Connect with us

Kolumna

Në dhomën time të fëmijërisë

Published

on

Shkruan Tea Hodaj

Në dhomën time të fëmijërisë, aty ku kam kaluar dhe vitet e zhurmëshme të gjimnazit, kam pasur të shkruajtur në kanatet e dollapit disa shprehje për ti lexuar cdo ditë. Ishin të parat gërma që sytë më lexonin kur zgjohesha nga gjumi, e të fundit përpara se të flija. Kishte raste kur, teksa lexoja një libër, aq shumë më pëlqente një fjali ose paragraf, sa ngrihesha ashtu sic isha për ta shkruajtur në dollapin tim të rrobave. Fjalët I shkruaja me gërma shumë të mëdha. Ndoshta pse në mëndjen time, sa më të mëdhaja gërmat, aq më e madhe pesha e tyre.

Fatkeqësisht, kanatet e dollapit u mbushën plotë dhe nuk kishtë më vend ku të shkruaja mes fotografive e pikturave të vogla. Fatmirësisht, sa më shumë rritesha, aq më shumë I mbaja në kujtesë fjalët e bukura, pasi më dukeshin sikur ato më përkisnin mua. Prandaj, nuk ia ndjeva shumë mungesën të shkruajturit në kanatat e dollapit.

Ndër këto shprehje kaq të bukura që dora më përzgjodhi, njëra prej tyre më mësoi një të vërte të njeriut pak më herët sec duhet. Madje, jo vetëm kjo shprehje më mësoi një të vërtetë tronditëse, por shpesh më ka shoqëruar në jetë kur më është dashur të bej zgjedhje shumë të vështira. Pse jo, dhe në biseda kafenesh.

Duke mos e pasur të përkthyer në Shqip, me modesti po e përkthej nga gjuha Angelze këtë shkrim të Nietzsches:

“Të sëmurët janë rreziku më I madh  që I kanoset njeriut; jo të ligjtë, dhe as ‘bisha e presë’. Ata që janë pllakosur si të dështuar që në zanafillë, të nëpërkëmbur, të shtypur – janë pikërisht ata, të dobëtit, të cilët duhet ta zhvlerësojnë jetën mes njerëzve, të cilët na vënë në dyshim e na helmojnë besimin në jetë, në njeriun dhe në veten tonë”.

Përpara se të vazhdoj më tej, doja të ndaja dhe një pyetje që gjyshi im I ndjerë Tomor, i lartë e fisnik si malet, më bëri një dite. Isha tepër e vogël, shumë e panxënë për të kuptuar. Gjyshi im më pyeti në pesë fjalë: “Më mirë fshatar apo gomar?”. Padyshim bërtita: “Fshatar o gjyshi!!!”. Sic dhe e përmënda, isha shumë e vogël. Nuk mbaj mënd se cfarë me shpjegoi gjyshi, por mbaj mënd qe për vite të tëra, rrija e mendoja se mos ndoshta, gjyshi im ishte mendjemadh? Kujtoja se, gjyshërit e mi, të katërt, u zhvendosën në Tiranë në adoleshencë. Nisa të mendoj se gjyshi im nuk duhet të fliste ashtu pasi ai, po shante veten e tij. Nuk gënjej kur ju them se, për vite e vite të tëra, rrija e mendoja për këtë pyetje. Në të pesëmbëdhjetat I dhashë më në fund të drejtë gjyshit. Pra ai nuk ishte mendjemadh; fshatarët nuk janë gomerë; pergjigjia e pyetjes gjendej pikërisht në fjalën e katërt: apo. Në këto tre shkronja, gjyshi paskish dashur të më mësonte për fjalë të tjera që mbarojnë me “ar” (fshat/ar): ziliqar, hileqar, tradhtar.

Pra dhe ky mësim nga gjyshi më ka ndihmuar shumë. Po ctë mirë të sjellin këto mësime e ‘udhërrëfyes’ në jetë kur, dialektika jonë e përditshme vishet nga proverba orientale e ‘gjynahe’?

Padyshim më bën të ndihem si një njeri I keq. Por gjyshja ime Athina më ka mësuar të mos ‘përzihem’, ndërsa gjyshja tjetër Gjenovefa më ka mësuar se Zoti e ‘shënon’ njeriun e keq, pra Zoti të jep një shenjë se si ta dallosh njeriun e keq nga ai I miri. Të gjitha këto këshilla e udhërrefime për jetën janë brenda meje, por ato përmbysen e vorbulla duhet shtruar nga fillimi kur më kujtohen fjalët e gjyshit tim Hodo: “ji sa më humane” ose “ti je humane”. Por le të dalim nga lufta e pashtershme e mendimeve në mendjen time, në një luftë gjakatare mes të vërtetës që dua dhe të vërtetës që kam.

