Connect with us

Lajme

Ligji për Gjuhët i rrezikshëm sipas Komisionit të Venecias

Published

on

Sipas dokumentit që e posedon Plusinfo, konkluzionet e hartuara të Komisionit të Venecias janë një kritikë e fortë ndaj Ligjit për gjuhët dhe ata, në një farë mënyre, rekomandojnë që në mënyrë të hollësishme të analizohen arsyet për shkak të së cilave ka ndryshuar ligji i vitit 2008 dhe shkaqet e mangësive në zbatimin e tij. Më 17 dhjetor do të dihet nëse ky version i konkluzioneve të Komisionit të Venecias do të bëhet zyrtar dhe çfarë do të thotë kjo për të ardhmen e këtij ligji, transmeton koha.mk.

“Shumë dispozita të Ligjit për gjuhët (nga viti 2018) tejkalojnë standardet evropiane të përcaktuara në mënyrë të veçantë në Konventën kornizë për mbrojtjen e pakicave kombëtare dhe Kartën evropiane për gjuhët rajonale dhe të pakicave. Kjo në parim është për lëvdatë. Komisioni i Venecias përshëndetë gatishmërinë e autoriteteve të Maqedonisë së Veriut për përmirësimin e statusit gjuhësor të bashkësive joshumicë. Sidoqoftë, sipas mendimit të Komisionit të Venecias, ligji shkon shumë larg në fusha të caktuara, duke imponuar detyrime juridike joreale ndaj institucioneve publike. Ky është veçanërisht rasti me dispozitat që parashikojnë përdorimin e gjuhës shqipe në proceset gjyqësore, të formuluara në atë mënyrë të gjerë që sigurisht që do të kërkojë vite përgatitjeje të zbatohen plotësisht”.

Këto janë pjesë e vlerësimeve në draftin e Konkluzioneve të Komisionit të Venecias, i cili do të dalë zyrtarisht më 17 tetor. Drafti u përgatit më 27 shtator të këtij viti dhe Plusinfo posedon një kopje të këtij dokumenti.

Ligji imponon detyrime joreale dhe të shtrenjta

Kështu, në konkluzionin 99 thuhet: “Në krahasim me Ligjin për gjuhët të vitit 2008, ligji i vitit 2018 zgjeron ndjeshëm përdorimin e shqipes, si gjuhë që flitet nga të paktën 20% e qytetarëve të Republikës së Maqedonisë së Veriut, në organet publike. Shumë dispozita të ligjit për gjuhët tejkalojnë standardet evropiane, siç përcaktohet në mënyrë të veçantë në Konventën kornizë për mbrojtjen e pakicave kombëtare dhe Kartën evropiane për gjuhët rajonale dhe të pakicave. Kjo në parim është për lëvdatë. Komisioni i Venecias përshëndetë gatishmërinë e autoriteteve të Maqedonisë së Veriut për të përmirësuar statusin gjuhësor të bashkësive joshumicë, transmeton koha.mk.

Konkluzioni numër 100 thotë: “Sidoqoftë, sipas mendimit të Komisionit të Venecias, në disa fusha ligji shkon shumë larg në imponimin e detyrimeve juridike joreale ndaj institucioneve publike. Kjo është veçanërisht rasti me dispozitat që parashikojnë përdorimin e gjuhës shqipe në proceset gjyqësore të formuluara në atë mënyrë të gjerë që sigurisht që do të kërkonte vite përgatitjeje të zbatohen plotësisht. Detyrimet jashtëzakonisht të mëdha dhe të kushtueshme të vendosura me ligj në veçanti për autoritetet gjyqësore shoqërohen me sanksione të rënda monetare në rast mosrespektimi (neni 23). Për më tepër, mosarritja e përkthimit dhe interpretimit të kërkuar nga ligji gjatë procedurave përbën arsye që aktgjykimi të kthehet (neni 9 (5)). Në rrethanat aktuale, nëse ligji zbatohet plotësisht, ai do të ngadalësojë ndjeshëm funksionimin e të gjithë sistemit gjyqësor, duke rrezikuar seriozisht të drejtën për një gjykim të drejtë të garantuar me Konventën evropiane për të drejtat e njeriut “.

Në konkluzionin 101 thuhet: “Ligji përmban disa paqartësi në lidhje me kuptimin dhe qëllimin e tij. Nuk është gjithmonë e qartë se cilat dispozita të ligjit zbatohen vetëm për gjuhën shqipe, të cilat vlejnë për gjuhët e tjera joshumicë (turqisht, serbisht, boshnjakisht, vllehe, rome, etj.) dhe cilat subjekte juridike janë të përfshirë në ligj. Kjo paqartësi tekstuale do të lehtësojë zbatimin e ligjit “.

