Connect with us

Kolumna

Ishte njeri i mirë, vodhi – por bëri dhe për popullin!

Published

on

Ishte njeri i mirë, vodhi – por bëri dhe për popullin!

Duhet qartësuar se ky shkrim nuk ka për qëllim që të flasë vetëm për një grupacion të caktuar politik. Jo! Këtu përfshihet çdo politikan që ardhjen në pushtet e shikon si biletë fituese të lotarisë. Është evidente që për të gjitha arsyet e shëndosha, edhe në strikto sensu, ky fenomen duhet ndryshuar! Duke ju kthyer prapë “kujtimit të mirë”, duket se është koha që vendet e drejtimit të shtetit duhet t’i takojnë atyre politikanëve, të cilët duan të mbeten Kujtime të Mira!

Nga Dr. Arben TARAVARI

Ky titull i gjatë sa një mendim që bie ndesh me titujt e shkurtër e konciz që preferohen zakonisht për shkrime, mban një të vërtetë të madhe dhe po kaq të madh ka dhe absurditetin e saj. Fjalia “ishte njeri i mirë, vodhi por bëri dhe për popullin” është si të thuash “fatura e suksesit” për një politikan në Maqedoni sepse zakonisht për politikanët dëgjon etiketime si: hajdut, njeri i lidhur me krimin, agjent, kopil (dhe pas kësaj vijnë epitete që kodeksi i etikës nuk lejon të përdoren).

Madje tashmë ka kohë që është formuar gati një bindje e verbër se kush është politikan në pushtet, patjetër që i ka duart e pista. Sigurisht që përgjithësimi është një gabim që i ka kushtuar shtrenjtë shoqërive njerëzore, dhe sigurisht që jo të gjithë ata që janë në pushtet janë hajdut e kriminelë, por…padyshim që shumica dërrmuese kanë zhvilluar një karrierë në pushtet me qëllimin e vetëm që të pasurohen vet.

Të gjithë jemi dëshmitarë për burra e pak gra që kanë hyrë në pushtet me 500 denarë në xhep dhe brenda një kohe të shkurtër kanë arritur të kenë prona me vlera marramendëse, Grabitjet e qarta të tokave, tenderimi i vet tendereva, mitmarrjet, gjobvëniet, abuzimi me buxhetet e shtetet, janë bërë të gjitha në sy të popullit, ndërkohë që ky i fundit është gjendur në qarkun e madh, sepse nuk ka pas ku të ankohet. Network-u i pushtetarëve hajdutë është aq i fortë sa ka arritur të zaptojë çdo hallkë të zinxhirit shtetëror. I gjendur para kushteve të tilla, populli ka reaguar vetëm me anë të votës, e cila sado e grabitur, ka vërtetuar dobësimin deri në eliminim të klaneve mafiozë. Këtyre grupeve që nuk mund të jetojnë dot më pushtet, ju ka ardhur fundi i epokës së mbretërimit, por është një aspekt tjetër për të cilin do të diskutojmë sot.

LAJME TË NGJASHME
Personazhi ndjek Autorin

Kor 17, 2021
Kjo pandemi është ende larg fundit të saj

Kor 17, 2021
Qytetet që duam!

Kor 16, 2021
Një fjalë e urtë në kohë të çmendura thotë: Shumë shpejt do të jesh një kujtim, jeto për të qenë një kujtim i mirë!

Mençuria e kësaj proverbe është e thjeshtë dhe e qartë. Është e pashpjegueshme se politikanë të tërë, të cilët kanë rrokur fronet e pushtetit, nuk e kanë menduar fare këtë pjesë… Sado para e katandi të kesh, duhet të jetë ekstremisht e rëndë, të përflitesh si kriminel dhe hajdut! Sado kostum të firmosur të veshësh e sado të flasësh nga foltore institucionale, duhet të jetë tejet e vështirë të dish që të gjithë të përflasin si horr, burracak e tradhtar. Sado të të shijojë shtëpia e pushimeve duhet të jetë shumë e vështirë të të zërë gjumi brenda një dhome ku çdo tullë është vendosur me paret e grabitura të popullit. Duhet të jetë ngulfatës fakti që lajkatarët e oborrit të lavdërojnë e respektojnë si mbret, por ta dish që nëse nuk i qeras me tendera disa milionësh, nuk do të hidhnin as sytë!

