Connect with us

Argëtim

Lotusi shqiptar, makinë e ndërtuar 10 vite më parë në Fier

Published

on

Makina e modelit Lotus, ngjyrë portokalli që ai ka ndërtuar 10 vite më parë, nuk ka një markë.

Kadri Manaj mendon të çelë kompaninë e parë shqiptare të ndërtimit të automjeteve artizanale. Ai është tek të 30-at dhe makinën e parë artizanale ka nisur ta ndërtojë në moshën 13-vjeçare.

Sëbashku me shokun e tij të ngushtë Oltin, çdo fundjavë, më këmbë a me biçikletë ata përshkonin 5 km deri sa mbërrinin në Plykë të Fierit ku i priste oazi i tyre i eksperimentit, një shtëpi përdhese me oborr me hapësirë të mjaftueshme ku dy adoleshentët larg zhurmës së qytetit prodhonin ëndrrat e tyre.

“Projekti i parë ka qenë me grup motorri, jo me grup makine”- kujton Kadriu, i qetë dhe i buzëqeshur, fjalëpak e ëndrra shumë.

“Ishte si një motor me katër rrota. Ishim shumë të vegjël dhe nuk kishim fuqi ta ngrinim motorrin e makinës. Prindërit e mi më mbështesnin me pjesën monetare. Mendonin se do të arrija diçka dhe iu pëlqente idea që merresha me diçka dhe nuk rrija lokaleve si shokët e mi. Harxhoja kohën me diçka të vlefshme.”- më rrëfen Kadriu.

Makina e parë u ka shkuar adoleshentëve 300-400 mijë lekë të vjetra. Pjesët i kishim të sajuara. Ngaqë ishim të vegjël, vijon bisedën ai, dhe nuk kishim shumë besim se do të bënim ndonjë gjë të madhe, nuk donim të shpenzonim shumë.

“Por pasioni ishte shumë i madh, ai na mban gjallë edhe tani për të jetësuar ëndrrat tona. Ose e ke, ose nuk e ke. Nuk mund ta edukosh dot, është si magnet”- më tregon ai.

Ai projekt funksionoi për disa kohë. Djelmoshat mund të ecnin në rrugët e lagjes; 30-40 km në orë. Dhe ajo makinë tashmë nuk ekziston më, por ngjizi ëndrrat për gjëra më të mëdha.
Kadriu në ditët e para të nëntorit është pjesë e panairit të Koleksionit të Mjeteve Historike Retro “N’gaz”.

Locost është emri i makinës, të cilën e ka prodhuar Lotusi në vitet 1964-1965.
Asokohe kanë qenë makina garash dhe shumë të apasionuarit i kanë rikthyer sepse janë makina shumë të thjeshta për tu realizuar në kushte shtëpie.

Pasi kanë kaluar mbi 40 vite nga prodhimi që do të thotë e kanë humbur të drejtën e copyright, e kanë bërë projektin publik. Të gjithë kanë mundësi ta marrin këtë projekt përmes internetit, ta shohin e ta realizojnë.

Kadriu më thotë se kjo makinë ka pjesë të makinave të zakonshme, por asamblimi bën diferencën.

Locost është emri i makinës, të cilën e ka prodhuar Lotusi në vitet 1964-1965.
Asokohe kanë qenë makina garash dhe shumë të apasionuarit i kanë rikthyer sepse janë makina shumë të thjeshta për tu realizuar në kushte shtëpie.

Pasi kanë kaluar mbi 40 vite nga prodhimi që do të thotë e kanë humbur të drejtën e copyright, e kanë bërë projektin publik. Të gjithë kanë mundësi ta marrin këtë projekt përmes internetit, ta shohin e ta realizojnë.

Kadriu më thotë se kjo makinë ka pjesë të makinave të zakonshme, por asamblimi bën diferencën.

Me këtë makinë mund të ecësh në distanca të gjata. Ai e ka provuar për një distancë deri në 10 km sepse nuk mund të dalë në qytet për shkak se i mungon dokumentacioni.

“Kjo na ka penguar. Në BE nuk ekziston një pengesë e tillë. Ti blen numrin e shasisë, shkon në kolaudim dhe nëse e kalon, del në rrugë.”- shprehet i mërzitur Kadriu duke më thënë se mendon që është i vetmi që prodhon makina në Shqipëri dhe nuk ka iniciativa të ngjahsme, pikërisht për shkak të mungesës së ligjit.

