dhe s’është e rastit që të rinjtë po e lëshojnë vendin dita ditës. Duke u nisur nga këto dhe probleme tjera që i kemi identifikuar në lidhje me të rinjtë, ne do të krijojmë kushte më të mira për të rinjtë, duke krijuar qendra komunitare të cilat do shfrytëzohen nga të rinjtë, studentët, organizatat rinore pa pagesë. Të rinjtë do kenë park, qendër ku të zhvillojnë talentin e tyre, salla sporti falas ku do të zhvillojnë talentin e tyre sportistët. Do krijohet zona e tifozëve si dhe amfiteatër për evenimentet kulturore. Më e rëndësishme është që programi qeverisës do të bëhet në mënyrë të hapur, duke përfshirë më shumë të rinjtë dhe nevojat e tyre në projektet që do të realizohen.

Cili do të jetë premtimi i parë që do ta përmbush Vullneti pasi ta merr postin?

Premtojmë administratë efikase dhe transparente. Menjëherë do fillojmë me sistemimin e administratorëve për t’i shërbyer sa më mirë çdo qytetari. Do instalojmë sistemin ONE STOP SHOP që të mos kenë nevojë qytetarët të enden lartë e poshtë nëpër sportele. Çdo sportel do funksionojë, s’ka më 2 të punësuar në 7 sportele. Nuk do ketë nevojë qytetari të endet nga sporteli në sportel për të marrë një dokument. Do thyhen muret e brendshme të komunës dhe do zëvendësohen me vitrina xhami, që ta shohin edhe qytetarët që vijnë të shërbehen por edhe “kontrolli i cilësisë së shërbimeve” nëse administratorët e komunës janë në punë, i shërbejnë qytetarëve, apo kanë ikur nga zyra. Do instalojmë kulturën 8 ORË PUNË, jo 5 orë në punë. Ne duhet t’ia kthejmë dinjitetin dhe krenarinë qytetarëve tanë, të cilët deri tani janë shkelur, janë poshtëruar, janë përbuzur. Kjo do marrë fund, sepse tetovarët meritojnë më mirë dhe më mirë do ta bëjmë./Telegrafi/

Continue Reading

Intervista

Bexheti: Opozita shqiptare do ta bëj ndryshimin dhe kthesën e madhe për shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

Published

on

Intervista me Flakron Bexhetin, zëdhënësin e Aleancës për Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

Flakron Bexheti, zëdhënësi i partisë më të madhe opozitare, Aleanca Shqiptare (ASH) në Maqedoninë e Veriut, është pjesë e një programi të Asociacionit Amerikan për lider të rinj ACYLP në Uashington. Gazeta “Illyria” ka zhvilluar një intervistë me z.Bexheti ku në fokus janë zhvillimet në Maqedoninë e Veriut, por edhe çështja të tjera të rëndësishme për shqiptarët në këtë vend.

