Connect with us

Kolumna

Edukata seksuale – hallall ose haram?!

Published

on

Shkruan, Omer Berisha

Tema e seksualitetit në Islam nuk është tabu, mirëpo në trajtimin e tij kanë një rëndësi të veçantë konceptet e turpit dhe të nderit, sepse „ndjenja e turpit është pjesë e imanit“ (Buhariu, 24). „Sa të mira ishin gratë nga Medina! Ato nuk i pengonte turpi për ta mësuar fenë“ (Muslimi, 322) – shprehej gruaja e Profetit, Ajsha, Zoti qoftë i kënaqur prej saj.

Përderisa në kulturat perëndimore i jepet rëndësi të dukshme që organet gjenitale të emërtohen pa pardon kur është nevoja, në gjuhën arabe ka afër 900 fjalë, sinonime me të cilat shprehet marrëdhënia intime (akti seksual). Disa nga ato fjalë përmenden edhe në Kuran, sikurse nikāḥ, zinā, fāḥisheh, farğ, mubasherah, lems, rafaṯ, biġā dhe mu`asherah.

Të rëndësishëm e konsideroj faktin se urdhëresat dhe ndalesat te tema e seksualitetit vlejnë sikur për femrat ashtu edhe për meshkujt. „Dhe nuk është e lejuar është për besimtarin dhe besimtaren kur Allahu dhe i Dërguari i Tij e caktojnë një gjë, ata të bëjnë zgjedhje në atë gjë. Kush e kundërshton Allahun dhe Pejgamberin e Tij, ai me siguri ka humbur.“ (Kuran, 33:36).

Në këtë kontekst dua të ndërlidhem me debatin rreth edukatës seksuale si lëndë fetare nëpër shkolla fillore dhe të mesme. „Gjykimi ndaj diçkafit është degëzim i konceptimit të tij“ na thotë rregulla fetare. Prandaj, përpara se lëndën e edukatës seksuale ta quajmë haram ose thirrje në shfrenim, duhet ta mësojmë se çfarë synohet me të. Shumë prindër druajnë se në atë lëndë vetëm rreth aktit seksual flitet.

Në Zvicrën gjermanishtfolëse, edukimi seksual zhvillohet gjatë shkollimit të detyrueshëm, dhe ka këto qëllime edukative:

  • Trajtimi i ndjenjave dhe nevojave të gjinive të kundërta.
  • Orientimi se një djalë ose vajzë ku ka mundësi të merr ndihmë nëse ka probleme.
  • Shprehja e arsyeshme gjuhësore për çështjet seksuale.
  • Të drejtat e barabarta të gjinive.
  • Koncepti i familjes në raport me individin dhe shoqërinë.
  • Njohja me karakteristikat e trupit dhe funksionet e trupit mashkullor dhe femëror, me zhvillimet në pubertet, me pjellorinë dhe shtatzëninë si dhe me mundësitë për parandalimin e një shtatzanie të padëshiruar.
  • Nxënësi mund të njeh sulmet seksuale dhe dhunën seksuale qartësisht dhe di se si të mbrohet.
  • Sqarimi i koncepteve miqësi, dashuri, martesë dhe partneritet.
  • Vlerat dhe standardet në bashkëjetesën mes njerëzve në përgjithësi dhe mes gjinive në veçanti.
  • Njohja e përgjegjësisë ndaj vetes dhe ndaj të tjerëve.
  • Respektimi i formave të ndryshme të bashkëjetesës.
  • Njohja me rreziqet dhe simptomat e sëmundjeve seksualisht të transmetueshme dhe mbrojtja e vetes nga ato.

Tani, nevoja që shumicën e këtyre synimeve ta arrijnë edhe fëmijët myslimanë për mua si hoxhë dhe si mësues i lëndës fetare islame është shumë e qartë. Duke marrë parasysh faktin se as imamët nëpër xhami dhe as prindërit nëpër shtëpi nuk i shpjegojnë këto tema, atëherë mundësia më e mire do të ishte që këto tema të mësoheshin nga pedagogë/e specialistë dhe nuk guxojmë që fëmijët të lihen në fatin e tiktokut, instagramit dhe burimeve tjera të pafrena.