Ai kujton se sëbashku me shokun e vetë kanë harxhuar shumë kohë dhe shumë kohë lekë për të testuar.

“Shkonim blinim pjesë, herë bënin, herë nuk bënin. Ishte pjesa e mosdijes. Ne konsultoheshim me internetit, por pjesa më e madhe ishin njohuri për makinat amerikane. Dhe ne e kishim shumë të vështirë të gjenim pjesë në Shqipëri, Fier. Edhe buxheti ynë nuk ishte i mjaftueshëm.”- më tregon ai.

Projekti do të niste me 200 mijë lekë të vjetra dhe pastaj shto ujë e shto miell, thotë Kadriu, derisa ka arritur në 5 mln lekë, por pa llogaritur pjesën e karburantit që lëviznin për të blerë pjesët dhe për të transportuar makinën. ( psh për ta lyer, apo për ta veshur).
Makina antike Lotus, por prodhim i ri është ndërtuar me profile hekuri me trashësi 3 cm, pjesa e kabinës, kofanit me lesh xhami, rezin. Me këtë material djemtë kanë testuar edhe shumë pjesë të tjera. Pjesa tjetër e makinës është ndërtuar me llamarinë dhe profile nga makina Alfa Romeo, Audi, Fiat, gomat janë të Lancia, motorri opel, kamio manual.

Kadriu dhe Olti kanë arritur të ecin me të deri në 90 km në orë. Nëse ligji ndryshon dhe parashikon formalizimin e makinave artizanale, më tregon Kadriu, makina duhet të kalojë edhe testin e tunelit me erë e mandej, pas kolaudimit është gati të dalë në rrugë.
Tek e pyes nëse do të guxonte ta shiste këtë makinë, Kadriu më thotë se nëse do të arrinte të çelte kompaninë e prodhimit të makinave artizanale, do ta shiste. Në të kundërt jo, sepse e konsideron si suvenirin më të shtrenjtë nga pjesa më e bukur e jetës së tij që është adoleshenca.

Të dy shokët aktualisht janë duke elaboruar një plan biznesi për kompaninë ku mendojnë të investojnë si kapital fillestar për punishten dhe mjetet 20 mijë euro, që sipas Kadriut do ti lehtësonte punën e prodhimit.

Punishtja do të vendoset në zonën e Fierit, ku pridnërit kanë toka të mjaftueshme, “babi im ka investuar vetëm në toka”- thotë Kadriu.

Ai mendon që makinat e para të jenë modele klasike që nuk i prek copyright, modele mercedesi të 1926-1929, pasi sipas tij, modelet e para janë më të thjeshta për tu realizuar.

Dhe sipas Kadriut, një avantazh i madh është teknologjia krahasimisht me atë kohë kur janë ndërtuar për herë të parë.

Kadriu me profesion është inxhinier elektrik dhe i ka thelluar studimet në informatikë të aplikuar, kurse shoku i tij i ngushtë është infermier dhe i bashkon pasioni për makinat.
“Kemi menduar fillimisht të krijojmë disa modele për tregun e huaj. Do jenë më të lira sepse do të prodhohen në Shqipëri.”- më shpjegon Kadriu.

Një makinë e tillë e ndërtuar nga zero mund të shkojë 3 mln lekë të vjetra, ndërsa jashtë mund të shitet mbi 10 mijë euro.

Targeti i klientëve janë përsonat e apasionuar, ose që merren me sport sepse këto janë makina shumë të shpejta. Motorri i tyre është deri në 600 kg, po aq sa motorri i makinave të garave.

Kemi menduar, thotë Kadriu, që në fillim të bëjmë 3-4 modele. Një model kërkon 6 muaj kohë nëse për të punojnë 4 veta.

Si fillim tregu do të jetë ai në internet. Kadriu më shpjegon se ka dyqane on line, tregu është i hapur dhe mirëfunksionon.

E më pas ai mendon që të nisë të prodhojë më porosi. Por derisa të zgjidhet çështja ligjore, ky projekt mbetet veç në letra…

 

Continue Reading

Argëtim

86-vjeçarja shpallet stjuardesa më e vjetër në botë

Published

on

Një e moshuar nga Bostoni, e cila ka punuar në aeroplan për 65 vjet, u shpall stjuardesa më jetëgjatë në botë nga rekordet botërore “Guinness”.