Populli ynë, qeveria jonë, bashkëjetuesit tanë, ata që ndajmë kafenetë, ata të cilët ndeshim në kryqëzim e ata që duhet të tolerojmë.
Kush janë ata që perbëjnë klasën qeverisëse? Kush janë ata që quhen elita e re në vendin tonë?

  • Ata janë të lindur për të dështuar, janë lindur për të qënë të përbuzur e të shtypur. Janë njerëz të vegjel. Ashtu sic e thotë dhe shkrimi në dollapin tim të femijërisë. Shqipëria jonë, ka ngelur në duart e këtyre fshatarëve, injorantëve, kokëzbrazurve e lakmitarëve. Populli Turk ka një shprehje që sipas fjalëve të mia po e interpretoj ndryshe nga origjinali (nuk jam dakord me gjuhen e perdorur) : “Bëje të dobëtin mbret dhe gjëja e parë që do të beje, është të vrasë babanë e tij”.

Vendi ynë I mjerë ka rënë në duart e atyre udhëheqësve, pushtetarëve, të pasurve, të cilët nuk kanë shumë virtyte të gomarit. Gomari është kafshë besnike – ata nuk kanë besnikëri ndaj atdheut të tyre. Gomari është punëtor e punëmbaruar – ata janë të zhveshur nga aftësitë që e bëjnë njeiun të zotë të punojë. Gomari është kokëulur – ata janë lindur për të mbajtur kokën ulur e këtë nuk e bëjnë. Mos ndoshta kemi harruar disa të vërteta? Në këto ditë të vështira, duhen ngritur gishta. Duhet pyetur: kur u bë kazma e lopata brenda natës, penë?; Si u kalua nga fiqtë, në ndërtesat e kryeqytetit?; Kur I hapi derë vrasja, karriges në ligjvënie? Padyshim nuk dua të tingëlloj si elitiste, diskriminuese etj. Por, qeverisja dhe drejtimi kolektiv nuk I përkasin injorantit, të paedukuarit, atij që nuk ka pasur mundësi të shikojë përtej vuajtjes së trupit e shpirtit të tij. Kjo sepse, këta njerëz që janë në drejtim, nuk kanë pasur mundësinë të kaliten, të formohen, të përpunohen nga familjet e tyre injorante; të mbushen me virtyte dhe me rëndësishmi, të njihen me të mirën dhe të bukurën në jetë. Pikërisht sepse janë njohur vetëm më të shëmtuarën dhe të keqen, ata do të bëjnë vetëm keq e do të sjellin vetëm shëmti.

Por cili është fati I Shqipërisë?

Sado e trishtë tingëllon, kjo pyetje vjen fare thjeshtë. Më të mirët po largohen. Të këqinjtë, pak idealist të mjerë, ata që kanë pamundësi të largohen, do të mbesin. Dhe, kush do e populloje kryeqytetin tone? Përsëri kjo përgjigje vjen fare thjeshtë. Pushtetarët mjeranë nuk duan poshtë vetes njerëz në dukje e thelb revolucionarë, ata duan njerëz-vemje, që fjala e tyre të ketë peshë. Për shëmbull ilustrues, një pozitë shumë e lartë në organet qeveritare vjen bashkë me shërbime erotike për një grua. Kjo mund të interpretohet dhe në trajtën e ‘kuotave për barazi gjinore’, por kjo është bisedë tjeter. Rëndësi ka qe, në organet e ekzekutivit, ligjëvënies, drejtësisë dhe administratës publike, ka baraza gjinore. Një tjetër pyetje vijon: kush janë këta njerëz qe paskan kaq shumë pak respekt për veten e tyre; zgjedhin të mynxyrosen në zyra-zhguall; përlyhen sikur të jenë në delir dhe puthin këmbët e përbaltura të atij që është krijuar për tu shtypur? Këta janë po të njëjtët njerëz. Janë po ata. Fati dredharak nuk I bekoi me mundësitë për pushtet, dhe ata kanë ngelur të krimbosur përjetësisht me këto fjalë në gojë:

Të paktën erdha në Tiranë dhe gjeta një punë në ‘shtet’.

