Connect with us

Intervista

Osmani për DerStandard: Marrëveshja me Sërbinë, prioritet

Published

on

Deputetja e zgjedhur e LDK-së, Vjosa Osmani, ka dhënë një intervistë për të përditshmen austriake Der Standard në të cilën ka folur për shumë procese dhe situatën post-zgjedhore në Kosovë.

 

Në këtë intervistë ajo ka folur për Qeverinë e ardhshme në mes të Lëvizjes Vetëvendosje dhe LDK-së dhe për ndryshimet që do të pasojnë, transmeton Klan Kosova.

– Për herë të parë në Kosovë, partia juaj – Lidhja Demokratike e Kosovës, do të formojë Qeverinë bashkë me Lëvizjen Vetëvendosje. Të dy partitë kanë fituar zgjedhjet sepse duan ta luftojnë korrupsionin. Ç’po planifikoni ju?
Osmani: Ne duam një rishikim të të gjithë zyrtarëve, përfshirë sistemin juridik dhe sistemin e sigurisë, d.m.th policinë dhe shërbimin sekret. Si rezultat, nëse ne krijojmë një sistem juridik të lirë dhe të pavarur nga politika dhe ndikimi kriminal, nëse kemi një forcë policore dhe shërbim inteligjent që janë profesional dhe të pavarur, atëherë unë mund të besoja se kemi bërë ndryshimet e mëdha në historinë e vendit tonë. Kjo është parakusht për gjithçka tjetër, i zhvillimit ekonomik, shëndetësisë dhe arsimit.

– Çfarë reforma të tjera do të ketë?
Osmani: Në të kaluarën, 80 përqind e buxhetit është shpenzuar në autostrada dhe rroga. Ne duhet ta bëjmë të kundërtën dhe të investojmë në kapitalin human – në arsim dhe shëndetësi dhe, mbi të gjitha në punësim. Ne kemi për t’u përballë me shkallë të lartë të papunëve të rinj dhe gra. Ne duam që të mbështesim familjet e reja, veçanërisht fëmijët në vitet e para të jetës. Nuk ka gjithaq kopshte, ambiente parashkollore dhe kujdes tetëditorë. Kështu, ne përkrahim nënat për të kërkuar punë, pasi që 80 përqind e grave janë të papuna. Kjo shkon në dëm të ekonomisë sonë dhe barazisë gjinore. Ne kemi vendosur që të tërhiqemi nga një numër planesh të projekteve për autostrada. Kjo do të kursente gati një miliard euro për disa vite. Kemi kursyer goxha.

– Nëse i hiqni pensionet e veteranëve dhe provoni të prishni sistemet klienteliste, ju do të përballeni me kundërshti…
Osmani: Pensione e veteranëve nuk do t’i ndalim, por pensionet e mashtruesve. Vendi nuk do të mund të përparojë përmes falsifikimit. E dimë se sa e vështirë dhe e rrezikshme mund të jetë, por më e rrezikshme dhe e vështirë për qytetarët dhe vendin tonë do të jetë nëse nuk do të bënim asgjë. Nuk jemi të zgjedhur për të ndenjur ulur dhe soditur. Dhe as jemi zgjedhur për t’u frikësuar nga zemërimi. Ne jemi zgjedhur sepse qytetarët e Kosovës kanë besuar se një gjeneratë e tërë e re politike mund të jetë një shans i mirë për t’i adresuar këto çështje. Ne duhet siguruar që askush që ka probleme të mos drejtojë ndonjë dikaster – vetëm ata që janë profesionit dhe që dinë.

Standard: Dialogu me Serbinë duhet të rinisë vitin tjetër. Presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, përjashton një marrëveshje pa ndryshim kufijsh. A është ende e mundshme të arrihet marrëveshja?
Osmani: Kosova është e gatshme që të arrijë marrëveshje përfundimtare – por ne nuk pranojnë fare shkëmbim territoresh, ndarje të Kosovës, apo ndonjë ndryshim tjetër kufijsh, pasi që kjo nuk do ta rrezikonte vetëm integritetin territorial të Kosovës, por poashtu shtetësinë e saj. E kemi kundërshtuar këtë ide në dy vjet e gjysmë kur Presidenti i Serbisë fshehurazi e ka diskutuar atë me Presidentin e Kosovës (Hashim Thaçi). Ai mund të flasë vetmevete dhe të vazhdojë të ëndërrojë. Por me këtë Qeveri, s’ka rëndësi kush këmbëngul, ide të tilla nuk do të ecin tutje. Në anën tjetër, normalizimi nënkupton që njerëzit të kenë marrëdhënie normale. Si në të 90-at, Serbisë nuk i interesojnë qytetarët, por interes e ka vetëm territorin. Është koha që serbët në Kosovë që ne jemi krerët politikë që përfaqësojnë interesat e tyre. Ne duam të jetojmë në një Kosovë, ku ata ndjehen të sigurt dhe mund të jetojnë një jetë të suksesshme.

– Po ju adresoheni serbëve që jetojnë në Kosovë.
Osmani: Unë vi nga Mitrovica dhe flas me shqiptarë dhe serbë në të dy anët e urës. Nëse i pyesni ata se çfarë kanë përfituar nga dialogu në gjashtë vjet e gjysmë, ata do të thonë se nuk kanë parë asgjë. Duhet ndryshuar kjo. Dialogu s’ka nisur për të ruajtur apo ndërtuar karrierën politike të presidentëve të dyja vendeve apo për t’i bërë ata miq. Në vend të kësaj ne duhet t’u sqarojmë njerëzve se avantazh do të ishte marrëveshja finale me Serbinë. Të gjitha marrëveshjet mund të integrojnë njerëzit në Kosovë, të lihen të jetojnë së bashku dhe të krijojnë prosperitet ekonomik. E kemi thënë që më parë se dialogu është imponuar në ne dhe që bashkësia shumëkombëshe po na detyron që ta zhvillojmë.