Bette Nash, 86 vjeç, filloi të punojë si stjuardesë në vitin 1957 për Eastern Airlines dhe vazhdon edhe sot e kësaj dite në American Airlines pa asnjë mungesë pune.

Nash tha se ajo e ka kaluar pjesën më të madhe të karrierës së saj duke punuar në anijen Nju Jork-Boston-Uashington, sepse e lejon atë të kthehet në shtëpi natën për t’u kujdesur për djalin e saj, i cili ka aftësi të kufizuara.

Guinness tha se Nash është gjithashtu stjuardesa më e vjetër që shërben aktualisht në botë.

Nash tha në vitin 2017, kur ajo festoi 60 vjetorin e saj me kompaninë, se puna ka ndryshuar ndjeshëm që nga ditët e para.

“Duhet të kishe një gjatësi të caktuar, duhet të kishe një peshë të caktuar. Dikur ishte e tmerrshme. Hidhesh disa kilogramë dhe duhej të vazhdoje të peshoje veten, dhe më pas nëse do të qëndroje ashtu, do të të hiqnin. listën e pagave”, tha ajo për WJLA-TV.

Continue Reading

Argëtim

Ja cila është rruga më e rrezikshme në botë

Published

on

By

Ja cila është rruga më e rrezikshme në botë

Camino de las Yungas”, e njohur sot si “Rruga e vdekjes”, është një nga rrugët publike më të rrezikshme në botë dhe aktualisht destinacioni kryesor turistik në La Paz të Bolivisë.

Me gjatësi 64 kilometra, ajo ishte dikur e vetmja rrugë që lidhte qytetet La Paz dhe Coroico në rajonin e Yungas.

200 deri në 300 persona humbnin jetën në këtë rrugë çdo vit, prandaj në vitin 1995 u shpall si më e rrezikshmja në botë. Për shkak të këtij emërtimi, ajo fitoi popullaritet të madh në mbarë botën.
Ndërkohë në trasenë e dytë është ndërtuar një rrugë e re dhe e vjetra është përdorur për qëllime turistike vitet e fundit.

Sot vizitohet më së shumti nga çiklistët dhe të apasionuarit pas adrenalinës dhe çdo vit kalojnë rreth 25 mijë turistë.

Udhëheqësi turistik lokal Diego Del Carpio tregon se para se të mbërrijnë në rrugë, ata fillimisht vizitojnë faltoren Apacheta.

Pasi marrim lejen, ne ngasim biçikletat në rrugë. Ne shohim një peizazh 180 gradë dhe dëshmojmë formimin e akullnajave për shkak të proceseve gjeologjike dhe ndryshimit të motit.

Zbritja nëpër rrugë zgjat disa orë, duke filluar nga një lartësi prej 4.670 metrash dhe duke përfunduar në 1.100 metra në Yolosa.

Është gati tre metra e gjerë, pa gardh dhe asgjë që do t’i ofronte ndonjë siguri automjeteve. Aksidenti më i rëndë rrugor në Bolivi ndodhi në korrik të vitit 1983 pikërisht në këtë rrugë kur një autobus ra në një humnerë ku humbën jetën 100 persona.

Continue Reading

Argëtim

Historia e pulës pa kokë, që “shokoi” shkencën

Published

on

Shtatëdhjetë vjet më parë, një fermer i preu kokën një pule, por ajo refuzoi që të ngordhte. Mike, siç u quajt pula, mbijetoi për 18 muaj dhe u bë e famshme. Por si mbijetoi kaq shumë?

Më 10 shtator të vitit 1945, Lloyd Olsen dhe gruaja e tij, Clara, po prisnin pulat e fermës së tyre në Fruita, Kolorado.

Ai u priste kokat pulave, e shoqja i pastronte.

Por një nga 40 a 50 pulat e prera, nuk sillej si të tjerat.

“Ajo ishte akoma gjallë dhe ecte vërdallë,” thotë stërnipi i çiftit, Troy Waters, edhe ai fermer në Fruita. Pula shkelmonte dhe vraponte, dhe nuk ndalonte.

Njihuni me 42 vjeçarin që fle 300 ditë të vitit, vuan nga sëmundja e rrallë

Ata e vendosën në një arkë të vjetër mollësh për të kaluar natën. Kur Lloyd Olsen u ngrit mëngjesin tjetër, për të parë se çfarë kishte ndodhur, “pa se ajo gjëja e mallkuar ishte gjallë akoma,” thotë Waters.