Lista e një jete kaq mjerane si është ajo e një hajduti në kufijtë e krimit është kaq e gjatë dhe e trishtuar, sa përnjëmend mund t’i dedikohet edhe një libër…por le të bëhemi psikologë cinikë e le të themi se këtyre pushtetarëve hajdutë as nuk ju shkon mendja tek mendime të tilla. Në vend të ndërgjegjes ata kanë një magnet që thith para me forcën e fizikës! Në rregull. Le ta shohim edhe në këtë prizëm. Le të mendojmë që këta hajdutë që kërkojnë vota ditën nën flamujt e demokracisë, vjedhin e vrasin natën nën flamurin e tiranisë, janë individë që i takojnë spitalit e pastaj burgut, dhe si mjek jam katërçipërisht dakord me këtë gjë. Por…sërish si mjek, shkenca na ka treguar se edhe shtaza është gati të vrasë për të vegjlit e saj, dhe këto politikanë sado të dehumanizuar në shumë aspekte, mbeten prindër. Atyre ju dhimbsen fëmijët e tyre, sado ndoshta në forma krejt të çuditshme, ju dhimbsen pa asnjë dyshim. Pyetje retorike është: po si durojnë kur fëmijët e tyre përfliten nga të gjithë si djali/vajza e hajdutit? Si nuk i zë halli kur fëmijët e tyre qartazi konsiderohen si trashëgimtar të krimit e urrehen në masë nga të gjithë?! Me gabimin fatal të iluzionit të përjetësisë, ata mendojnë se do të jenë gjithnjë gjallë e të gatshëm për të blerë miqësinë, respektin dhe dashurinë…

Të ndërgjegjshëm që nuk mund të japin asnjë fije dashuri se nuk kanë, këta pushtetarë hajdutë, vendosin nën satër kokën e fëmijëve të tyre, të cilët rrojnë shumë më keq se shumica e fëmijëve të varfër. Ata kanë rrethohen nga para dhe urrejtje sociale. Ata e dinë dhe e vuajnë. Ata nuk kanë faj sepse ata janë viktima të baballarëve të tyre, të cilët në një vend të çmendur si ky, në vend që të kurohen spitaleve, drejtojnë fatin e shtetit që kanë kohë që e kanë hedhur në plehra. Si thotë populli “jeshil nga mendja” ashtu janë edhe këta perandorë të mjerë që pa zemër e me shumë urrejtje, janë kthyer në lolo e fëmijët e tyre i kanë dëmtuar edhe disi më shumë.

Duhet qartësuar se ky shkrim nuk ka për qëllim që të flasë vetëm për një grupacion të caktuar politik. Jo! Këtu përfshihet çdo politikan që ardhjen në pushtet e shikon si biletë fituese të lotarisë. Është evidente që për të gjitha arsyet e shëndosha, edhe në strikto sensu, ky fenomen duhet ndryshuar! Duke ju kthyer prapë “kujtimit të mirë”, duket se është koha që vendet e drejtimit të shtetit duhet t’i takojnë atyre politikanëve, të cilët duan të mbeten Kujtime të Mira! Duhet të marrë fund epoka e frikshme ku komplimenti më i madh për një pushtetar të pensionuar është: ishte burrë i mirë, vodhi po bëri dhe për popullin… Le të vijnë në pushtet njerëz të cilët e duan veten e tyre aq sa dinë të duan edhe të tjerët. Të cilët nuk e shikojnë postin si trampolinë drejt pushtetit, por si një mundësi për t’u kthyer në një kujtim të mirë. Që më në fund klasa pushtetare të fitojë respektin që deri tani është i zëvendësuar nga urrejtja dhe frika. Le të fillojë festa e pushtetit që punon për qytetarin e që ky i fundit do ta shkruajë medoemos në faqet e bardha të historisë, e nipat e stërnipat do të jenë krenarë për paraardhësit e tyre që lanë nder e lavdi, e nuk do të ulin kokat me turp si këta tani!