Dikush mund të më qortojë lidhur me disa nga synimet e lartpërmendura, por do t’i them se ato ishin vetëm një shembull nga shkollat zvicerane. Sigurisht që, gjatë hartimit të kurrikulave ato synime mund të përpunohen tutje dhe të përshtaten me nënqiellin shqiptar, ku tradita dhe edukata fetare nuk duhet lënë anash. Lënda e edukatës fetare do sillte një gërshetim kuptimplotë në këtë kuptim; p.sh. nëse në lëndën e edukatës seksuale e mësojnë si të mbrohen nga shtatzania e padëshiruar, në lëndën fetare islame do ta mësojnë se akti seksual nuk lejohet në asnjë mënyrë para se të ndodh martesa. Gjithashtu lëvizjet qytetare duhet të kenë zërin e tyre me nënshkrime e protesta që në kurrikulat përkatëse të mos lihen anash edhe vlerat tradicionale, si p.sh. promovimi i familjes, shumimit, nderit, turpit e të ngjashmeve. Një mësuese zvicerane shprehet përafërsisht: “Kur temat janë “hot” atëherë ne e mbajmë mësimin ndaras, vajzat veç dhe djemtë veç”.

Unë do dëshiroja që ajo lëndë të mësohet nëpër shkolla kurse për ato pika që mendojmë se duhet korrigjuar ose plotësuar, do të na duhet të riaktivizohen derset e fikhut nëpër xhami dhe mektebe, ku ato tema që në shekujt e parë të Islamit janë shpjeguar, madje me imtësi.

 

Burime:

  • Kurani Famëlartë
  • Muhammad ibn Ismail Al-Buḫārī, 2001, al-Ṣaḥīḥu l-Ǧāmi`
  • Muslim ibn Ḥaǧǧaǧ an-Naysābūrī, al-Musnad as-Ṣaḥīḥ al-Muḫtaṣar
  • Roswitha Bardy, Überkommene Sexualmoral auf dem Prüfstand: Tendenzen unter jungen Musliminnen und Muslimen (PDF)
  • SZIG-Papers 3, 2018, Islam, Gender und Sexualität (PDF)
Continue Reading

Kolumna

Z. Zaev, ani pse 14 viktimat nuk janë nga Strumica, ju nuk guxoni të përdorni fjalë banale!

Published

on

By

Z. Zaev, ani pse 14 viktimat nuk janë nga Strumica, ju nuk guxoni të përdorni fjalë banale!

Orhan Kasami

Z. Zaev, kryeministri i një vendi duhet të tregojë dhimbje për viktimat e rasteve tragjike, pa marë parasysh nga janë. Aq më tepër kur bëhet fjalë për tragjedi me 14 viktima. A janë nga Tetova, a janë nga Strumica, nuk ka shumë rëndësi. Për ta duhet të flitet me respekt, e jo me fjalë banale, siç folët ju sot, bashkë me ata që ju duartrokitën. Deklarata juaj sot ishte ofenduese. Nëse është banalizuar diçka në këtë rast, atë e keni bë ju duke refuzuar dorëheqjet. Ju po tregoni se më me rëndësi i keni kuadrot e partisë, se sa viktimat.

Duhet tu kerkoni falje sa më shpejtë familjeve të viktimave dhe gjith opinionit në Maqedoninë e Veriut, që ende ndien dhimbje për tragjedinë e paparë.

Continue Reading

Kolumna

Politikë dhe strategji kombëtare kundër kulturës shqiptare

Published

on

By

POLITIKË DHE STRATEGJI KOMBËTARE KUNDËR KULTURËS SHQIPTARE

Nga Avni Halimi

Cila ishte pozita kulturore e shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut, sidomos pas Luftës së Dytë Botërore e këtej. Si zhvilloheshin kulturalisht shqiptarët e Maqedonisë? Cila ishte pozita e tyre kulturore? Cili ishte qëndrimi i politikës zyrtare ndaj kulturës shqiptare? Cilat ishin politikat kulturore dhe sa i preknin ato interesat kulturore të shqiptarëve?