– Por, ju mendoni se mund të ketë marrëveshje?
Osmani: Mendoj se marrëveshja mund të arrihet nëse bashkësia ndërkombëtare ndalon së trajtuari Vuçiqin dhe Serbinë si fëmija i lazdruar i Evropës. Serbia është vend që ka destabilizuar  tërë rajonin dhe që nuk duhet të shpërblehet me kapituj për çelje të negociatave derisa të kontribuojë në marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë. Bashkimi Evropian duhet ta pranojë realitetin që Serbia me Vuciqin ka bërë që të afrohet me Rusinë edhe më tepër se përpara, si në aspektin ekonomik, politike dhe ushtarak.

– A do të ketë liberalizim të vizave së shpejti për Kosovën? Kushte janë plotësuar moti.
Osmani: Franca ende ka pikëpyetje, të cilat nuk i shoh si të arsyeshme. Është hipokrizi që BE të ketë liberalizim të vizave për vende si Venezuela dhe Kolumbia, por që nuk është e gatshme t’ia hapë portat Kosovës së vogël. Kosova nuk paraqet më rrezik për emigrim. Nuk duhet të penalizohemi për problemet që Franca apo të tjerët mund t’i kenë me vende si Gjeorgjia.

– Franca ende nuk ka dhënë dritën jeshile për të nisur negociatat me BE-në, Maqedonia e Veriut. Kështu procesi i zgjerimit shihet si i vdekur.
Osmani: Procesi i zgjerimit është ngadalësuar dhe mendojmë se kjo shkon në dëm jo vetëm të së ardhmes të Ballkanit Perëndimor, por poashtu edhe për kredibilitetin e Evropës. Shpresojmë që liberalizimi i vizave mund të jetë pjesë e agjendës nën Presidencën e Kroacisë (pjesa e parë e 2020). Por nëse BE vazhdon ta mbajë këtë bllokadë në rajonin tonë, do të ndihmojë në forcimin e rolit të Rusisë dhe Turqisë.

– SHBA nuk ka vetëm të dërguarin e posaçëm për Ballkanin, por poashtu edhe ambasadorin për dialog në mes të Kosovës dhe Serbisë. A është SHBA më e përkushtuar përsëri?
Osmani: Kemi mbajtur takime me Ambasadorin Richard Grenell dhe të Dërguarin e Posacëm, Matthew Palmer, të cilët i kam njohur shumë kohë më parë. Shpresojmë shumë rreth asaj që kemi dëgjuar për mbështetjen ndaj koalicionit të tij dhe përkrahjen e Kosovës në dialog. Ata shohin nga perspektiva ekonomike, që është frymëmarrje e freskët për të cilën kishim nevojë. Historikisht, ne si vend nuk kemi pasë sukses sa herë s’e kemi pasë Amerikën në anën tonë.

–  A nënkupton kjo që Kosova duhet të punojë më shumë për t’u bashkuar në NATO?
Osmani: Përfundimisht. Mendoj se Kosova duhet ta shtyjë përpara përpjekjen e saj për t’iu bashkuar NATO-s. Deri tash, është llogaritur si integrim dytësor i BE-së. Mendoj se duhet fokusuar më shumë tash. Fokusi për NATO tash do të jetë më i madh seç ka qenë viteve të fundit.

– Si ndikon në pajtim, dhënia e Çmimit Nobel për Peter Handke.
Osmani: Është një prej dëmeve më të mëdha në procesin e pajtimit në Ballkanin Perëndimor sepse lidhet me revizionizmin historik. Është një lloj politike në të cilën njerëzit do të përpiqen të fshihen prapa punës artistike, për të mbështetur krimet dhe regjimin gjenocidal dhe për të fajësuar viktimat në vend të autorëve të krimit. Kjo është një prej ofendimeve për viktimat e gjenocidit. Nuk mund ta gjeni një qytetar të Kosovës apo Bosnjën që nuk është prekur. Çmimi Nobel tani mund të shihet si gjithçka. Kemi parë edhe politikanë në Austri dhe gjetiu që e kanë uruar Handken. Por neve na duhet më shumë përgjegjësi nga politikanët mbarë botën kur fjala është për viktima të gjenocidit.

Continue Reading
Advertisement

Intervista

Intervistë e Bekim Qokut për shtypin bullgar – Shqiptarët e Maqedonisë ndjehen të ofenduar nga indiferenca dhe plogështia e shtetit amë, Shqipërisë!

Published

on

By

Intervistë me Bekim Qokun, enkas për Obshtestvo.net

I nderuar z. Qoku, a mund të na tregoni më shumë për skandalin me librat mësimorë në Republikën e Maqedonisë së Veriut dhe pse shqiptarët ndihen të ofenduar?

Ta nisim nga fundi. Deri sot e kësaj dite nuk është vënë askush para përgjegjësisë për të pavërtetat shkencore deri në nivel fyerjesh që i gjejmë nëpër librat shkollorë për popullin shqiptar që përndryshe përbën mbi 30% të popullsisë së Maqedonisë së Veriut, dhe që asimetrikisht ka qenë tejet korrekt dhe i drejtë ndaj popullit maqedonas. Nuk ka ndodhur asnjë kërkim falje, nuk është shkarkuar askush, nuk ka pasur asnjë protestë masive, nuk janë djegur publikisht këto lloj librash. Shkurt, nuk pati fatkeqësisht asnjë skandal. Ja njëri ofendim.

Por ne si shqiptarë jemi të ofenduar edhe më shumë me impotencën politike të klasës tonë politike që tani mban tërë ato poste të rëndësishme nëpër institucionet shtetërore, jemi të ofenduar nga kryetari shqiptar i kuvendit, nga 30 deputetët shqiptarë, nga 1/3 e kabinetit qeveritar, etj. Jemi të ofenduar e të zemëruar sidomos nga niveli i ulët e shterp i elitës sonë të njomë e të plakur intelektuale dhe kulturore. Aq më tepër kur ajo deklarohet se vjen nga tre universitete publike dhe disa private. Jemi të fyer nga anëtarët shqiptarë të Akademisë së shkencave dhe arteve, nga mijëra mësues e profesorë, pedagogë e doktorë shkencash, nga gazetarë të 4 a 5 televizioneve kombëtare e plot lokale, nga studiues institutesh kërkimore, nga opozita shqiptare që i dërgon letër ministres së arsimit duke e lutur ta heqë librin me fyerje nga qarkullimi, por pa cekur asnjë veprim apo pasojë në rast se kjo nuk i përgjigjet pozitivisht lutjes së opozitës. Siç e shihni, fyerjet ndaj nesh janë një radhë e gjatë.