Burimi

Continue Reading

Kolumna

Pandemia do të zhduket një ditë duke lënë “inkubatorë” trazirash sociale

Published

on

By

Pandemia do të zhduket një ditë duke lënë “inkubatorë” trazrash sociale

Shkruan Agron Shaqiri

Pandemitë godasin dhe shkaktojnë kriza përafërsisht një herë në një shekull. Por pandemia e shkaktuar nga COVID 19 tronditi jo vetëm sistemet shëndetësore të vendeve, por kërkon edhe një reagim që do të ndikojë edhe më tej në ekonominë, politikën dhe në sigurinë globale.

Përpjekjet për ta frenuar atë, mund të kenë frenuar vdekjet masive në një periudhë afatshkurtër, por ato kanë thelluar pa dashje dobësitë, të cilat kanë hedhur bazat për dhunë, konflikte dhe trazira politike afatgjata. Ato duhet të shërbejnë si një shenjë rreziku për udhëheqësit botërorë kur të rihapen vendet.

Historia është plot me shembuj të pandemive si inkubatorë të trazirave shoqërore, nga Vdekja e Zezë deri tek Gripi Spanjoll, apo shpërthimi i madh epidemik i kolerës në Paris, i përjetësuar në romanin “‘Të mjerët” të Victor Hugo.

Thelbi i saj gjatë gjithë kësaj kohe është një pabarazi e përhapur. Covid-19 ka thelluar ndarjet e hapura ekonomike, dhe e ka bërë jetën më të vështirë për grupet tashmë të rrezikuara shoqërore në përgjithësi. Po ashtu ka nxjerrë në pah dobësitë në sigurinë ushqimore, dhe ka rritur në mënyrë dramatike numrin e njerëzve të prekur nga uria kronike.

Njerëzit në shtete të brishta, që vuajnë tashmë nga besimi i zvogëluar ndaj qeverive të tyre, janë ndjerë më të braktisur, teksa po përballen me krizën e shërbimeve publike, rritje të çmimeve të ushqimeve dhe vështirësi të mëdha ekonomike, si papunësia dhe ulja e pagave.

Ndërprerja e zinxhirëve të furnizimit gjatë pandemisë, ka sjellë rritjen e çmimeve të ushqimeve, ndërsa për shkak të recesionit global, po shfaqen tendenca të shkurtimeve të buxheteve për ndihma humanitare, duke i sjellë shumë vende të varfra në pragun e urisë masive.

Goditjet e shkaktuara nga pandemia e kanë prishur kohezionin social, duke shkatërruar më tej marrëdhëniet midis komuniteteve, dhe duke e thelluar polarizimin, ku presionet sociale dhe politike e kanë thelluar edhe më tej krizën shëndetësore, edhe ashtu të përkeqësuar prej kësaj të fundit.

Kjo duhet të shërbejë si një zile alarmi për vendet, se ato nuk mund të përgatiten, apo të reagojnë si duhet ndaj krizave të ardhshme shëndetësore mbi një vakum. Përkundrazi, ato duhet ta parashikojnë një krizë ekonomike, politike dhe sociale.

Dhe kjo gjë është e vërtetë për çdo goditje të rëndë, e cila bart me vete potencialin për një prishje të rendit publik. Bllokimet dhe shfaqjet e unitetit kombëtar të nxitura nga kriza, e kanë maskuar disi efektin e plotë të pandemisë, që do të bëhet më i dukshëm me rihapjen e plotë të ekonomive.