Kjo është politika anti-Shqiptare dhe është krijuar nga një grupim opportunist I atyre që kanë lindur për tu shtypur, nëpërkëmbur, injoruar. Nuk duhet të kemi turp të bërtasim se, ai që dje fshinte lotët në baltë, nuk mund të jetë drejtues I shtetit Shqiptar. Populizmat, historitë e suksesit të bazuara në keqardhje, ‘pseudo-humanizmat’, I shërbejnë pikërisht kësaj shtrese të popullsisë për të ardhur në pushtet. Fatkeqësisht, tani është shumë vonë për të përzënë farat e këqija, pasi janë kudo dhe rrënjët e tyre kanë mësuar ti hedhin shumë fort. Kjo, prej jetes së vështirë dhe frikës për tu kthyer pikërisht andej nga kanë ardhur.

Po e mbyll këtë shkrim-mendim me një copëz të Kadaresë:
“Po a e di atë vjershën e një poeti polak, që s’ia mbaj mënd emrin, për një krimb?  Në atë lartësi, o krimb, si je ngjitur? Duke u zvarritur vëlla, duke u zvarritur. Ja, kështu do të jetë edhe ngjitja jote, zvarranik. Era do të fryjë, do të të rrëzojë përdhe, por ti prap do të nisësh zvarritjen përpjetë. Dhe kështu do të bësh gjithë jetën, gjera një ditë të të shkelë ndonjë thembër këpuce dhe të zgërlaqesh pa nam e pa nishan, o krimb.”

Përçmimi/ Koha e Shkrimeve, Ismail Kadare.

Në dhomën time të fëmijërisë

Continue Reading

Kolumna

Arbër Xhaferi ishte shumë më i mençur se politikanët maqedonas

Published

on

By

Roland Gjoni

Me pak vonese nje perkujtim per nder te Arben Xhaferrit me te cilin rastesisht kemi ditelindjen e njejte. E kam takuar dy here ne Prishtine dhe do kisha dashur te bisedoja me gjate per shume tema. Pervec se ishte i dashur dhe mendimtar origjinal kishte edhe guxim ta thoshte cka mendon.

Pas vdekjes se tij, nga 2015 kur po bisedoja ne Shkup me nje nga keshilltaret politik te ish Presidentit Cervenkovski e pyeta se cili ishte politikani me afte i shqiptareve ne Maqedoni. A u pergjigj pa dileme “Arben Xhaferri per arsye se ai me dije e guxim e ndryshoi diskursin politik te shqiptareve ne Maqedoni duke thyer pergjithmone stereotipet mbizoteruese per shqiptaret. Dhe shtoi “Nuk ishte vetem me i mencuri nga shqiptaret por ishte shume hapa para politikaneve maqedonas ne mendime.”

Respekte!

Continue Reading

Kolumna

Çfarë kërkojnë dhe çka u ndalohet shqiptarëve në Maqedoninë Veriore?

Published

on

By

Shkruan Abdulla Mehmeti

Analizë në vigjilje të regjistrimit të popullsisë në Maqedoninë Veriore

1. Asnjë pushtet okupator apo diktatorial, asnjë ideologji reaksionare në botë nuk e ka trajtuar ndonjë popull autokton të një vendi si përqindje dhe shumë numerike, siç i ka trajtuar shqiptarët pushteti i Maqedonisë Veriore nga viti 2001 e deri më sot.

2. Kjo formë e diskriminimit të shqiptarëve nuk ndalet vetëm te mohimi i përkatësisë etnike por edhe i gjuhës shqipe, e cila trajtohet me ligje dhe kushtetutë si gjuhë të cilën e flasin qytetarët e vendit, të cilët përbëjnë mbi 20%, jo si gjuhë amtare që ka emër dhe i takon një populli me histori, kulturë dhe identitet të veçantë.