 

Komisioni kërkon revidimin e ligjit

Në konkluzionin me radhë, nën numrin 102 thuhet: “Prandaj, Komisioni fton ligjvënësin që të rishikojë ligjin për gjuhët, dhe për rrjedhojë, t’i shqyrtojë, në konsultim me të gjitha palët e interesuara, në veçanti rekomandimet e mëposhtme:

– të heqë dorë nga dispozitat e ligjit për dygjuhësinë në procedurat gjyqësore dhe të marrë masat e nevojshme për të siguruar zbatimin efektiv të kërkesave gjuhësore të Ligjit për gjuhët nga viti 2008 në procedurat gjyqësore;

– ose të revidojë nenin 3 të ligjit – parashikimin e përdorimit të gjuhës shqipe në komunikim të brendshëm dhe ndërinstitucional, për shembull duke kufizuar fushën e komunikimit zyrtar me shkrim ose të vonuarit e futjes në fuqi derisa zbatimi i duhur i kësaj dispozite të bëhet real;

– të revidohet dhe rishikohet ligjin në mënyrë që të sigurojë një qartësi të mjaftueshme ligjore në kuptim të komenteve të bëra në opinionin aktual dhe të konsiderojë lejimin e çdo personi të përdor gjuhën e bashkësisë joshumicë në vend që t’i referohet vetëm personave që i përkasin bashkësive;

– të konsiderojë heqjen e referencës për shtetësinë në ligj, në mënyrë që të mundësojë të gjithë të gëzojnë të drejtat gjuhësore të njohura me ligj;

– të shtyhet zbatimi i sanksioneve me të holla derisa ligji të ndryshohet për të siguruar siguri juridike dhe për të ndryshuar dhe plotësuar 22, në mënyrë që të zvogëlohet shuma e gjobave, të zgjerohet diferenca midis shumave minimale dhe maksimale, të futet elementi i gabimit dhe parimi i proporcionalitetit në të”.

Në konkluzionin me numër 103 theksohet vlerësimi përfundimtar: “Sipas mendimit të Komisionit të Venecias, do të ishte e dobishme nëse autoritetet do të realizonin një studim të hollësishëm të arsyeve të mangësive në zbatimin e ligjit të gjuhës të vitit 2008 dhe të vlerësojnë ndikimin në buxhet dhe resurse njerëzore të Ligji i ri për gjuhët. Komisioni gjithashtu rekomandon që ligjvënësi të mos përdorë procedurën e shkurtuar për rishikimin e ligjit për gjuhët “.

Marrë nga Gazeta KOHA

Continue Reading

Lajme

Njëra makinë kishte defekt! MPB me detaje rreth aksidentit tragjik në autostradën Shkup-Tetovë

Published

on

By

Njëra makinë kishte defekt! MPB me detaje rreth aksidentit tragjik në autostradën Shkup-Tetovë

Ministria e Punëve të Brendshme sot ka dhënë detaje shtesë nga aksidenti tragjik në autostradën Shkup-Tetovë, respektivisht në afërsi të fshatit Zhelinë, përcjell Alsat. Nga MPB njoftojnë se viktima ka qenë një këmbësorë, i cili kishte ndaluar në autostradë pas një defekti të një makine, ndërkaq në aksident kanë qenë të përfshira gjithsej katër makina.

“Dje në ora 16.40 më SPB Tetovë është raportuar se në autostradën Shkup-Tetovë, tek mbikalimi i Treboshit, ka ndodhur aksident trafiku në mes të veturës ,,Golf“ me targa të Tetovës, të cilën e ka drejtuar personi M.A. (33) nga fshati Trebosh i Tetovës dhe mjeti ngarkues ,,Mercedes“ me targa të Shkupit, të cilën e ka drejtuar P.M. (34) nga Shkupi, me çka janë përplasur me veturën ,,Opel zafira“ me targa të Tetovës në të cilën e kishte parkuar personi Sh.T. (49) nga Tetova dhe mjetin ngarkues ,,Pezho“ me targa të Tetovës, që për shkak të një defekti e kishte parkuar personi E.K. (27) nga Tetova. Në vendin e aksidentit ka ndërruar jetë këmbësori F.R. (45) nga Tetova, i cili paraprakisht kishte qenë bashkudhëtarë në mjetin ngarkues ,,Pezho“, kurse lëndime të rënda trupore kanë pësuar këmbësori E.K. i cili paraprakisht kishte parkuar të njëjtën veturë dhe lëndime trupore ka pësuar bashkudhëtari në veturën ,,Golf“ E.L. (31) nga Tetova, të konstatuara në Spitalin klinik të Tetovës”, shtojnë nga MPB.