Ndikimet jo-shëndetësore të Covid-19 do të tejkalojnë dëmet nga sëmundja. Është kjo arsyeja pse ndihma për parandalimin e konflikteve duhet të jetë pjesë e përpjekjeve të rimëkëmbjes nga Covid-19, në mos pjesa më thelbësore për to.

Continue Reading

Kolumna

A mund ta ndalim ngrohjen e Tokës?

Published

on

By

Nga Andrew May

“Livescience”

Këtë vit, Toka ka hyrë në një epokë të zymtë. Sipas “Met Office”në Britaninë e Madhe, përqendrimi i dioksidit të karbonit (CO2) në atmosferë arriti në nivelin 150 për qind të sasisë që kishte në epokën para-industriale.

Për të parandaluar efektet më të këqija të ndryshimit të klimës, bota duhet të çojë në zero emetimet neto të dioksidit të karbonit deri në vitin 2050. Por edhe nëse do ta arrinim këtë synim, kjo gjë nuk do të frenonte menjëherë ngritjen e temperaturës globale, pasi do të duhet të kalojë disa kohë për të parë efektet e zvogëlimit të CO2.

Ndikimet negative të ngrohjes globale do të vazhdojnë për dekada. Por a ka ndonjë gjë tjetër që mund të bëjmë për të ulur më shpejt temperaturën globale?Një grup studiuesish në Universitetin e Harvardit, mendon se mund të jetë e mundur të arrihet një ulje e përkohshme e temperaturave globale duke rregulluar përbërjen e atmosferës së sipërme të Tokës. Studiuesit shpresonin që të testonin një pjesë të kësaj teknologjie – dhe qëndrueshmërinë e teorisë së tyre –që këtë verë, në atë që ata e quajnë Eksperimenti i Kontrollit të Turbullimit të Stratosferës (SCoPEx). Edhe pse testimi është pezulluar, ekipi shpreson ende që eksperimenti të vazhdojë në një të ardhme jo shumë të largët.

Burimi përfundimtar i nxehtësisë së Tokës është Dielli, që emeton drejt planetit tonë një fluks të vazhdueshëm rrezatimi me rreze infra të kuqe. Rreth 30 për qind e tyre reflektohet sërish në hapësirë ​​nga atmosfera, ndërsa pjesa tjetër e ngroh planetin gjatë ditës, dhe rrezatohet sërish në hapësirë gjatë ​​natës.

Në ekuilibrin delikat që ekzistonte në kohërat para-industriale, nxehtësia që hynte në Tokë kompensohej saktësisht nga sasia e humbur e saj në hapësirë, duke siguruar qëndrimin konstant të temperaturës mesatare globale.

Sot problemi është se emetimet e CO2 e prishin këtë ekuilibër, duke thithur një pjesë të nxehtësisë që duhet të rrezatohet përsëri në hapësirë, përmes bllokimit të saj brenda atmosferës. Sa më shumë dioksid karboni të ketë në atmosferë, aq më shumë rritet temperatura e planetit.

Në planin afatgjatë, njerëzit duhet të zvogëlojnë sasinë e dioksidit të karbonit në atmosferë, për të parandaluar efektet më të këqija të ndryshimit të klimës. Por proceset e tjera mund të prodhojnë rënie afatshkurtra të temperaturës globale.

Për shembull, shpërthimet vullkanike shpërndajnë retë e grimcave të pluhurit lart në stratosferë, një shtresë e sipërme e atmosferës, duke formuar një mburojë mbrojtëse që e parandalon një pjesë të nxehtësisë së Diellit të arrijë në sipërfaqen e Tokës.

Për shembull, shpërthimi i malit vullkanik Pinatubo në Filipine në vitin 1991, bëri që temperatura mesatare në Hemisferën Veriore të binte me rreth 0.5 gradë Celsius gjatë 15 muajve në vijim. Ekipi SCoPEx dëshiron të ndjekë të njëjtin shembull duke injektuar grimca në atmosferën e sipërme në mënyrë që të ulë temperaturën globale.

Ideja themelore – e quajtur injeksioni aerosolik stratosferik, ose SAI – është e thjeshtë.