3. Faktori politik shqiptar, i cili i përfaqëson shqiptarët në pushtet nga viti 2001 e deri më sot, bazë mbështetëse dhe platformë të veten për garantimin e të drejtave të shqiptarëve dhe barazinë e tyre në këtë shtet e konsideron Marrëveshjen kornizë të Ohrit, e shqiptarët i trajton si pakicë kombëtare ndërsa gjuhën shqipe si gjuhë e një grupi të qytetarëve pa identitet, të cilët përbëjnë mbi 20% të popullsisë dhe që flasin një gjuhë tjetër të ndryshme nga gjuha zyrtare maqedonas, prandaj, regjistrimi real i popullsisë nuk i konvenon kësaj strukture politike, e cila e humb primatin në skenën politike, me shkuarjen në histori të këtij realiteti të rrejshëm siç e ka paraqitur Marrëveshje e Ohrit dhe mbështetësit e saj. Çfarëdo rezultati nga regjistrimi i ardhshëm i popullsisë në Maqedoninë Veriore, i cili do të ishte afër 20-25% do të ishte i pranueshëm edhe për faktori politik shqiptar në pushtet, ndërsa çdo rezultat ndryshe, që mund t’i nxjerrë shqiptarët qoftë edhe me një banor më tepër se 30%, do të jetë debakël dhe devalvim i kësaj politike të derisotme që ka ndjekur klasa politike shqiptare në këtë shtet. Në këtë pikëpamje, këto struktura politike të shqiptarëve janë në frymë të njëjtë me atë të pushtetit, që shqiptarët të trajtohen edhe më tej si pakicë dhe të sundohen më lehtë.

4. Pavarësisht nga presioni ndërkombëtare dhe kushtëzimi për anëtarësimin e vendit në BE, si edhe nga opinioni i brendshëm, secila palë për llogaritë e veta, as pushteti aktual në Maqedoninë Veriore nuk është i gatshëm ta paraqesë numrin real të popullsisë dhe përkatësinë etnike të banorëve të këtij shteti.

5. Beteja për numra dhe përqindje e shqiptarëve në Maqedoninë Veriore, e imponuar nga pushteti dhe klasa politike e korruptuar, është betejë për barazi qytetare, liri dhe të drejta kombëtare të mohuara.

NËN KTHETRAT E DISKRIMINIMIT POLITIK, KUSHTETUES DHE LIGJOR PËRMES NUMRAVE DHE PËRQINDJES

Më në fund, pushteti në Maqedoninë Veriore ka vendosur seriozisht ta realizojë operacionin e madh statistikor për regjistrimin e popullsisë, me miratimin e ligjit përkatës nga parlamenti, që pritet të zhvillohet nga 1-20 prill të këtij viti.

Se çfarë regjistrimi mund të realizohet nga institucionet e pushtetit aktual është shumë e qartë. Për bindjen tonë, në stilin “As me shehër, as me Barilevë”, siç thotë shprehja popullore, që domethënë, në radhë të parë të përmbushen detyrimet ndërkombëtare të shtetit (vetëm Somalia dhe Maqedonia nuk kanë bërë regjistrim të popullsisë më tepër se 10 vitet e fundit), pse këtë e kërkon edhe BE për fillimin e bisedimeve për anëtarësimin e këtij vendi, t’i përmbushin deri diku edhe kërkesat e faktorit politik shqiptar, por, të mos bëhet një regjistrim real sa të “cenohen” interesat e pushtetit, sidomos të opozitës nacional-shoviniste, e cila më lehtë i pranon të gjitha rreziqet mbi shtetin, se sa të bëhet i ditur numri i saktë i banorëve sipas përkatësisë etnike, sidomos numri i shqiptarëve.

Disa parti politike, të fryra nga nacional-shovinizmi, si edhe disa qarqe politike dhe intelektuale, abece të tyre për mbijetesë e kanë manipulimin e opinionit, për të mbijetuar edhe më tej në skenën politike, duke e ushqyer anëtarësinë, simpatizuesit dhe përkrahësit e tyre me të “vërtetën” e tyre, siç e kanë mësuar nga të parët komunistë jugosllavë, të stërmbushur me urrejtje ndaj shqiptarëve.

Këto parti dhe qarqe intelektuale nuk lënë rast dhe mundësi pa përmendur se, shqiptarët në Maqedoninë Veriore nuk përbëjnë as 20% të banorëve, por nga 11-17%, që domethënë, sa kanë dëshirë ata, për t’i mbajtur më lehtë nën kontroll dhe sundim shqiptarët vendës, për t’ua përcaktuar masën e të drejtave dhe lirive të tyre, për t’ua planifikuar zhvillimin e sotëm dhe perspektivën në të ardhmen, me dëshirën më të madhe për asimilimin ose shpërnguljen e tyre sa më tepër në botën e jashtme, siç e kanë bërë deri më sot, por edhe realizimin e ëndrrave të tyre raciste, siç i shprehin pa ndalur nëpër protesta, me afishe dhe slogane të tipit: “Shqiptari i mirë, shqiptari i vdekur”, “Vdekje për shqiptarët”, “Dhoma gazi për shqiptarët” etj. Kjo mendësi egërsirash nuk është e panjohur për opinionin e brendshëm dhe të jashtëm, por pak është e studiuar nga faktori politik shqiptar vendës, fatkeqësisht!