Ne ndjehemi të ofenduar veçanërisht nga indiferenca dhe plogështia e shtetit amë, Republikës së Shqipërisë, sepse ajo e ka për detyrë kushtetuese dhe morale e kombëtare të bëhet gardiane e pjesëtarëve të kombit të saj kudo ku ata janë pre e sulmeve, propagandave apo fyerjeve nga ana e institucioneve zyrtare të një shteti të huaj. Për shtrembërimet shkencore dhe fyerjet në drejtim të bullgarëve nga institucionet e MV flet zëshëm vetë Sofia zyrtare, KM Borisov, ministria e PJ Zaharieva apo z. Karakatçov si ministër i mbrojtjes dhe jo qytetarët e thjeshtë. Dhe kjo i bën nder shtetit dhe kombit bullgar.

Maqedonasit kanë vuajtur gjithmonë nga kompleksi i origjinës. Këtë gjendje psikologjike nuk mund të mos e vësh re kur psiko-analizon shtatoret e shën Kirilit dhe Metodit apo të shën Klimentit e të tjera dhe shikon se si këmbët e tyre janë bërë në formë të rrënjëve që lëshohen teposhtë piedestalit. Këtë kompleks që u shkakton një boshllëk identiteti ato e kompensojnë me inxhinierungun e realiteteve stereotipike të Tjetrit, të dehumanizimit të shqiptarit të prapambetur, të zbritur nga mali, ardhacak, shqiptarit jo autentik, apo bullgarit fashist e me fizik të deformuar etj. Vetëdija maqedonase i ka lënë vendin kompleksit maqedonas. Në vend të polisit, qytezës, ata kanë projektuar një shesh të madh xhirimi, një Cinecittà të emërtuar Skopje 2014.

Sipas Jush, cilat janë masat e nevojshme për zgjidhjen e këtij problemi dhe a kanë partitë shqiptare strategji të qarta në këtë drejtim?

Nëse duam t’u shkojmë deri në fund dhe t’i kuptojmë botëkuptimet politike, historike dhe kulturore të klasës politike dhe elitës intelektuale dhe artistike të maqedonasve të kohës, nuk mund të anashkalojmë ndikimin që kanë ushtruar mbi ta kurrikulat dhe librat shkollorë të dekadave të fundit. Pra nëse duam të racionalizojmë simpatitë dhe epjen kulturore ndaj popullit serb dhe paragjykimet dhe urrejtjen që po shpërfaqet ndaj bullgarëve dhe sidomos ndaj shqiptarëve, duhet patjetër që të shpjegojmë indoktrinimin didaktik dhe sistematik që buron nga sistemi arsimor. Klasa politike, të udhëhequra nga Gruevski dhe Zaevi, janë pjellë e hegjemonisë kulturore serbomadhe. Ajo është produkt dhe njëkohësisht ricikluese të këtyre mendësive serbofile nga njëra anë, dhe antibullgare dhe antishqiptare nga ana tjetër, dhe që do të nxisin vazhdimisht kriza të thella politike në vend. Maqedonia e Veriut, përmes sjelljes së elitës së saj politike na shtyn pa reshtur të mendojmë se ajo është mbetja e vetme e projektit jugosllav. Sa më shumë që politikat zyrtare imagjinojnë identitetin e tyre, aq më shumë lënda e kësaj imagjinate është fyerje, aq më shumë është ndjekëse e politikës së Beogradit, aq më shumë ajo prodhon racizëm ndaj përbërësve të tjerë etnikë të këtij shteti.

Për fat të keq, kundër kësaj klase politike, shqiptarët e Maqedonisë së Veriut, të asnjë instancë politike dhe akademike, për aq sa kam dijeni, nuk kanë strategji dhe as alternativë, aq më pak ndonjë vizion të qartë, jo vetëm lidhur me problemin në fjalë, por për asnjë çështje madhore që ka të bëjë me ta në kuadër të vendit apo rajonit. Dhe ekuilibri i brishtë mes heshtjes afatgjatë të shqiptarëve dhe racizmit këmbëngulës të elitës maqedonase, krijon një situatë që nuk i ngjan aspak stabilitetit.

Sidoqoftë, nëse ka vullnet të mirë, problemi i kësaj natyre zgjidhet shpejt e me pak mund. Bota njeh praktika të eksperimentuara tanimë për harmonizimin e librave shkollorë duke ngritur komisione të përbashkëta. Kësi komisionesh janë ngritur ta zëmë midis Gjermanisë dhe Izraelit, apo Gjermanisë dhe Polonisë për përpilimin e historisë, gjeografisë, etj. Një komision i tillë këtu mund të formësohej midis Institutit të historisë të Universitetit Kiril dhe Metodij dhe Katedrës së historisë e Universitetit të Tetovës, apo edhe Institutit të trashëgimisë shpirtërore e kulturore të shqiptarëve, të cilët do të ishin hallka e fundit e procesit të botimit të një libri shkollor. Në këtë mënyrë ne do të kishim një adresë të saktë të përgjegjësve kompetentë.

Në MV veprojnë aktualisht komisione të tilla binacionale midis MV dhe Greqisë, ndonëse në MV nuk jeton asnjë grek, që harmonizojnë përmbajtjen e librit shkollor. Kjo tregon se me një shtet të konceptuar në mënyrë të tillë nga zyrtarët e vet maqedonas, sjellja zemërgjerë nuk bën asnjë punë dhe nuk ka asnjë vlerë.

Në Republikën e Maqedonisë së Veriut duhet të bëhet regjistrimi i popullsisë në pranverë, por refuzimi i ndryshimeve të ligjit për shtetësi, me të cilat duhej të lehtësohej mënyra e marrjes së shtetësisë, a përjashton shumë qytetarë prej këtij procesi?