Një avion i lartësive të mëdha ose një balonë me helium do të shpërndajë tufa grimcash mikroskopike të quajtura aerosole në stratosferë në lartësinë 20 kilometra ose më shumë, pra shumë më lart sesa fluturojnë zakonisht avionët.

Aerosolet do të qëndrojnë pezull në ajër. Ato janë shumë të vegjël për t’u parë si retë nga toka, por mjaftueshëm të errëta për të reflektuar sërish në hapësirë një pjesë të energjisë së diellit përsëri në hapësirë. Në simulimet teorike, SAI duket të jetë një koncept i zbatueshëm.

Raporti i Panelit Ndërqeveritar për Ndryshimin e Klimës (IPÇ) i vitit 2018, zbuloi se një flotë avionësh të lartësive të mëdha mund të depozitojë aerosole të mjaftueshme për të kompensuar nivelet aktuale të ngrohjes globale.

Por aerosolet duhet të plotësohen çdo disa vjet, dhe kjo metodë trajton vetëm një nga simptomat e ndryshimit të klimës, në vend që të adresojë shkakun e saj rrënjësor, efektin serë. Në rastin më të mirë, ajo është një masë parandaluese e përkohshme, që kundërshton rritjen e temperaturave ndërsa vendet ulin në të njëjtën kohë emetimet e tyre të dioksidit të karbonit.

Deri më tani, kërkimi mbi SAI ka qenë teorik, i plotësuar nga një sasi e kufizuar e të dhënave në botën reale nga shpërthimet vullkanike. SCoPEx dëshiron të bëjë matje në botën reale në kushte të kontrolluara me kujdes, duke mundësuar një kalibrim më të mirë të modeleve kompjuterike.

“Nëse duam t’u sigurojmë vendimmarrësve informacione të dobishëm se kjo skemë mund të funksionojë, ne duhet të vërtetojmë modelet tona”-thotë drejtuesit i projektit, Frenk Keutsh, nga Departamenti i Kimisë dhe Biologjisë Kimike në Universitetin e Harvardit.

Vullkanet nxjerrin kryesisht përbërje të bazuara tek squfuri. Ato jo vetëm që e ftohin atmosferën, por gjithashtu e dëmtojnë shtresën mbrojtëse të ozonit të Tokës, e cila na mbron nga rrezatimi i dëmshëm i rrezeve ultravjollcë, UV.

Prandaj ekipi i SCoPEx është duke u përqendruar tek një aerosol më pak i dëmshëm, karbonati i kalciumit, ose siç njihet në përditshmëri pluhuri i shkumësit, për të cilin studiuesit shpresojnë se do të prodhojë efektin e dëshiruar të ftohjes globale pa e dëmtuar shtresën e ozonit. /Perktheu: bota.al

Continue Reading

Kolumna

Nxënësi, prindi, shoqëria dhe shteti

Published

on

By

Nga Mustafë Krasniqi

Fjala e mësimdhënësit Mustafë Krasniq e mbajtur në Konferencën e përbashkët të institucioneve të Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës me mësimdhënësit shqiptarë në mërgatë

Fillimisht temën po e nis me thënien e(Piazhe Griande). “Qëllimi kryesor i arsimimit është që të krijojë njerëz që janë të aftë të bëjnë gjëra të reja, jo thjesht ta përsërisin atë që kanë bërë brezat e tjerë…”

Gjuha ka vlerë të madhe dhe shumë të rëndësishme, pa të cilën nuk kultivohet as kultura dhe as qenësia e një populli. Kështu, kultura lidhet ngushtësisht me qenësinë e një populli i cili ndodhet në atdhe dhe mërgim . Andaj, kur flasim për gjuhën dhe vlerat e saj, ne do të ndalemi te një dukuri shqetësuese, që e hasim te mërgata jonë shqiptare, konkretisht te fëmijët mërgimtarë, te të cilët e folmja e tyre në gjuhën shqipe, jo vetëm që ka filluar të zbehet, po dita-ditës po vjen duke u shuar dëshira për ta mbajtur gjallë ndjeshmërinë e të shprehurit në gjuhën e nënës. Ndaj duke parë mirëfilli këtë fenomen duhet të mbajë përgjegjësi: shteti, shoqëria, sidomos prindi, i cili shpesh gjendet në hamendje përballë dy realiteteve:

– Brezi i dytë, në përpjekje për t’u integruar me kulturën vendase, bëhet më i pa interesuar për gjuhën e origjinës!