Intervistoi Beqir Sina

Zoti Bexheti ju ndodheni në Uashington, DC për takimin e parë #NMKCapstone. 3 ditë duke marrë pjesë në panele dhe duke diskutuar me alumni amerikanë të ACYPL nga i gjithë vendi.Më konkretisht diçka rreth këtij takimi ?
Bexheti: Ky takim është pjesë e programit të Asociacionit Amerikan për lider të rinj ACYLP , në bashkëpunim të ngushtë me Ambasadën e SHBA-ve në Shkup, i mbështetur dhe finansuar nga Qeveria Amerikane i quajtur Capstone dhe i organizuar me Alumnistët nga Maqedonia e Veriut bashkë me alumnistët amerikan që kanë vizituar Maqedoninë e Veriut vitet e kaluara, si përmbledhje e programit të shkëmbimit. Në këtë program nga Maqedonia e Veriut marrin pjesë nivele të larta të përfaqësuesve politik të partive më të mëdha në vend të pozitës dhe opozitës, ndërsa nga alumnistët amerikan marrin pjesë personalitete të shquara të nivele të ndryshme si dhe figura politike nga dy forcat kryesore politike, ato denokrate dhe republikane.
Këto 4 ditë patëm diskutime shumë të suksesshme ku u takuam dhe shkëmbyem biseda me përfaqësuesit e Departamentit Amerikan të Shtetit me një përmbledhje të marrëdhënieve dypalëshe midis Shteteve të Bashkuara dhe Maqedonisë së Veriut. Ne shkëmbyem përvoja me shumë njerëz me ndikim nga bota politike si Drejtori Rajonal i IRI për Evropën, Paul McCarthy, Brock D. Bierman dhe shumë të tjerë. Gjatë një pjese të qëndrimit tonë ne vizituam varrezat e famshme kombëtare Arlington dhe George Washington Mount Vernon dhe patëm një darkë të përbashkët me Ambasadoren Amerikane në Maqedoni, Shkëlqesinë e Saj Kate Burns.
Qëllimi i këtij takimi është të afirmojë dhe të eksplorojë tema universale për udhëheqësit përkatës politik, duke përfshirë qeverisjen demokratike që shënon sistemin elektoral dhe gjyqësor dhe aktive pjesmarrjren aktive në poltikë. Programi gjithashtu promovon marrëdhënie të qëndrueshme profesionale dhe miqësi mes udhëheqësve të rinj në Maqedoninë e Veriut dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në këtë takim trajtohen tema me interes për Maqedoninë e Veriut si ajo e marrëdhënive dypalëshe SHBA-Maqedoni e Veriut, avancimi i drejtësisë sociale përmes zhvillimit të komunitetit dhe fuqizimit ekonomik, toleranca dhe antidiskriminimi, transparenca dhe mbikëqyrja e qeverisë,etj.

Në Maqedonin e Veriut muajin e kaluar u shënua 20 vjetori i Marrëveshjes së Ohrit, si dokument që i dha fund konfliktit të vitit 2001. Kur e ktheni kokën prapa, si e shihni atë periudhë?
Bexheti: Padyshim që Marrëveshja e Ohrit ka hasur në vështërsi gjatë impletentimit të sajë në praktikë, përgjatë periudhës së kaluar. Elementi kryesor i Marrëveshjes së Ohrit ishte Ligji i Gjuhës Shqipe, që u soll në vitin 2017, pra flasim për një ngecje dhe dinamike të ngadalshme të implementimit në praktike. Decentralizimi i pushtetit lokal edhe sot e kësaj dite ka defektet e saja dhe mungon decentralizimi fiskal. Mungesa e përfaqësimit të barabartë, në nivele të larta është poashtu një shqetësim real, ku kemi institucione shtetërore ku numri i shqiptarëvë si ne aspektin vertikal dhe horizontal vazhdon të ngelet nën përqindjen e caktuar etj.

20 vjet pas Marreveshjes së Ohrit, a mendoni se duhet bërë ende, sepse partia në pushtet thotë se thuajse e ka përmbyll?
Bexheti: Partia shqiptare në pushtet BDI, bën gabim kur thotë se Marrëveshja e Ohrit është përmbyll sepse ka përgjegjësinë më të madhe si subjekt politik për mos realizimin në kohë të kësaj marrëveshje, madje zyrtar të BDI këtë e kanë deklaruar edhe para vitit 2017 kur nuk ishte sjell ligji i gjuhësh shqipe. Ne vlerësojmë se kjo marrëveshje avansoi pozitën politike dhe juridike të shqiptarëve, por si marrëveshje nuk e solli barazinë e plotë mes dy etniteteve më të medha në vend, që është qëllim i çdo subjekti politik shqiptar. Si subjekt politik të drejtat politike, ekonomike dhe Juridike të shqiptarëve i shohim përtej Marrëveshjes së Ohrit, sepse vlerësojme se në Maqedoninë e Veriut duhet nje shtet me mundësi të barabarta, dhe nga shoqëria multietnike, duhet shteti dhe institucionet të reflektojnë këtë realitet multietnik.