Gjatë periudhës komuniste, si gjithandej nëpër ish-Jugosllavi, edhe në Maqedoni shqiptarët kaluan nëpër një proces të tmerrshëm diskriminues. Përjetuan presione të papërballueshme politike dhe për pasojë u detyruan të shpëngulen mijëra familje shqiptare fillimisht nëpër viset turke e pastaj edhe nëpër shumë qendra evropiane.
Krahas këtyre represalieve, sistemit jugosllav i duhej edhe propagimi i “bashkim-vëllazërimit” i cili ruhej dhe kalitej përmes ventilimeve kulturore amatoreske të rezervuar për “kombësitë”, term ky i shpikur për bashkësitë etnike të cilat sistemi jugosllav nuk i llogariste për komb. Kosova, ndonëse ishte element përbërës i federatës jugosllave, nuk mund të llogariste në pavarësinë e vet eventuale, sepse banohej nga “kombësia shqiptare”, ndërkohë që kombësitë nuk llogariteshin si element shtetëformues. Kombësitë llogariteshin si elementë që e pasuronin diversitetin kulturor të republikës ku banonin. Pra, kultura e një republike ishte e pasur edhe për një kulturë tjetër që i përkiste një kombësie që nuk mund të llogariste në shtetëformësim. Kultura e republikës, apo e popullit shtetëformues, avansohej, stimulohej, subvencionohej, me politika, me plane zhvillimi e me buxhet shtetëror e republikan, ndërsa kultura e kombësive “ruhej e konzervuar”, mbahej ashtu siç ishte që në hapat e para të formimit të shtetit jugosllav. Shqiptarët e ish-Jugosllavisë nuk patën të drejtë të kenë institucionet e veta kulturore nacionale si: operën, filharmoninë, baletin, muzetë, institucionet e zhvilluara për trashëgiminë kulturore, teatrin, filmin. Kjo në planin e politikës federale, ndërsa në planet e politikave republikane situata ishte edhe më e mjerueshme. Racizmi kulturor dukej si në ditë me diell! Diskriminimi federativ u jepte leje republikave për hartime dhe zbatime të politikave edhe më diskriminuese kulturore.

Kapacitetet intelektuale e krijuese të shqiptarëve të Maqedonisë ishin të pakta dhe gjithnjë të survejuara nga “syri i zgjuar” që kishte për detyrë kapjen e nacionalistëve dhe shovenistëve shqiptarë. Pra, censura, autocensura dhe “syri i zgjuar”, elemente këto të pushtetit të egër diktatorial, ndikonin në vetëpërmbajtje intelektuale dhe, për pasojë, në jetën skajshmërisht të varfër kulturore. Të vetmet institucione që prodhonin kuadro intelektuale ishin Shkolla e Normales si dhe Fakulteti albanologjik dhe Pedagogjiku me mbi tetëdhjetë për qind të provimeve në gjuhën maqedonase. Para se të kyçeshin nëpër proceset e vobekta kulturo-arsimore fillimisht i nënshtroheshin përshtatshmërisë ideopolitike. Kapacitetet e tyre intelektuale e kulturore mund të vinin në shprehje në Teatrin e kombësive, në Redaksinë e “Flakës së Vëllazërimit” e cila dy-tri herë në javë botonte gazetën, botonte një revistë periodike për kulturë, shkencë e art, Jehona e Re, si dhe kishte edicionin botues në kuadër të së cilës gjatë vitit botoheshin 4-5 autorë shqiptarë. Shqiptarët e Maqedonisë patën edhe një redaksi radio-televizive me nja dy orë program në ditë ku herë pas herë ndiqnin ndonjë këngë apo valle shqiptare. Pushteti totalitar kishte edhe një mjet tjetër, i cili duke u llogaritur më tepër si atrakcion kulturor, shtonte rehatinë e vet politike duke e trashur “bashkim-vëllazërimin”. Për të gjitha kombësitë në rrafshin kulturor stimulonte themelimin e shoqërive kulturo-artistike, prej të cilëve kërkonte repertoar që do ta pasqyronte diversitetin kulturo-folklorik të kombësive. Këtë politikë zyrtare ishte e detyruar të zbatonte edhe SHKA “Ibe Palikuqi”dhe “Emin Duraku” nga Shkupi, “Xheladin Zeqiri” nga Tetova, “Bajram Shabani” nga Kumanova, e ndonjë tjetër të nivelit skajshmërisht amatoresk. Asnjë nga këto shoqëri kulturo-artistike shqiptare nuk mund të organizonte program kulturo-artistik për shqiptarët e këtushëm pa marrur leje nga policia e vendit. Fillimisht dorëzohej i tërë repertoari i përkthyer dhe i shpjeguar në gjuhën maqedonase dhe tek pastaj, nëse kalonte “gijotinën” e përshtatshmërisë ideo-politike, nëse repertoari ngërthente edhe pikë artistike nga kombësitë e tjera, qoftë këngë apo valle, sigurohej leja për ndonjë koncert amatoresk. Dhe kjo ishte e tërë jeta kulturore shqiptare në Maqedoni, nivelin e të cilës e ngriste paksa në profesionalizëm vetëm trupa teatrore e shqiptarëve që funksiononte në kuadër të Teatrit të kombësive në Shkup.