– Në anën tjetër injorimi, duke menduar se gjuha shqipe nuk iu hyn në punë, apo se atë e dinë mjaft, ka krijuar një mendim a bindje shumë të gabuar se gjuha e origjinës po i pengon fëmijët në përvetësimin e gjuhës së vendit, në të cilin jetojnë .

Të dy këto pohime nuk qëndrojnë, sepse njohja e gjuhës amtare është një vlerë më tepër për fëmijët, pasi ata, kështu, arrijnë suksese edhe më të mëdha. Megjithatë, duhet ta pranojmë një fakt se në mesin e shoqërisë, prindërit e mërguar, pa dashje i ngatërrojnë këto dy koncepte, të cilat jo vetëm që bëhen pengesë për fëmijët a nxënësit të mos e vijojnë shkollën shqipe, por kështu humbet shumëçka shqiptare. Në këtë gjendje arrihet pasi ata nuk janë të informuar si duhet, prandaj edhe botëkuptimi i tyre është i gabuar dhe kështu ata bien në ndikimin e atyre që thonë: «Gjuha amtare, pra shqipja, nuk i duhet fëmijës tim, ngaqë është e tepërt.» Kështu ata justifikojnë atë, se fëmijët e tyre e njohin mjaftueshëm gjuhën shqipe dhe nuk kanë nevojë të shkojnë në mësimin plotësues.

Pra, për këtë arsye raporti i mirë i shtetit, shoqërisë dhe i prindit është shumë i nevojshëm, duke mbajtur marrëdhënie shumë më bashkëpunuese, sepse kështu fëmijët do të jenë shumë më të nxitur për ta njohur identitetin, trashëgiminë, kulturën dhe gjuhën e tyre, prandaj ata me vullnet do të shkonin edhe në shkollën shqipe. Në këtë rast mësimdhënësi dhe prindi do të ishin çelës kryesor, pas rolit të shtetit dhe shoqërisë. Përpos kësaj kemi edhe një fenomen shqetësues që ndodhë në familjet tona shqiptare, ku gjejmë fëmijë, të cilët komunikojnë vetëm në gjuhën vendore, apo fëmijë të cilët fare pak e flasin shqipen, po edhe nëse e flasin, atë e përziejnë shumë me gjuhën e vendit, ku jetojnë.

Roli i shtetit dhe i shoqërisë në vetëdijesimin e prindit për ta sjellë fëmijën në mësimin e gjuhës shqipe

Ky shqetësim nuk duhet të jetë vetëm i atyre që përpiqen me forca vullnetare, për ta mbajtur gjallë mësimin në gjuhën amtare. Në këtë rrugëtim ka pasur edhe pengesa të qëllimta, qoftë të natyrës individuale, apo përpjekjeve tjera, të cilat kanë ndikuar të mos rritej numri i nxënësve, mbase diku – diku dhe të largohen nga procesi mësimor. Prandaj, për këtë arsye shteti duhet ta ketë një përkujdesje të veçantë, që ta shndërrojë vullnetarizmin në përgjegjësi institucionale e të nxjerr praktika studimore, duke u mbështetur në vizionin dhe misionin e saj.