Continue Reading

Bota

Pritet rritja e prodhimit të naftës

Published

on

By

Pritet rritja e prodhimit të naftës

Një studim i përkrahur nga Kombet e Bashkuara ka thënë se bota duhet të zvogëlojë më shumë se gjysmën e prodhimit të thëngjillit, naftës dhe gazit në dekadën e ardhshme, në mënyrë që ngrohja globale të mos arrijë në nivele të rrezikshme.

Programi i Kombeve të Bashkuara për Ambient, ka thënë se në raportin e publikuar më 20 tetor se shtetet janë duke planifikuar që të shpojnë apo gërmojnë më shumë se gjysmën e sasisë së thëngjillit, naftës dhe gazit, në përputhje me kufizimin e ngrohjes globale në 1.5 gradë Celsius deri në fund të shekullit.

Vetëm 10 ditë para se të mbahet Samiti për Klimën në Glasgou të Skocisë, i cili po konsiderohet kyç për të jetësuar synimet për temperaturën, të arritura në Marrëveshjen e Parisit për Klimën, studimi ka gjetur se prodhimi i thëngjillit do të ulet, mirëpo prodhimi i gazit do të rritet më së shumti në 20 vjetët e ardhshëm, në nivele që nuk janë në përputhje me synimet për temperaturën, për të cilat është arritur pajtueshmëri në Paris.

“Hulumtimi është i qartë: prodhimi global i thëngjillit, naftës dhe gazit duhet të zvogëlohet menjëherë në mënyrë që të jetë në përputhje me kufizim të ngrohjes globale në 1.5 gradë Celsius”, ka thënë Ploy Achakulwisut, autore e raportit nga Instituti i Stohholmit për Ambient.

“Megjithatë, qeveritë vazhdojnë të planifikojnë dhe të mbështesin prodhimin e naftës së papërpunuar, të cilat janë shumë më të mëdha sesa ne mund të djegim”, ka thënë ajo.

Në muajin gusht, një panel i OKB-së për ndryshimet klimatike, ka paralajmëruar se temperatura mesatare globale, do të mund të kalojë 1.5. gradë Celsius brenda 20 vjetëve, përveç nëse nuk merren masa të menjëhershme, të shpejta dhe të shkallës së gjerë, për të zvogëluar emetimet e gazrave serrë.

Vlerësimet preliminare sugjerojnë se prodhimi global i naftës së papërpunuar ka mundur të zvogëlohet për 7 për qind më 2020, kryesisht për shkak të pandemisë së koronavirusit dhe masave kufizuese.

Mirëpo, sipas një raportit të ri, shtetet planifikojnë të prodhojnë 110 për qind më shumë naftë më 2030, sesa është paraprarë për të mos rritur temperaturën mbi 1.5 gradë, dhe 45 për qind më shumë sesa që duhet, për të mos rritur temperaturën në 2 gradë Celsius.

Në raport përmenden 15 prodhues të mëdhenj përfshirë Rusinë, Australinë, Arabinë Saudite, Shtetet e Bashkuara dhe Mbretërinë e Bashkuar.

Rusia vitin e kaluar ka miratuar strategjinë e re për energji deri më 2035.

Sipas skenarit “optimist” të strategjisë, prodhimi i gazit dhe thëngjillit do të rritet për 38 për qind dhe 52 për qind, respektivisht, nga 2018 deri më 2035, dhe 18 për qind dhe 10 për qind, respektivisht, sipas një skenari “pesimist”.

Për dallim nga gazi dhe thëngjilli, strategjia parasheh rënie të prodhimit të naftës.

Continue Reading

Lajme

Tërmeti dridh rajonin e Ohrit

Published

on

By

Tërmeti dridh rajonin e Ohrit

Mëngjesin e sotëm, respektivisht në ora 03:26, në rajonin e Ohrit është regjistruar tërmet me intensitet prej 3,1 shkallëve sipas Rihterit, përcjell Alsat. Epiqendra e tërmetit ka qenë dy kilometra larg Ohrit, respektivisht në Elbasan të Shqipërisë.

Continue Reading

Aktuale