Çfarë u bë me regjistrimin e popullsisë në Maqedoninë e Veriut ?
Bexheti: Regjistrimi i Popullatës mendoj se po ec mirë dhe qytetarët po regjistrohen. Deri në këtë moment janë regjistruar mbi 1 milion banor, dhe afro dyqindmijë nga diaspora. Kur jemi tek regjistrimi vlen të përmendët se ky regjistrim duhej të ndodhte shumë herët sepse është kriter i BE qe i njejti të ndodh çdo 10 vite, ndërsa tani po bëhen gati 20 vite. Shpresojmë për një numër real të qytetarëve. Për shqiptarët ky regjistrim ka një rëndësi të veçante sepse te drejtat politike, kushtetuese ndërlidhen edhe numrin apo përqindjen e shqiptarëve. Vlen të theksohet dhe të përshëndetet mobilizimi i diaspores shqiptare të Maqedonisë së Veriut në Evropë dhe SHBA që ju përgjiigjën masovikisht thirrjes për tu regjistruar. Gjithashtu edhe liderëve politik dhe partive shqiptarë në Maqedoninë e Veriut, Kryeministrave shqiptarë Edi Rama, Albin Kurtit si dhe shumë personaliteve të njohura të artit, muzikës sportit etj të cilët u bënë pjesë e kësaj fushate për rregjistrimin.

Më 17 Tetor, Maqedonia e Veriut ka zgjedhjet lokale . Cilat janë pritjet nga zgjedhjet lokale të 17 tetorit?
Bexheti: Pritjet tona janë të mëdha si asnjëherë më parë. Jemi të bindur se Aleanca për Shqiptarët bashkë me partnerin e koalicionit Alternativa do të fitojë shumicën absolute të Komunave shqiptare, jo vetëm pse duam ne por qytetarët janë në kërkim të shpresës së tyre për ndryshim për një jetë më të mirë në qytetet ku jetojnë bashkë me shërbimet e tyre komunale të munguara. Menaxhimi dhe udhëheqja e tre Kryetarëve të ASH edhe ate të Gostivarit nga Arben Taravari, Bogovinës nga Albon Xhemaili i Komunës së Bogovinës, Isen Shabani i Vrapçishtit, ishin dhe do të ngelen modele shembullore se si udhëhiqen komunat. Projektet e shumta të realizuara , si ne aspektin urban asfalitime rrugësh, kanalizime, ujësjellës e deri tek ndërtimi dhe rinovimi i shkollave këtyre krerëve komunal, parqeve, gjelbrimi etj, janë vetëm disa nga realizimet dhe shërbimet komunale, që qytetarët e komunave tjera mund ti shohin si model suksesi. Andaj presim që më 17 Tetor qytetarët të na besojë duke na dhënë mundësinë të qeverisim në nivel lokal.

A i trembeni fenomenit “manipulim” dhe “vjedhje votash” nga partitë në pushtet, ose ndonjë skenari tjetër ?
Bexheti: Realisht në çdo cikël zgjedhor eksistojnë edhe dilemat se partitë e pushtetit mund ti shfrytëzojnë mundësite që i kanë për të bërë keqpërdorime, vjedhje ose blerje votash sepse kjo ka ndodh në të kaluarën. Nje moment pozitiv për ASH-AAA në këto zgjedhje është se për herë të parë kemi komisioner nëpër qendrat e votimit me çka do të kemi mbikqyrje të drejtpërdrejt mbi procesin e votimit. Gjithashtu për herë të parë aplikohet edhe “finger printi” me ç’rast minimizohet mundësia e mbushjes së kutive apo votimit në grupe siç ka ndodh dikur. Shpresojmë që të gjithë të kontribojmë për një proces zgjedhor fer dhe të drejtë, duke ju mundësuar qytetarëve në mënyrë të lirë të shprehin vullnetin e tyre.