Çka thamë më sipër dëfton edhe faktin se shteti i Maqedonisë së Veriut lëngon nga mungesa e kohezionit social. Përbërja etnike e vendit nuk korrespondon me rendin unitar kushtetues. Mbijetesa e këtij shteti kësisoj, do të varet gjithmonë nga dominimi i theksuar i njërës etni mbi tjetrën. Ky dominim manifestohet përmes numrave. Ne shqiptarët quhemi populli që flet gjuhën mbi 20% që është e ndryshme nga ajo maqedonase. Pra politika maqedonase veriore i ka vënë një prag sasior ekzistencës demografike të shqiptarëve. Dua të them, se klasa (etnia) dominuese nuk do të ndërmarrë asnjë ndryshim të kornizës ligjore që do të kërcënonte këtë raport asimetrik. Për pasojë, Maqedonia e Veriut e ka vetëpërcaktuar natyrën si shtet që mbijeton dhe mbahet në këmbë mbi themelet e pabarazisë dhe padrejtësive sociale.

Në këtë aspekt duhen përmendur privilegjet që gëzon komuniteti sërb që përbën realisht 0.5% të popullsisë dhe në kushtetutë ka statusin e bashkësisë njësoj si shqiptarët që janë mbi 30%. Kësaj pakice të privilegjuar, KM Zaev i premtoi së fundmi që serbishtja do të futet si gjuhë zgjedhore nëpër shkollat e vendit, njësoj siç është premtuar për shqipen. Nga ana tjetër, nëse në 20 vitet e fundit janë dhënë rreth 100 mijë pasaporta bullgare për qytetarët e MV, dhe nëse supozojmë se çdo posedues ka të paktën një familjar, sot, në MV duhet të jetojnë rreth 10% bullgarë. Këta qytetarë nuk do të kenë grafën e tyre në formularët e regjistrimit. Serbët me 0.5% po. Pra politika e elitës maqedono-veriore ka dhe mundësinë të projektojë mbi përbërësit etnikë të shtetit të MV-së hierarkinë raciale.

Në javët e fundit flitet për rënien e koalicionit qeverisës dhe për zgjedhje të parakohshme në Maqedoninë e Veriut. A ka gjasa që kjo të ndodhë?

Nga viti 2006 asnjë qeveri nuk ka pasur asnjë mandat të plotë katër vjeçar. Nga ajo që u tha më sipër, këtij shteti i mungon bazamenti dhe premisa për të pasur një stabilitet politik afatgjatë. Qeveritë do të jenë gjithmonë të brishta dhe do të përpiqen të garantojnë dhe reflektojnë vetëm interesat e grupeve të ngushta klanore dhe oligarkike, por kurrë të shtetit dhe popullit në mungesë të Maqedonisë së Veriut. Aktualisht, nuk duket në horizont që dikush do të ketë vullnetin dhe guximin për ndryshime pozitive, andaj vështirë se priten ditë më të mira. Nuk mund të pritet pra shumë prej një shteti që pakëson dhe denigron pothuaj gjysmën e popullsisë së vet.

A mendoni se fitorja e Lëvizjes “Vetëvendosje” mund të sjellë ndryshime edhe në Republikën e Maqedonisë së Veriut?

Një nga pasojat e rënda që kanë vuajtur shqiptarët në regjimin komunist jugusllav (lexo serb) ka qenë eliminimi i elitës shqiptare politike, intelektuale dhe ekonomike. Elita që u ngrit rishtas pas luftës në Kosovë ka qenë shumë agresive, e dhunshme dhe tejet abuzive me pasurinë kombëtare. Lëvizja Vetëvendosje! (LV) është një lëvizje politike e përbërë kryesisht nga brezi i millenials, pra vajza e djem të këtij mileniumi. Dhe ta tërheqësh këtë brez të smartphonëve aktivisht në politikë, duhet të jesh vërtet shumë i mirë dhe joshës.

LV jep shpresë sepse arriti të përmbysë me mjete demokratike (që është diçka jashtëzakonisht e guximshme) këtë elitë politike të përbërë nga komandantë lufte dhe funksionarë të vjetër të Jugosllavisë që ishte varur si me kanxha pas pushtetit dhe po i thithte gjithë energjitë pozitive vendit. Ky triumf i saj sot shërben si një storie suksesi që frymëzon jo vetëm të rinjtë shqiptarë të MV, por edhe më gjerë. LV ka treguar se ka vullnet dhe vizion jo vetëm për Kosovën, por edhe për rajonin. Albin Kurti, lideri i saj, në shumë raste ka vënë theksin dhe ka favorizuar aleancat e reja ballkanike midis shqiptarëve, bullgarëve dhe kroatëve në Ballkan dhe Gjermanisë në Evropë.

LV ka fituar fuqishëm edhe në rrafshin ideologjik. Ajo nuk fitoi as me populizëm e as me ndonjë ndjenjë shovine ndaj regjimit të korruptuar, por me program social-demokrat të thelluar. Fitorja e saj ka patur një jehonë shumë pozitive në Evropë.

Tjetra, LV ka kundërshtuar vazhdimisht projektin të quajtur Minischengen, ku bën pjesë Serbia, Shqipëria e Edi Ramës dhe Maqedonia e Veriut. Ky është një projekt i Vuçiqit dhe i hartuar vetëm për interesat e Serbisë. Përfshirja e M. së Veriut në këtë projekt u bë vetëm për ta larguar atë nga sfera e ndikimit Bullgar dhe për ta afruar me Serbinë. Ky është një gabim i pafalshëm i Edi Ramës, që u kushton shumë shqiptarëve. Le ta them pak ndryshe: Me lidhjen e tij të fuqishme me Vuçiqin, Edi Rama kërkon të dobësojë rolin e Kosovës në rajon. Me anë të lidhjes me Zaevin, kërkon të fusë mes Maqedonisë dhe Bullgarisë një vakum që mbushet me ndikimin ruso-serb. Me anë të Minishengenit, marrëveshja Vuçiq-Rama kërkon të shtyjë edhe me larg prej Ballkanit Bashkimin Evropian. Ndaj kësaj politike duhet të krijohet një bashkëpunim i pjekur mes vendeve që nuk kërkojnë të krijohen kuti të errëta brenda Ballkanit.