Përkundër këtyre politikave raciste, përkundër “syrit të zgjuar” të diferencuesit ideopolitik, mund të thuhet se ajo pak kulturë shqiptare që prodhohej atëbotë, ishte skajshmërisht autoktone, burimore, me vlera të përfillshme intelektuale e kulturore. Dhe kjo ishte meritë skajshmërisht individuale e “pehlivanëve” shqiptarë dhe jo përkujdesje shtetërore. Shteti-republika përkujdesej vetëm për degradim dhe shpërfytyrim deri në primitivizëm të kulturës shqiptare.

Sot në Maqedoni është edhe më keq! Nëse dikur kulturën shqiptare në këtë shtet e ngulfaste sistemi politik, sot këtë e bën pushteti maqedonas me politikat e veta diskriminuese në raport me kulturën kombëtare shqiptare. Diskriminimi dhe mohimi i kulturës shqiptare sot për sot është jo vetëm strategji apo program por, obligim dhe detyrë kombëtare maqedonase, e mbështetur në korniza të ndryshme ligjore…

Continue Reading

Kolumna

Sa janë të sigurta spitalet modulare në Maqedoni?

Published

on

Nga: Ing.dip Bedri Behadini

Djegja e spitalit modular për sëmundje infektive COVID-19në Tetovë ku për pasojë kemi shkrumbimin e pacientëve nga zjarrii cili në fakt nuk i pyeti se cilës parti i takojnë ata, hapi një debat të ashpër politik ndërmjet opozitës dhe pozitës.

Mosbesimi në vetvete dhe në kuadrot profesionale në vend Qeveria kërkoj ekspertë nga vendet e Evropës në këtë rast nga Gjermania,të cilët do të jepnin versionin përfundimtar mbi shkaqet e katastrofës që ndodhi ditë më parë në Spitalin e Tetovës. Kuptohet ky mosbesim vjen nga fakti sepse Qeveria e tanishme dhe qeveritë e mëparshme e dine mirë se çfarë kuadrosh kanë punësuar në universitete në të gjitha nivelet akademike si në Fakultetet Teknike, ai Juridik, në Mjekësi e kështu me radhë .Kuadro që do të prodhonin profesionalistë të sferave të ndryshme të cilët do të kontribuonin për shoqërinë në çdo moment duke përfshirë edhe rastet emergjente për një ekspertizë të drejtë dhe të saktë si në rastin e fundit tragjik në Tetovë.