A duhet të bëhet politikë me numrin e banorëve? Sigurisht që jo, sikur të jetonim në një shtet demokratik, me liri të garantuara, barazi të mbrojtur nga ligji, kushtetuta dhe pushteti, si për shembull, në shtetet e Skandinavisë, në Kanada apo Australi, por në rrethanat ballkanike, ku ende pushtetet dhe skena politike vlon nga urrejtja, shovinizmi dhe shfryrjet raciste e disa popujve ndaj popujve të tjerë, jo vetëm që nuk heq dorë politika nga ndërhyrja në këto çështje, mbajtja nën kontroll e politikave demografike dhe mbi regjistrimin e popullsisë, por gjithçka varet nga niveli i demokratizimit të saj dhe i pjekurisë së shoqërisë në vend. Më saktë, asnjëfarë ndryshimi esencial dhe ndërgjegje demokratike nuk shohin qytetarët në pushtetin aktual, te pjesa më e madhe e faktorit politik dhe në mediet e vendit.

Pa dashur ta rëndojmë gjendjen mendore të qytetarëve shqiptarë dhe të tjerëve në lidhje me procesin e regjistrimit të popullsisë, që pritet të realizohet gjatë këtij viti, për shkak të gjendje së tyre të rënduar ekonomike dhe shëndetësore nga pandemia aktuale, me këtë rast do të mjaftonte të përmendim vetëm disa teza të paraqitura gjatë kohës së fundit, nga gazetarë, analistë, politikanë dhe medie, të cilat kryesisht i bien telit të pushtetit, që të gjendet një “kompromis në heshtje” në lidhje me këtë çështje, më saktë, të realizohet një regjistrim nga i cili do të mbeteshin të kënaqur shumica, por, mashtrimi, falsifikimi dhe politika demografike diskriminuese ndaj shqiptarëve nuk do të merrnin fund as kësaj radhe.

Këta faktorë që përmendëm, ka kohë që kanë filluar me fushatën e tyre “ndërmjetësuese”, ku dëshiron të del edhe pushteti me rezultatet e regjistrimit të ardhshëm të popullsisë. Në këtë rast, numri i banorëve shqiptarë nuk do të arrinte (lejohej) të jetë mbi 27-28%. Nëse i keni ndjekur deklaratat e disa politikanëve dhe pushtetarëve shqiptarë gjatë ditëve të fundit, ky përfundim mund të nxirret shumë lehtë.

Sidoqoftë, është tepër naive të konsiderohen si indikatorë me rëndësi, numri i pasaportave të dhëna shqiptarëve (mbi 30%), përderisa të gjithë banorët shqiptarë nuk janë të pajisur dhe as kanë nevojë për t’u pajisur me pasaporta, që këto të dhëna të konsiderohen relevante për numrin e saktë të banorëve shqiptarë në këtë shtet. Edhe numri i nxënëseve shqiptarë të përfshirë në shkollat fillore me mësim në gjuhën shqipe (mbi 32%) nuk është një tregues aq i saktë, përderisa jo të gjithë nxënësit shqiptarë mësojnë në shkollat fillore me mësim në gjuhën shqipe, në këtë vend. Deklaratat publike mbi këto teza janë dhënë nga dy ish-ministra shqiptarë nga radhët e partisë në pushtet, i Punëve të Brendshme dhe i Arsimit dhe Shkencës.

Të dhënat më të besueshme dhe relevante për numrin e banorëve shqiptarë janë numri dhe përqindja e fëmijëve të lindur nga prindër me përkatësi etnike shqiptare, siç janë publikuar edhe të dhëna zyrtare nga vetë institucionet e shtetit (Enti Shtetëror i Statistikës), nga del se, mesatarisht ky numër gjatë tri dekadave të fundit asnjëherë nuk ka qenë më i ulët se 35%. Me këtë rast duhet të përmendet edhe fakti se, nga prindër që përkohësisht janë në botën e jashtme, lindin çdo vit nga 3500-5000 fëmijë shqiptarë me prejardhje nga Maqedonia Veriore, që përbëjnë jo më pak se 1/3 e numrit të përgjithshëm të fëmijëve shqiptarë të lindur çdo vit në vend dhe në mërgatë.