Në këtë aspekt, vlerësoj se shteti Bullgar te Lëvizja Vetëvendosje do të gjejë një partner bashkëpunimi të kthjellët dhe serioz.

Faleminderit shumë!

Continue Reading

Intervista

Gazetarët në vijën e parë të frontit kundër pandemisë, të mbeten të guximshëm me fjalët, e të kujdesshëm me shoqërimet

Published

on

Gazetarët në vijën e parë të frontit kundër pandemisë, të mbeten të guximshëm me fjalët, e të kujdesshëm me shoqërimet

Një gazetar pozitiv ndaj virusit korona, katër gazetarë nga Kanal 5 në vetizolim, televizioni pohon se janë ndërmarrë të gjitha masat për mbrojtje, politikanët solidarizohen me gazetarët. Ky është epilogu nga dita e djeshme kur sërish u hap çështja e profesionit të gazetarëve dhe sa është e vlerësuar ajo në këto kushte të jashtëzakonshme të punës, kur rekomandimet janë të qëndrohet në shtëpi dhe sa është e mundshme të kufizohet lëvizja jashtë në mënyrë që të parandalohet përhapja e virusit korona.

Por, ndonëse në periudhën e kaluar janë shprehur angazhime publike nga politikanët se do të qëndrojnë prapa gazetarëve dhe se janë në vijat e para të frontit shtrohet pyetja se sa janë ata të sigurt në kushte të pandemisë së Kovid-19, duke marrë parasysh faktin se puna e tyre është në terren, punëtorët mediatik dalin në terren për t’i informuar qytetarët për gjithë atë që po ndodhë në vendin e tyre.

Në këtë temë biseduam me kryetarin e Shoqatës së Gazetarëve të Maqedonisë, Mlladen Çadikovski dhe me njeriun e parë të Sindikatës së Pavarur të Gazetarëve dhe Punëtorëve Mediatik, Zvezdan Georgievski.

– Ishte çështja kohe se kur do të ndodhë të ketë ndonjë të sëmurë nga pala e gazetarëve te ne, meqë kjo tashmë ka ndodhur në disa redaksi jashtë vendit. Krahas gjithë atij personeli mjekësor dhe policëve, ishte për t’u pritur se gazetarët nuk do të mbeten imunë ndaj pandemisë globale. Të gjithë jemi në komunikim të përditshëm edhe me njerëz në terren, por edhe në redaksitë. Nuk ka siguri 100 për qind, meqë ky armik është i tejdukshëm, por kjo nuk do të thotë se nuk duhet t’i ndërmarrim të gjitha masat e mundshme, thekson Çadikovski për MIA-n.

Njeriu i parë i SHGM-së shprehet se ata që mund të punojnë nga shtëpia, duhet ta bëjnë këtë, ato redaksi që mund t’i lejojnë vetes punë në grupe, duhet doemos ta bëjnë këtë.

– Maskat dhe dorëzat janë vetëm një pjesë e mbrojtjes, por jo e mjaftueshme, nëse nuk jemi të vetëdijshëm se duhet doemos të zvogëlohet shoqërimi dhe të shndërrohet në shoqërim nga distanca, shton Çadikovski.

SHGM-ja përgatiti doracak special për raportim etik dhe siguri gjatë punës, për të cilin insiston që të respektohet. Çadikovski informon se doracaku si doracak i vetëm gjithëpërfshirës është përkthyer në anglisht dhe shqip, ndërsa është dërguar edhe në Federatën Evropiane të Gazetarëve, që ua shpërndau të gjitha anëtareve të saj në Evropë si doracak praktik për përballje me redaksitë e gazetarëve në kushte të pandemisë.

– Kjo flet për seriozitetin me të cilin i jemi qasur projektit. Ja edhe nga Këshilli i Evropës nga Kievi, kërkuan leje për përkthimin e doracakut dhe përdorimin e tij. Gjithsesi, që të jemi të mbrojtur mjaftueshëm duhet të gjithë t’u përmbahemi udhëzimeve, jo vetëm gazetarët, por edhe kompanitë në të cilat punojmë. Shumica i pranojnë këto vërejtje, shton Çadikovski.

Georgievski thekson se punëtorët mediatik janë aq të sigurt sa, në kuadër të mundësive të tyre, do të sigurojnë vetë.

SGPM-ja, përkujton Georgievski kërkoi nga Qeveria dhe nga Shtabi i krizës redaksive dhe mediave t’u sigurojë në mënyrë të organizuar dhe sistemore mbrojtje përkatëse (dorëza, maska, mjete dezinfektimi… ), por, siç shton, menaxherët e gjendjes së krizës kanë mbetur të shurdhër ndaj këtyre kërkesave.

– Ajo që na mbetet neve është që të bëjmë thirrje dhe të shpresojmë se e gjithë puna do të kalojë me dëm gjithnjë e më të vogël. SGPM-ja rregullisht i publikon dhe ripublikon rekomandimet për mbrojtjen e gazetarëve që i miratoi Federata Ndërkombëtare e Gazetarëve (IJF) dhe të cilët mund të gjenden në sajtin tonë www.sssnm.org.mk Ja, shfrytëzoj edhe këtë rast që t’i lus kolegët që t’i ndjekin në mënyrë rigoroze këto rekomandime, thekson njeriu i parë i SGPM-së.

Të shqyrtohet mundësia që gazetarët të testohen më shpesh

Pas lajmit për testin pozitiv ndaj virusit korona të kryeredaktorit përgjegjës të televizionit Kanal 5, Goce Mihajllovski u paraqit brengosje në mesin e gazetarëve, kush me kë ka komunikuar, ministri i Shëndetësisë, Venko Filipçe dje në konferencën për gazetarë e qetësonte situatën, tha se tashmë janë identifikuar kontaktet, janë bërë intervista, një pjesë do të bëhen sot.

Edhe katër kolegë të Mihajllovskit, për shkak të kontaktit, janë vendosur në vetizolim. Televizioni, përkundër sfidës me të cilën përballet, vazhdon të informojë.

Çadikovski në bisedën për MIA-n i dëshiroi Mihajllovskit shërim më të shpejtë dhe shfaqi shpresë se epidemiologët e kanë bërë mirë punën dhe se nuk do të lejohet zgjerim i mëtejshëm i virusit.