Cilat janë arsyet që arritët një koalicionin me VMRO, e cila njihet për qëndrime nacionaliste, apo kemi “zbutje” të saj?
Bexheti: Zgjedhjet lokale për dallim nga ato parlamentare kanë karakterin lokal, dhe jo vetëm politik. Është e vertetë se ne kemi nënshkruar një marrëveshje bashkëpunimi me Partinë më të madhe opozitare në Maqedoninë e Veriut VMRO-DPMNE të Hristijan Mickovskit, duke e bërë publike ate në sy të opinionin në Kuvendin e RMV, ku Lideri i ASH z. Ziadin Sela, ai i Alternativës z.Afrim Gashi dhe i VMRO DPMNE nënshkruajtën një marrëveshje, duke u zotuar për të sjellë ndryshim në komunat që udhëhiqen nga kryetar komunash të BDI dhe LSDM, sepse vlerësojmë se ata nuk kanë menaxhuar mirë, disa nga ata janë korruptuar, kane abuzuar me paranë publike, nuk i mbajtur premtimet e tyre, thjesht i mbajnë peng komunat bashkë me shërbimet konunale. Ideja e bashkëpunimit me VMRO u imponua edhe nga marrëveshja e Koalicionit mes LSDM dhe BDI, që edhe ne të bëjme koalicion me VMRO-DPMNE dhe ky moment është pritur mirë në opinion, i natyrshëm madje edhe i domosdoshëm për ta sjellë ndryshimin. Nga momenti i Koalicionit me VMRO -DPMNE, nuk ka patur asnje deklaratë nga ajo parti qe mund te ishte nacionaliste, thjeshtë ata e kanë kuptuar besoj se partneriteti i mirëfillte me subjekt politik shqiptar si dhe mbështetja e faktorit ndërkombëtar, verdikti i elektoratit janë të gjitha këto që i ndihmojnë një partie të vije në pushtet dhe të bartë edhe përgjegjësitë.

A mendoni se do të fitoni qëndrat kryesore shqiptare?
Bexheti: Padyshim që po, do fitojmë shumicën e komunave, përfshirë qendrat kryesore si Tetova, Gostivari, Struga, Çairi si dhe qendrat më të vogla urbane dhe ato te komunave rurale, Bogovinën, Vrapcishtin, Bervenicën, Tearcën, Haraçinën etj. Mendoj se këto zgjedhje do të ndodh befasia me e madhe elektorale.

Cilat do jenë kushtet e Aleancës për Shqiptarët në rast se pas zgjedhjeve ka sinjale për formimin e një Qeverie të re?
Bexheti: Njëherë jemi te fokusuar në zgjedhjet komunale. Ndërsa më pas rezulltati i zgjedhjeve do imponojë situatë tjetër. Nëqoftëse koalicioni Aleanca për Shqiptarët bashkë me Alternativën dhe me VMRO-DPME fitojnë shumicën e Komunave dhe këshilltarëve atëhëherë do të kërkojmë legjitimitet të ri politik të nivelit qëndor, ose shumicë të re parlamentare ose zgjedhje te parakohshme parlamentare.

Si keni menduar të bindni elektoratin gri të votojë Ju?
Bexheti: Elektorati gri, si kudo tjeter edhe te ne vendos se kush do te fitojë. Elektorati gri nuk bën pjesë tek elektorati klientelist qe zakonisht e kanë krijuar partitë e pushtetit. Elektorati gri eshte i interesuar për ndryshim, sepse atyre shumë mirë u vjen kur i shohin autobusët e stëmbushur me te rinjê që shkojnë në perendim. Elektorati gri është dëshmitar i keqmenaxhimit, ajërit të ndotur, deponive te egra, rrugëve me bërllog por pa kanalizime, shkollave pa nxënës, banesave pa parqe te gjelbërta për fëmijë. Besoj se elektorati gri do na japë shansin ne dhe mundësinë, sepse deri tani kemi dhënë prova të mjaftueshme për të na besuar!