Konkretisht duke e trajtuar si shtyllë kryesore me përgjegjësi institucionale e duke i ikur formalitetit me arsyetimin se: “Ne, në kuadër të shtetit, po bëjmë të mjaftueshmen, duke ju furnizuar me libra falas, apo me mbajtjen e ndonjë seminari.” Kjo, gjithsesi është në të mirë të nxënësit dhe mësimdhënësit, por nuk është çështje themelore. Ajo që është, në radhë të parë, e rëndësishme ka të bëjë me vetëdijesimin e prindit që nxënësit t’i sjellin në shkollë! Nëse nxënësin nuk e kemi në shkollë ç’ rëndësi ka dhurimi i librave, duke mos dashur të futem në pjesën e asaj se a janë të përshtatshme ato dhe sa është pyetur mërgimtari me aftësi profesionale? Konkretisht duke bashkëpunuar mirëfilli me Këshillin Koordinues, duke e përfillur profesionalizmin dhe strategjinë e tij, arrihen suksese të mëdha në ngritjen e vetëdijes së prindit, që gjuha amtare, pra shqipja duhet të flitet dhe shkruhet. Ajo duhet të flitet e shkruhet edhe për këto arsye:

-Gjuhën amtare fëmijët tanë nuk e kanë të pranishme nëpër institucione, sidomos në ato shkollore e kulturore.

– Fëmija, që e njeh mirë gjuhën amtare, do të jetë edhe më i mirë në gjuhën e shtetit, ku jeton.

–Fëmija në vend të huaj, duke e njohur traditën, historinë dhe kulturën e origjinës, do të dijë të jetë i suksesshëm edhe në kulturat tjera, meqë ai tanimë e ka një përgatitje më shumë se të tjerët.

Nëse ne kemi arritur t’i bindim prindërit, patjetër se fëmijët do të kenë vullnet për të qenë pjesë e shkollës shqipe, kuptohet nëse institucionet tona (Shqipëri, Kosovë, Iliridë) i japin përgjegjësi institucionale këtij Këshilli, në këtë rast KKAD-në, i cili në gjirin e tij ka kuadro shkencore e profesioniste, kështu jo vetëm që do të kemi rritje të numrit, po edhe kualitet të mësimdhënësve dhe strategji në përfshirjen e pjesëmarrësve të tjerë, siç mund të jenë shoqatat dhe bizneset.

Por, ajo që e lëndon mërgimtarin, konkretisht veprimtarin e devotshëm, që me vite të tëra ka derdhur mund e djersë në çështjen e mësimit plotësues, sikur është injoruar nga institucionet, zëri i të cilit nuk është përfillur edhe pas paralajmërimeve se fëmijët mërgimtarë, brezi i dytë ka filluar ta belbëzojë gjuhën amtare kurse brezi i tretë mund dhe ta harrojë në tërësi. Nga këto të dhëna shqetësuese, që i janë ofruar institucionit përkatës, janë përgjigjur vetëm me vizita dhe premtime, duke mos nisur ndonjë punë konkrete, prej së cilës do të kishte suksese, së pari, duke u rritur numri i nxënësve, meqë kjo është puna më rëndësishme. Në anën tjetër nuk ka, të paktën as ndonjë vlerësim, a mirënjohje, për veprimtarë, të cilët janë përpjekur për ruajtjen e gjuhës shqipe te fëmijët mërgimtarë.

Kur flasim për shtetin, shoqërinë, në këtë drejtim komuniteti shqiptar, kudo në botë, ka një perspektivë individuale dhe kjo është shumë lavdërueshme, prej nga shtet e atdheut tonë përfitojnë, të paktën krenari morale. Por, kur flasim për shkollën shqipe kjo sikur nuk zgjon ndonjë interes të veçantë. Jo pse mungon dëshira, por sepse mungon strategjia. Shpesh edhe injorimi del në pah, me thënien: “Ne kemi shtetin dhe shteti duhet të kujdeset për shkollën e mësimdhënësit e diasporës.” Kurse vullnetarizmit i ka ikur ngjyra dhe vetë ky pohim bëhet justifikim i asaj, nëse përmes shtetit nuk krijohen rrethanat për të pasur besimin te bashkëkombësit, suksesi jo vetëm që do të jetë i mangët, por dhe ky numër simbolik nxënësish në shkollë do të shkojë drejt rënies.