– Dëshiroj që Goce të shërohet më shpejtë dhe t’u kthehet detyrave të tij profesionale. Jam i vetëdijshëm për brengosjen në mesin e gazetarëve dhe kolegëve, veçanërisht tani në Kanal 5, por mbetet të shpresojmë se epidemiologët e kanë bërë mirë detyrën e tyre dhe se nuk do të lejohet përhapje e mëtejshme e virusit. Nuk ka tjetër, duhet doemos të jenë të guximshëm, shprehet ai.

Megjithatë, për shkak të rrezikut të profesionit të gazetarëve konsideron se duhet të shqyrtohet mundësia që punëtorët mediatik të jenë të testuar më shpesh.

– Nga ana tjetër, duke marrë parasysh ekspozimin e gazetarëve dhe mundësitë për të qenë të infektuar, a duhet të jenë të testuar më shpesh veçanërisht ato raste për të cilat ka informacione se kanë pasur kontakte me njerëz që bartin virusin. Nuk mund të jenë të gjithë të barabartë para ligjit, por Zaevi dhe Mickovski të jenë më të barabartë se tjerët. Pyetni kolegët nga Kanal 5 të cilët tani janë në vetizolim, çfarë do t’ju thonë… Nëse duhet menjëherë, menjëherë të testohen, në mënyrë që të qetësohet tensioni në këtë profesion. E di se testi nuk është garanci, por nuk ishte garanci as te liderët e partive, por  e bënë atë, theksoi Çadikovski.

Shprehet se profesioni mediatik është tani i brengosur dhe sërish i përsëriti thirrjet për distancë më të fuqishme sociale, por njëherësh edhe të mos harrohet se në këto kohëra puna themelore e mediave është të raportojnë dhe informojnë në mënyrë profesional dhe etike, por edhe të mos i kursejnë politikanët nëse këta të fundit gabojnë.

– Është e vërtetë se është gjendje e jashtëzakonshme, por kjo nuk do të thotë se në gjendje të jashtëzakonshme gjithçka është e lejuar ose se ajo duhet të kufizojë lirinë e fjalës. Prandaj themi, guximshëm me fjalët, kujdes me shoqërimet, theksoi Çadikovski për MIA-n.

Gazetarët t’i lajmërojnë të gjitha rastet e mbrojtjes joadekuate të shëndetit të tyre

Në adresë të SGPM-së mbërrijnë ankesa nga gazetarë dhe punëtorë mediatik se nuk u është siguruar mbrojtje përkatëse gjatë punës në kushte të pandemisë.

– Konsiderojmë se ka lëshime serioze në këtë fushë dhe njëherësh i inkurajojmë gazetarët që të na i lajmërojnë të gjitha rastet e mbrojtjes joadekuate të shëndetit të tyre. Njëherësh i inkurajojmë përmes organizatave tona sindikale që të ushtrojnë presion të fuqishëm ndaj punëdhënësve që t’u mundësohen kushte përkatëse për punë. Ose, në rast se nuk janë të lidhur në mënyrë sindikale, rekomandojmë që të vetorganizohen dhe të ushtrojnë presion të fuqishëm në drejtim të zgjidhjes së këtyre problemeve, shprehet Georgievski për MIA-n.

Çadikovski, nga ana tjetër, thekson se në Maqedoni jemi mësuar me situata se gjërat e këqija i ndodhin dikujt tjetër. Si rezultat, shton ai, është e mundshme të ekzistojë edhe vetëdije e pamjaftueshme për problemin, po edhe papërgjegjësi, së paku në fillim, por tani gjërat shkojnë për së mbari.

– Pjesa më e madhe e redaksive dhe kolegët janë të kënaqur me mënyrën në të cilën kompanitë e tyre i janë qasur problemit. Ankesa të caktuara kishin nga ana e kolegëve, për ta tashmë është folur me përfaqësuesit e kompanive dhe kjo duhet të tejkalohet në periudhën e ardhshme, shton Çadikovski.

SHGM-ja paralajmëroi ndihmë për mediat në pajisje, mjete për dezinfektim, maska, dorëza, ndërsa çështja se deri ku është e gjithë kjo punë dhe nëse në fakt nuk ka vonesë me ndihmën, Çadikovski thekson se kanë arritur që në bashkëpunim me OSBE-në të organizojnë 150 pako me çfarëdo lloji të pajisjes, që së shpejti do t’u shpërndahet redaksive.

– Kjo do të thotë se mbi 100 redaksi, për televizionet dhe radiot kombëtare, por edhe ato rajonale dhe lokale, për portalet që kanë zyrat e tyre, do të jenë të pajisura tërësisht, me dhjetëra lloje të artikujve që do të thonë shumë, veçanërisht në periudhën kur pandemia do të arrijë pikun e saj. Mendoj se do të mbërrijnë me kohë, për të gjithë ata që u lajmëruan në shpalljen tonë. Ishte një operacion i madh dhe tërë organizimi kërkonte kujdes, sërish për shkaqe sigurie, theksoi Çadikovski për MIA-n.

Është vërejtur ulje e numrit të storieve hulumtuese prej fillimit të krizës së koronës

Në vijën e parë të frontit në përballjen me Kovid-19 janë personat mjekësor, policia, ARM-ja dhe kjo është e padyshimtë, përmenden edhe gazetarët, por megjithatë mbetet përshtypja se kjo është disi deklarative. Shtrohet pyetja se sa në fakt është i vlerësuar në mënyrë të drejtë profesioni i gazetarëve në këto momente të krizës.

Çadikovski për MIA-n thekson se konferencat për media nuk janë burimi i vetëm i informimit dhe vëren se ka ulje të storieve hulumtuese prej fillimit të krizës.