Çfarë regjistrimi mund të presin shqiptarët nga një pushtet i cili nuk publikon asnjëherë të dhëna të sakta për numrin e banorëve të shpërngulur gjatë viteve të fundit, për numrin e fëmijëve të lindur në botën e jashtme, prindërit e të cilëve nuk do të kenë mundësi të regjistrohen kësaj radhe në rubrikën e banorëve rezidentë të shtetit?!

Nuk ka ide më johumane, primitive dhe shoviniste, se sa manipulimi me numrin e banorëve të një shteti, i cili ende përpëlitet për mbijetesë në skenën politike ndërkombëtare, por deklaratat e tipit të shovinistëve siç i dëgjojnë shqiptarët gati çdo ditë nga analistë, politikanë dhe medie në gjuhën maqedonase, të cilat pushtetit nuk i bëjnë përshtypje, janë kulmi i kësaj egërsie dhe marrëzie, prandaj, asgjë nuk mund të paraqesë befasi nga pushteti i këtij vendi edhe në të ardhmen, për aq më tepër kur edhe përfaqësues të partive politike shqiptare në pushtet deklarojnë se, numri i shqiptarëve nuk mund të del më pak se 25%, përkatësisht 20%, sa e ka përcaktuar Marrëveshja kornizë e Ohrit, e cila tani është edhe pjesë e Preambulës, bërthamës politike të Kushtetutës aktuale dhe e konceptit të shtetit njëkombës të Maqedonisë Veriore.

(23 janar 2021)

Continue Reading

Kolumna

Alarmohet Beogradi, serbët po shuhen në Maqedoni, shqiptarët po rriten!

Published

on

By

Nga Ismet AZIZI

Kryetitujt më të shpeshtë të shkrimeve apo analizave në mediat serbe janë: “Do të jemi pakicë kombëtare në Serbi”; “Në Serbi janë zbrazur 1600 fshatra”; “Nataliteti më i ulët në Evropë”; “Serbët zhduken brenda 500 viteve”?! “Populli serb ngadalë vdes për shkak të mortajës së bardhë, Beograd: Katër varrime një pagëzim”, “Çdo e katërta femër serbe nuk është nënë”; “Çdo tre vjet nga një komunë më pak” etj.

Në realitet nataliteti është padyshim breng e madhe për Serbinë, pasi që brenda çdo viti zhduket nga një qytet. Thënë ndryshe, Serbia brenda çdo viti, zvogëlohet për 60 mijë banorë. Kjo është Murtaja e Bardhë që është duke e ndryshuar strukturën demografike të Ballkanit.

Kohëve të fundit mediat serbe i kanë kushtuar rëndësi edhe lëvizjes së popullsisë në Maqedoni. Prandaj, në mediat serbe vërehen edhe titujt: “Shqiptarët me natalitet ‘pushtojnë’ Maqedoninë”.

Enti statistikor i Maqedonisë ka konfirmuar paralajmërimet e demografëve maqedonas. Për herë të parë pas 65 viteve, vitin e kaluar maqedonasit “ranë” nën nivelin e 50 për qind të lindjeve.

Paralajmërimet, tashmë të njohura të demografëve në Maqedoni, bëjnë me dije se maqedonasit janë “në rrugë” që të bëhen pakicë në shtetin amë. Këto janë argumentet e reja të treguesve të Entit Shtetëror të Statistikave në Shkup. Për herë të parë, që nga viti 1948, kur është bërë regjistrimi i popullsisë për herë të parë si njësi në vete, vitin e kaluar maqedonasit etnikë “kanë rënë” nën nivelin e 50 për qind të lindjeve. Në Maqedoni janë lindur 11.603 maqedonas, 7.488 shqiptarë, 1,080 turq, 1,226 romë…
Në të njëjtin vit kanë vdekur 14.213 maqedonas. Sipas statiscientëve, bëhet me dije se ka tremijë vdekje më shumë se lindje. Vitin e kaluar, sipas treguesve të njejtë, kanë vdekur 3230 shqiptarë, që është përgjysmë më pak nga shifra 7488 të lindur. Dihet se zyrtarisht shqiptarët ende konsiderohen pakicë në Maqedoni.