Prindi mësuesi dhe nxënësi

Prindi,- Kur flasim për këtë fenomen, se si duhet t’i nxisim prindërit që fëmijët t’i sjellin në shkollë, duhet t’i kemi parasysh këto rrethana:

Nivelin e prindit, informacionin e duhur dhe bindja se shteti e mbështet zyrtarisht procesin mësimor.

Nëse prindi informohet mirë dhe e sheh si një obligim moral, i nxitur edhe nga shteti, ai patjetër se do të jetë shumë më i gatshëm të kryejë detyrimin ndaj fëmijëve të tij për t’i çuar në shkollën shqipe.

Mësues-i/ja, kur të dalë para nxënësve, të jetë i/e afërt me nxënës dhe t’i përfitojë ata shpirtërisht, me urtësi e të gjejë shkas për t’i motivuar, që ata të ndihen të vullnetshëm dhe të vijnë me gjithë dëshirë në shkollë. Kjo bëhet, nëse mësimdhënës-i/ja, tregon një barsoletë, përrallë, pikë humori e pse jo, me dy tri vargje të një kënge. Kështu t’ia fillojë mësimit, duke mos e rënduar nxënësin me materiale të shumta shkollore se ka mundësi të mërzitet.

Mësimdhënësi në kohën kur sheh, se nxënësit nuk kanë kujdes dhe janë shpërqendruar duhet të gjejë forma për ta rikthyer vëmendjen e tyre në mësim, me metodat e lartpërmendura.

Ta shkruajë në tabele një pyetje motivuese ose edhe vizatojë, apo të bëjë një lojë fjalësh p.sh.:

Ta marrim një sekuencë nga përralla: “Gjeli, qeni dhe dhelpra”

Ç’ i tha dhelpra gjelit?
Përmes kësaj pyetje shohim në aspektin logjik se si nxënësi e krijon dhe e shkruan fjalinë. Në këtë lojë logjike e fusim edhe aktrimin, qoftë në lexim, apo dhe në interpretim.

Nxënës-i/ja, që në ditën e parë duhet të fitojë bindjen e mirë, për mësimdhënës-in/en, kështu në orën tjetër do të vijë me dëshirë, njëkohësisht mësimdhënës-i/ja, bëhet shkak i një bisede të mirë edhe në familjen e nxënësit.

Nëse arrin që nxënësi më dëshirë t’ia shpjegojë prindit, mësimin, apo ligjërimin e mësues-it/es. në shtëpi, që këtu shihet arritja e mësimdhënës-it/es.

Shteti duhet të jetë promotor kryesor, përmes planeve, të ministrive përkatëse të tij, të jetë bashkëpunues me prindin dhe mësimdhënësin për ta arritur qëllimin, që nxënësi të jetë pjesë e mësimit plotësues.

Në fakt vijimi i fëmijëve shqiptarë në mësimin plotësues arrin vetëm një numër simbolik, e nëse shteti, shoqëria, prindi dhe mësimdhënësi nuk bashkëpunojnë në këtë drejtim, në të ardhmen e afërt do të përballemi me harrimin e gjuhës amtare te brezi i tretë i fëmijëve mërgimtarë.

Njëkohësisht shteti ta përkrah unifikimin diasporës shqiptare, për shkollën shqipe dhe ta parandalojë një artikulim të rrezikshëm, që heshtur po qarkullon, se gjoja në këtë drejtim nuk ka pajtueshmëri mes institucioneve të dy shteteve tona, prandaj kështu zëri i fuqishëm i ministrive përkatëse, këtë artikulim të rrezikshëm mund ta parandalojë. Mërgata shqiptare është një dhe duhet të jetë e unifikuar, me qëllim që së bashku të arrijmë rezultate sa më të mira edhe për përfshirjen sa më të madhe të fëmijëve shqiptarë në shkollat shqipe të diasporës.

Continue Reading

Aktuale