Në shtetin tonë ekziston komora e inxhinierëve dhe arkitekëve të autorizuar e cila është e pavarur dhe jopolitike e cila nëpërmjet komisioneve autorizon inxhinierët e të gjitha sferave me AUTORIZIM A si për projektim,realizim ,mbikëqyrje dhe revision të projekteve pa të cilët asnjë kompani ndërtimi dhe shërbimi nuk mund të punësoj inxhinierët përkatës. Keta autorizime njihen edhe në Gjermani, prandaj Qeveria po të ishte transparente nuk duhej të ikte aq larg në Gjermani por të ndalej pikërisht në vend sepse edhe këtu kemi ekspert të fushës që fatkeqësisht ikin çdo ditë jashta vendit pikërisht nga kjo apo ajo Qeveri.

Një ndër inxhinierët e autorizuar me ATORIZIM A për realizimin ,projektimin dhe mbikëqyrjen e sitemeve termoteknike për ndërtesa me rëndësi të veçantë siç ishte edhe Spitali Modular në Tetovë jam edhe unë prandaj nuk munda të jem indiferent ndaj situatës se krijuar .
Nuk mundet të ndizet aq shpejt një ndertese me rëndësi të veçantë nëse është projektuar në të gjitha fazat nga inxhinierët me autorizim A duke përfshirë këtu edhe revizionin e projektit,në të gjitha fazat nga inxhinjerët me autorizim A.

Kompania e cila ka realizuar dhe zbatuar projektin e ndërtimit në të gjitha fazat ka qenë e obligueshme që nëpërmjet inxhinierëve të autorizuar A për realizim t’iparaqestë gjitha gabimet e mundshme në projekt duke përfshirë revizionin e projektit edhe materialet ndërtimore si nga kualiteti,çmimi dhe qëndrueshmëria sipas protokollit dhe kontratës në tenderim te projektit te mbikëqyrësit e autorizuar me autorizim A për mbikëqyrje nga investitori nëkëtë rast nga Ministria e Shëndetësisë si të punësuar të përhershëm në këtë Ministri .

Para fillimit të ndërtimit kompania ka qenë e obligueshme të paraqesë te mbikëqyrësit e investitorit të gjitha certifikatat e pajisjeve dhe produkteve ndërtimore të cilët deshmojnë prodhimin,garancionin dhe standardet e kualitetit.

Gjatë relizimit të punës nga kompania duhet të jenë të nënshkruara nga mbikëqyrësit e Ministrisë së Shëndetësisë të gjitha librat ditorë të ndërtimt të cilat në detale shënojnë sasinë e materialit të montuar për secilën ditë si dhe libri kryesor indërtimit sipas të cilit bëhen pagesa kompanisë për punën e realizuar kuptohet gjithnjë sipas projektit. Për çdo ndryshim në projekt kompania ka qenë e obligueshme me shkrim të bëj kërkesë te mbikëqyrësit dhe projektuesit për ndryshimin e mundshëm dhe nuk mund të ndryshojë asgjë pa pranuar me shkrim lejen nga mbikëqyrësi dhe projektuesi të cilët janëtë obliguar të përgjigjen brenda disa orëve .

Pas mbarimit të ndërtimit para pranimit teknik të Spitalit kompania ka qenë e detyruar t’bëjetë gjitha testimet e nevojshme sipas projektit si testimin e rrjetit elektrik, matja dhe testimin e tokëzimit ,testimi i sistemit kundër zjarrit ,sistemin e ngrohjes dhe klimatizimit,sistemin hidraulik,kontrolimin dhe testimin e pajisjeve mjekësore ,kontrollimin dhe testimin e sistemit të gazrave medicinal si dhe sistemin e barazimit të potencialeve e cila ndoshta ka qenë edhe shkas kryesor i aksidentit .
Te gjitha matjet dhe testimet bëhen në presence të mbikëqyrësve përkatës ,realizuesit dhe personit të brendshëm të autorizuar nga Spitali I Tetovës të cilët në fund të çdo testimii plotësojnë dhe nënshkruajnë procesverbalet përkatëse ku përshkruhet e gjithë rrjedha e testimit dhe kontrollimit .
Para se të bëhet pranimi teknik është e nevojshme edhe edukimi i personelit të posaçëm mbi përdorimin e pajisjeve mjekësore si dhe sistemeve të lartpërmendura si dhe elaborati I mirëmbajtjes dhe përdorimit në të cilat shënohen edhe rreziqet që mund të paraqiten gjatë përdorimit të sistemeve dhe pajisjeve brenda spitalit.
Nese kemi pasur pranim teknik do tëthotë se janë pranuar të gjitha materialet ndërtimore ,pajisjet dhe sistemet funksionale sipas protokolllit dhe projektit që do të thotë se:

1. Materialet ndërtimore pra sendvic panelet përmbajnë PUR dhe PIR sipër shembull prodhimit KINGSPAN të cilet janë zjarrdurues në fakt panelet u dogjën tërësisht.

2. Ndërtesa duhej të kishte dy dalje për evakuim në raste emergjence në fakt njerëzit dilnin nga dritarja.

3. Spitali duhej të kishte system zonal kundër zjarrit në fakt ai nuk ekzistonte fare.

4. Spitali duhej të kishte senzorët që detektojnë koncentrimin e gazrave djegës në ajër duke ditur se dezinfektantët janë me bazë alkooli dhe përdoren mjaftë në repartet infektive dhe avullohen lehtë duke mundësuar ndezje edhe me një shkëndi më të vogël.

5. Spiatali I këtillë duhej të kishte sistem ngrohje dhe ftohje,ajër-ujë që janë më të sigurta në këto raste në fakt kemi split pompa termike tek tëcilët uroj të mos kenë Freon R32 i cili është indezshëm dhe nuk lejohet të përdoren në këto ndërtesa.

6. Spitalet e këtilla duhet të kenë tokëzim për barazim potencialesh qënë fakt nuk dihet a është realizuar apo edhe a ka qenë i paraparë.

7. Materasat dhe çarçafat ku shtrihen pacientët duhet gjithashtu të jenë jo aq të ndezshme.

8. Jashta spitalit duhej të ekzistonin së paku dy hydrant kundër zjarrit të cilët në fakt nuk ekzistojnë.

9. Spitalet e këtilla duhet të kenë sistem alarmi, rrezik nga zjarri qënë fakt nuk funksiononte ndoshta edhe nuk ekziston,i vetmi alarm ishte detonimi dhe shpërthimi në flakë.

Ekspertizën e këtillë do ta bëjnë edhe ekspertë gjerman pasi duke e ditur se në spital ështëi pranishëm oksigjeni I pastëri cili kur ndodhet në tepricë rreth një lënde djegëse në këto raste material ndezës , avuj alkooli ose ndonjë gaz freoni ku mjafton një shkëndi të vogël të shndërrohet ne material plasës eksploziv që shkakton temperature të lartë në fakt zjarr .
Tani që kemi viktima kuptohet qe nuk duhet të politizohet situata ,por politizimi i biznesit ka kohë qëbëhet në shtetin tonë .Në shtetitn tonë ka disa kompani që plotësojnë kushtet të parashtruara në tendera, që me ndikim të politikës I fitojnë këto tendera qindra milionëshe dhe ua shpërndajnë kompanive tjera si nënkontraktor normalisht duke e marrë paraprakisht fitimin e dëshiruar nga projekti dhe nëkëto raste nënkontraktorët mundohen qëtë fitojnë nga projektet duke ndryshuar kualitetin dhe sasinë e materialeve të montuara me pëlqimin e mbikëqyrësve të cilet shpesh kercnohen nga politika sepse u rrezikohen vendet e punës ose korruptohen me vet dëshirë duke ulur kualitetin e pajisjeve dhe materialeve ndërtimore , duke rezikuar qytetarin hallexhi i cili shkon të shërohet duke mos ditur se do të përjetojë ferrin për së gjalli.

Continue Reading

Aktuale