Të dhënat statistikore nga tremujori i parë i këtij viti konfirmojnë se natalitet më të lartë kanë komunat me pjesëmarrje më të madhe apo që dominohen nga shqiptarët, siq janë: Tetova, Kumanova, Struga dhe komuna e Çairit në Shkup, Saraj, Orizare, Aeroport, Studeniçan, Bogovinë, etj.

Në anën tjetër, nivel më të ulët të natalitetit kanë komunat e Manastirit, Prilepit, Velesit, Koçanit, Ohrit, Kërçovës, Demir Hisarit, Bosilovës dhe komunat e Shkupit siç janë: Karposhi, Kisela Voda, të banuara kryesisht me maqedonas.

Në Maqedoni, nga viti 2002, kryesisht për shkak të konfliktit politik mes udhëheqësve maqedonas dhe shqiptarë etnikë në qeveri, nuk është bërë regjistrimi i popullsisë.

Përpjekjet e fundit të vitit 2011, pas disa shtyrjeve, dështoi para se të përfundoj. Opozita në Maqedoni ka vlerësuar se vetëm Maqedonia dhe Somalia nuk kanë arritur të regjistrojnë popullsinë më shumë se 10 vjet, duke sugjeruar se ky duhet të jetë shkaku për reagim të OKB-së.

Deri sa të bëhet regjistrimi i popullsisë, të dhënat aktuale statistikore mbi popullsinë në Maqedoni mbeten ato të vitit 2002, me të cilën vendi ka 2.022.547 banorë. Nga ky numër, edhe pse në mënyrë të vazhdueshme maqedonasit janë në rënie, ende zyrtarisht konsiderohet se janë shumicë me – 1,297 000 ose 64.2 për qind, ndërsa shqiptarët 509,083 ose 25.2 qind.

Brengë e madhe e Serbisë është fakti se numri i serbëve në Maqedoni është gjithnjë e më i vogël.

Lakorja e diagramit, e cila paraqet numrin e serbëve në Maqedoni, sipas demografëve, tregon rënie krahasuese të regjistrimit të popullsisë në Maqedoni. Në vitin 1994, regjistrimi ka treguar se në Maqedoni kanë jetuar 40.228, ose 2.1 për qind e numrit të përgjithshëm të popullsisë. Ndërsa vitin 2002, në këtë shtet kanë jetuar 35 936 serb që përbën vetëm 1, 7 % të popullsisë së përgjithshme të Maqedonisë. Kështu paraqitet kjo çështje në të përditshmen beogradase Vecernje Novosti.

Shkalla e shtimit natyror në Serbi në vitin 2011 ishte pozitive vetëm në shtatë komuna: në Komunën Beogradit – Grocka, Novi Sad, Sjenicë, Novi Pazar, Tutin, Bujanoc dhe Preshevë.

Serbia gjatë vitit 2011 ka regjistruar shtim negativ të popullsisë për minus 5.2 për qind, ndërsa popullsia e saj është zvogëluar për 32 683 në krahasim me vitin paraprak.

Sipas të dhënave të Entit të statistikave, nataliteti ishte 9 promilë, ndërsa shkalla e mortalitetit 14.2 promilë. Vlerësohet se numri i popullsisë në Serbisë në vitin 2011 ishte 7.258.753. Popullsia, në krahasim me vitin e kaluar, ka rënë me 0.5 pikë të indeksit.

Në të njëjtën periudhë, numri i lindjeve të gjalla ka rënë nga 68.304 në 65.598. Numri i vdekjeve ka rënë diç, dhe në vitin 2011 shkonte deri në 102.935, ndërsa në vitin 2010, kishin vdekur 103.211 persona.
Problemi kryesor i shoqërisë serbe është ai i plakjes së popullsisë dhe zhdukja e fshatrave, qyteteve dhe qytezave të vogla.
Mosha mesatare e popullsisë në Serbi është 41 vjeç, e cila radhitet në grupin e popujve të vjetër.

Sikur mos të ishin komunat shqiptare në Maqedoni ato të Sanxhakut (Tutini, Sjenica e N. Pazari) dhe të Kosovës Lindore (Presheva e Bujanoci), të cilat pothuajse janë të vetmet komuna që kanë shtim pozitiv, atëherë ku kishin me qenë Serbia dhe Maqedonia?

Continue Reading

Aktuale