Çfarë u garantoni dhe u premtoni në këto zgjedhje votuesve ?
Bexheti: Ju premtojmë parasegjithash ndershmëri nëqoftësi marrim mandatin nga popullit dhe qytetarët për të qeverisur me komunat. Ju premtojmë se Komunat do tju kthehen qytetarëve bashkë me shërbimet konunale, dhe jo sic ka qene deri tani ku kokuna ka qene ne sherbim te kryetarit dhe te administratës komunale. Ju premtojmë një ndryshim për një jetë më mirë, per tju kthyer shpresën qe të ardhmen ta shohin ne vendin e tyre bashkë me familjet e tyre.

Ku mendoni se jeni me të « fort » dhe ku mendoni se ju duhet më shumë për të punuar?
Bexheti: Të “fortë” do të jemi kur shqiptarët dhe qytetarët do na besojnë verdiktin per ti udhëhequr si në komuna ashtu edhe në nivel qëndror, por atë forcë popullorë duhet ta vësh në shërbim te votuesve e jo të vetes për tu korruptuar dhe abuzuar siç ka ndodhur më parë. Na duhet të punojmë edhe më shumë , për çdo dite për ti bindur qytetarët se ne meritojmë mundësinë për të qeverisur, sepse ne kemi ditur dhe guxuar të sillemi me përgjegjshmëri në situata të vështira politike. Ne kemi qenë konstruktiv në kuvend duke përkrahur ligje që kanë qenë në shërbim të qytetarëve për jetën e tyrë më të mirë, per eurointegrimet. Por kemi ditur edhe të bllokojme kuvendin ta kushtëzojmë atë me kërkesat tona politike sic ishte rasti i shtetësisë dhe ne ja dolem sepse jemi ndryshe të vendosur dhe të përkushtuar.

Continue Reading

Bota

Blendi Fevziu: Dështimi i Perëndimit në Afganistan do të ketë pasoja të mëdha

Published

on

By

Blendi Fevziu: Dështimi i Perëndimit në Afganistan do të ketë pasoja të mëdha

Gazetari Blendi Fevziu shprehet se Perëndimi ka dështuar në Afganistan dhe sipas tij pasojat e këtij dështimi do të jenë të mëdha. Drejtuesi i emisionit “Opinion” në një intervistë për Klan News tha se tashmë e dimë se çfarë pritet të ndodh në këtë vend, pasi talebanët janë të njohur për atë që kanë bërë kur kanë qenë më herët në pushtet.

Fevziu tregoi dhe eksperiencën e tij në Afganistan gjatë vizitave që ka zhvilluar dhe tha se njerëzit i kanë treguar histori të tmerrshme se çfarë bëjnë talebanët.

“Unë kam qenë në Afganistan 2 herë. Por i kam ndjekur zhvillimet më parë. Rënia e Kabulit është njësoj si rënia në vitin 1996, në atë kohë qeveria  që kishte lënë mbrapa Bashkimi Sovjetik e mbajti vendin dhe për disa vite.  Hyrja e talebanëve në Kabul ishte një çështje që zgjati më pak se 10 ditë. Më kujtohet atëherë që gjëja e parë që talebanët bënë ishte varja e presidentit dhe të gjithë bashkëpunëtorëve të tij në qendër të Kabulit për të treguar një shenjë hakmarrje.

Unë kam qenë dhe më pas në Kabul dhe njerëzit tregonin histori të frikshme. Natyrisht ky është një nga dështimet më të mëdha të demokracive perëndimore. Por diçka ishte e paralajmëruar, Afganistani ka mundur Perandorinë Britanike dhe më pas Bashkimin Sovjetik dhe tani ka detyruar Amerikën të largohet. Është një dështim i perëndimit, një dështim që do të ketë kosto të mëdha në të gjithë rajonin”, u shpreh gazetari./tvklan.al

Continue Reading

Aktuale