– Në gishta mund të numërohen storiet hulumtuese prej fillimit të krizës së koronës. Ishin disa dhe menjëherë gazetarët ishin të bombarduar me kërcënime dhe padi prej qendrave të caktuara të fuqisë. Ky është një tentim për censurë, prandaj edhe reaguam si SHGM me mbështetje për kolegët. Kam ndjenjën se politikanët i përmendin gazetarët në kontekst të mirë, vetëm kur duan t’u vardisen. Në fakt, shumica konsiderojnë se jemi një e keqe e domosdoshme. Nuk na duhet vlerësimi i tyre. Na duhet gjykimi i opinionit, dhe pas përfundimit të kësaj krize, të thotë se e kemi ushtruar mirë detyrën, e jo vetëm në mënyrë deklarative. Gazetarët duhet doemos të mbeten të vetëdijshëm se storiet hulumtuese janë kyçe, thekson Çadikovski.

Thekson se në këto momente të krizës në fakt është treguar rëndësia e rrjeteve korrespondente, diçka që SHGM-ja tenton ta nxjerrë në sipërfaqe tashmë një kohë të caktuar.

– Dhe ajo që tani do të doja veçanërisht ta theksoj është fakti për të cilin shumë jemi angazhuar në periudhën e kaluar – rrjeti i korrespondentëve. U tregua se korrespondentët në gjendje të këtillë, të përballur me një sfidë të këtillë globale, janë shumë të rëndësishëm për mediat. Ata e luajtën rolin e tyre kryesor. Pikërisht edhe për këtë, duhet doemos të kenë vendin e tyre të merituar në redaksitë e gazetarëve, shprehet Çadikovski për MIA-n.

Ulja e pagave të gazetarëve në kohë të pandemisë është ekuivalente me uljen e të ardhurave të punëtorëve mediatik

Sipas njeriut të parë të SGPM-së, Georgievski, Qeveria nuk ka ofruar kushte korrekte për punë të punëtorëve mediatik, ndonëse ata janë në vijat e para të frontit në përballjen me pandeminë.

– Qeveria, ndonëse flet në mënyrë deklarative për mbrojtjen e vendeve të punës dhe të punësuarve, fitohet përshtypje se shumë më tepër i mbron punëdhënësit. Gjatë miratimit të masave konsultohen thuajse vetëm me odat dhe ekonomistët, ndërsa sindikatat dhe shoqatat esnafe janë tërësisht të margjinalizuara. Sa u përket medieve, tashmë i kemi përjashtimet e para në portalet, ndërsa fatkeqësisht paralajmërohen edhe të tjera. Në këtë kontekst, SGPM-ja dhe disa organizata simotra, përgatitë, siç quhet kjo tani në mënyrë të popullarizuar, një set të masave, gjegjësisht kërkesave drejtuar Qeverisë për mbrojtje më të madhe të të punësuarve, veçanërisht të atyre që veprojnë në hapësirën mediatike, shprehet Georgievski për MIA-n.

Në kontekst të masave qeveritare me të cilat në gjendjen e jashtëzakonshme nuk vlejnë marrëveshjet kolektive, por edhe ndihma e paralajmëruar në shumë të pagës minimale për profesionin mediatik, Georgievski thekson se në këto kushte ndoshta nuk është cenuar mbijetesa e medieve, por është cenuar mbijetesa e gazetarëve.

– Pa marrë parasysh marrëveshjet kolektive, ulja e pagave të gazetarëve në çfarëdo forme (paga minimale, marrje të shtesave dhe ngjashëm) nuk është opsion dhe kjo duhet t’u jetë e qartë të gjithëve. Nëse ulen pagat e gazetarëve gjatë pandemisë është krejtësisht njëjtë sikur tani t’u ulen pagat mjekëve dhe personelit mjekësor. Ndërsa kjo nuk vjen parasysh!, porositë Georgievski në bisedën për MIA-n.

Ana Cvetkovska

Continue Reading

Bota

BE rrezikon të vdesë nëse nuk vepron

Published

on

Presidenti francez Emmanuel Macron iu është përgjigjur dje disa pyetjeve të dërguara nga gazetat italiane Stampa, La Repubblica dhe Corriere della Sera në intervistën e tij të parë me mediat e huaja që nga fillimi i urgjencës shëndetësore. “Franca është përkrah Italisë, Europa pushoi së qeni egoiste”, ka thënë shefi i Elizesë, në përgjigjet e tij, që të plota i gjeni në vijim.

Me Giuseppe Conten, ju kërkuat nga Këshilli Evropian të enjten të krijonte një Eurobond për të frenuar këtë krizë epokale. Gjermania dhe Hollanda ngurojnë. A ekziston rreziku i shpërbërjes së eurozonës dhe Bashkimit Evropian?

“Me Conten, Pedro Sánchez dhe gjashtë krerë të tjerë të shteteve dhe qeverive, i drejtuam Këshillit Evropian, një letër ku dërguam një mesazh të qartë: ne nuk do ta kapërcejmë këtë krizë pa solidaritet të fortë evropian, si nga ana e shëndetit ashtu edhe e buxhetit.

Mjetet vijnë më vonë por ne duhet të jemi të vendosur: duhet një rritje e borxhit, cilido qoftë emri i tij, ose një rritje në buxhetin e BE për mbështetje të vërtetë për vendet më të prekura nga kriza.

Të enjten, dhjetë vende të Eurozonës, që përfaqësojnë 60% të PBB-së së saj, e mbështetën këtë ide. Kjo është hera e parë! Të tjerë, përfshirë Gjermaninë, shprehën ngurrimin e tyre. Por ne nuk do ta braktisim këtë betejë. Nëse Evropa nuk vepron ajo do vdesë. Momenti është historik: Franca do të luftojë për një Evropë solidariteti, sovraniteti dhe ardhmërie”.

Sa e lartë mund të jetë fatura, a keni një shifër?

“Nuk dua të përqendrohem në shifra. Forca e Mario Draghi kur tha “gjithçka që mundemi” në 2012, qëndron pikërisht në faktin se ai nuk dha shifra, por një sinjal veprimi të vendosur dhe të pakufizuar.

Në këtë krizë ekonomike, Evropa mori dy vendime shumë të forta e të shpejta: në nivelin monetar, Banka Qendrore Evropiane vendosi një program mbështetës masiv, të pashembullt; nga ana buxhetore, ne kemi thënë që do të bëjmë gjithçka që është e nevojshme dhe kemi filluar ta zbatojmë atë në secilin prej vendeve tona.