“Është pjesë e historisë së çuditshme të familjes sonë,” thotë Christa, gruaja e Waters.

Waters e kishte dëgjuar historinë kur ishte i vogël, kur stërgjyshi i tij erdhi të jetonte me familjen e tyre, pasi ishte i sëmurë.

I moshuari fliste për orë të tëra për pulën. Fjalët nisën të përhapen në mbarë zonën për mrekullinë e zogut pa kokë.

Një gazetë lokale dërgoi një reporter për të intervistuar Olsen dhe dy vite më vonë, një promovues cirku, Hope Wade, shkoi atje.

Ai kishte një propozim të thjeshtë: nxirreni në cirk dhe bëni para. Fillimisht ata vizituan Universitetin e Jutah, ku pula iu nënshtrua disa testeve.

Thuhej se shkencëtarët e universitetit ua prenë kokën shumë pulave të tjera për të parë nëse do mbijetonin.

Pikërisht këtu revista Life u njoh me historinë e pulës së mrekullisë Mike.

Ndërkohë Lloyd, Clara dhe Mike nisën një turnr në SHBA. Ata shkuan nga Kalifornia në Arizona dhe Hope Wade e mori Mike në turne në pjesën juglindore të vendit kur çifti duhej të kthehej në fermë për të korrurat.

Udhëtimet e zogut janë dokumentuar me kujdes nga Clara në një libër të ruajtur me armë sot nga Waters.

Njerëz nga mbarë vendi shkruanin letra për ta, jo të gjitha pozitive. Njëri i krahasonte ata me nazistët. Pas turit të parë, familja Olsen e dërgoi Mike në një shfaqje në Feniks, Arizona, kur goditi katastrofa në verën e vitit 1947.

“Këtu ngordhi, në Feniks,” thotë Waters. Mike ushqehej më ushqim të lëngshëm dhe ujë, të cilin ia derdhnin direkt në ezofag. Ata ia pastronin me kujdes mukusin nga fyti.

Ata e ushqenin me pikatore dhe ia pastronin fytin me shiringë. Natën që ngordhi, ata u zgjuan në dhomën e motelit nga zhurmat e zogut që po mbytej. Ata kërkuan me shpejtësi një shiringë, por e kishin harruar në cirk.

Olsen nuk tregoi kurrë se çfarë u bë me zogun e ngordhur.

Por si mbijetoi kaq gjatë?

Gjëja që e habit Dr. Tom Smulders, një ekspert pulash në Universitetin e Njukasëllit, është fakti që zogu nuk nxori gjak.

Faktin që mund të jetonte pa kokë, ai e shpjegon lehtë. Një njeri mund të humbasë kokën dhe kjo nënkupton të humbasësh trurin.

Për një pulë është ndryshe.

“Do habiteshit po të shikonit sa të vogël e ka trurin”, thotë ai.

Ai është i përqendruar kryesisht prapa syve. Raportimet flasin se sqepi, fytyra dhe sytë e Mike ishin hequr me një të goditur.

Por Smulders mendon se rreth 80 për qind e trurit dhe gjithçka që kontrollon trupin e pulës, përfshi zemrën, frymëmarrjen dhe tretjen, mbeti e paprekur.

Në atë kohë u sugjerua se Mike mbijetoi për shkak se një pjesë e trurit i mbeti ngjitur me trupin.

Por përse nuk patën sukses ata që tentuan të rikrijojnë këtë rast? Duket se në rastin e Mike, prerja ishte fiks në vendin e duhur, duke krijuar një mpiksje që pengoi gjakderdhjen.

Thuhet se Olsen tentoi të ripërsërisë suksesin, por nuk ia doli. Kur u kthye në fermë, njerëzit i kërkon t’i qeraste me birra, pasi ishte bërë shumë i pasur.

Në fakt ai bëri pak para, bleu një korrëse bari dhe dy traktorë, duke zëvendësuar kalin dhe mushkën.

Po ashtu në atë kohë bleu edhe një kamionçinë Chevrolet. “Megjithatë pjesën tjetër të jetës e kaloi sërish si fermer,” thotë stërnipi i tij.

Continue Reading

Aktuale