Ajo që mungon tani është një shenjë e qartë e veprimit të koordinuar dhe mbështetës. Unë dua që kjo zgjedhje e solidaritetit të bëhet plotësisht. Ne nuk mundëm ta arrinim këtë moment historik gjatë krizës financiare; sot ne duhet ta bëjmë këtë”.

Mario Draghi rekomandoi që qeveritë evropiane të reagojnë fuqishëm edhe individualisht, pavarësisht rritjes së borxhit publik. A e pranoni ju këtë?

“E kam lexuar me shumë interes shkrimin e z.Draghi botuar këtë javë. Unë e ndaj të njëjtin mendim pasi ai thotë saktësisht këtë: qeveritë kombëtare duhet të veprojnë pa kufij dhe solidariteti evropian duhet të bëjë pjesën e vet.

Ai gjithashtu thotë se Evropa ka të gjitha burimet për ta bërë këtë: një sistem të qëndrueshëm financiar dhe një shërbim publik cilësor. Çështja që shtrohet është gatishmëria e tij për të vepruar, për ta bërë atë së bashku dhe sa më shpejt: kjo është arsyeja pse unë dhe Giuseppe Conte në veçanti po e bëjmë këtë betejë”.

Në përgjithësi, si e vlerësoni punën e Christine Lagarde, e cila është kritikuar?

“Unë e aprovoj dhe e mbështes. Vendimet e 19 Marsit ishin të guximshme dhe të domosdoshme. Ku do të ishim sot, nëse BQE nuk do të kishte vepruar me aq shumë forcë? Kjo tregon gjithashtu se kur Evropa përdor institucionet e saj të forta dhe mjetet e duhura, ne të gjithë dalim fitues”.

Më 6 mars, ju shkuat në teatrin Antoine në Paris me gruan tuaj dhe u dërguat francezëve mesazhin se “jeta vazhdoi”. Ndërkohë në Itali raportoheshin 4636 raste të infeksionit dhe 197 vdekje. Pse i injoruat shenjat paralajmëruese nga Italia?

“Nuk i kemi injoruar absolutisht ato. Unë jam përballur me këtë krizë me seriozitet që nga fillimi, kur ajo shpërtheu në Kinë. Në secilën fazë unë ndoqa tre parime thelbësore: të bazoja vendimet në këshillat shkencore, ti adaptoja ata me ecurinë e krizës dhe të merrja masa proporcionale.

Italia na ka paraprirë në këtë krizë dhe ne kemi qenë në gjendje të nxjerrim mësime për veten tonë. Mësuam nga përvojat e dhimbshme e vendit tuaj dhe nga vendimet kurajoze të marra nga qeveria juaj: ndërkohë shumë shtete evropiane i konsideruan këto kufizime si të tepruara”.

Ju keni thënë vazhdimisht se Evropa qëndroi larg nga Italia në krizën e migrantëve. Por Italia, vendi më i prekur nga epidemia, u ndie e braktisur edhe një herë nga partnerët e saj. Pse një vend fqinj dhe mik si Franca nuk dërgoi ndihmë e para?

“Unë përsëris atë që thashë: Evropa nuk ka qenë në përpjesëtim me krizat e mëparshme dhe unë gjithashtu marr pjesërisht përgjegjësinë për Francën. Por tani Franca është në anën e Italisë: kjo është arsyeja pse unë shkova në Napoli më 27 shkurt, pavarësisht rritjes së epidemisë. Ne kemi propozuar shtretër në spitale në Jug të Francës dhe kemi dërguar materiale mjekësore”.

Italia ka pranuar ndihmën e regjimeve autoritare si Kina, Rusia dhe Kuba. A nuk mendoni se është një simbol tronditës?

“Ka shumë komente për ndihmën kineze ose ruse. Po pse nuk themi se Franca dhe Gjermania kanë dërguar dy milion maska dhe dhjetëra mijëra veshje mjekësore në Itali? Ne nuk duhet të ndikohemi nga ato që thonë konkurrentët.

Duhet gjithashtu të themi se, nga ana tjetër, evropianët shpëtuan Kinën në fillim të epidemisë, duke dërguar më shumë se 50 tonë materiale.

Evropa duhet të jetë krenare dhe të ndjehet e fortë. Por duhet të shkojë shumë më tej. Disa vende sillen sikur Italia ose Spanja janë përgjegjëse për epideminë: përkundrazi, ata janë viktimat e para dhe virusi nuk do të kursejë askënd. Unë nuk e dua një Evropë egoiste dhe të ndarë”.

Shtetet anëtare të BE-së nuk janë koordinuar në masat për të kufizuar pandeminë. Ju rekomandoni tani një qasje të përbashkët për heqjen e masave të izolimit, duke thënë se mungesa e kordinimit rrezikon që virusit të rikthehet përsëri?

“Absolutisht po, ne tani duhet të parashikojmë dhe koordinojmë masat për të dalë nga kriza shëndetësore. Sigurisht, ata do të duhet të përshtaten për secilin vend: ne nuk do t’u kërkojmë italianëve apo francezëve, të cilët kanë kaluar masat kufizuese përpara vendeve të tjera evropiane, të qëndrojnë të mbërthyer në pritje të të tjerëve. Por nëse nuk koordinohemi përveç problemit politik do kemi dhe një problem shëndetësor.”

Shumë qytetarë në Francë e Itali pyesin nëse do kemi përsëri në të ardhmen një zonë evropiane pa kufij, pra a do jetë qarkullimi si më parë. Çfarë mendoni për këtë?

“Sa i përket kufijve të brendshëm të Bashkimit Evropian, si ai që kemi me Italinë, ne kemi zgjedhur të mos i mbyllim ato, sepse jeta jonë personale dhe profesionale dhe ekonomitë tona janë të integruara.

Ne duhet të bëjmë gjithçka që është e mundur për të ndaluar përhapjen e virusit, por gjithmonë duke vepruar si evropianë. Unë e di që italianët dhe francezët ndajnë këtë betejë dhe këtë shpresë për Evropën. Dhe dua të ritheksoj miqësinë time me popullin italian që po tregon shumë guxim në këtë moment të vështirë”. /La Stampa /Përgatiti: Mapo.al/

Continue Reading

Aktuale