Connect with us

Kolumna

Stërnipi i Hasan Prishtinës tregon se për cilët politikanë ka nevojë Kosova

Published

on

Shkruan, Mehmet PRISHTINA

Partitë politike janë si mbetjet inerte që vijnë në breg të lumit dhe shkojnë varësisht nga intensiteti i reshjeve, ndërkaq politikanët gjithpopullor dhe idetë e tyre sublime janë si lumenjtë që nuk shterojnë kurrë dhe që rrjedhin vazhdimisht drejt hapësirave më të gjëra akumuluese. Le ta bëjmë edhe Kosovën një lum të madh idesh, me të cilin politikanët do të ‘ujisnin’ të tashmen dhe të ardhmen me vizionin e unitetit dhe dinamikën e pandalshme zhvillimore

Fushata zgjedhore në Kosovë zyrtarisht filloi më 25 shtator dhe pritet të garojnë 25 subjekte politike/koalicione parazgjedhore. Parimisht, zgjedhjet për një vend demokratik paraqesin linjën që ndan bilancet e të arriturave politike, ekonomike, sociale, kulturore brenda një mandati qeverisës. K]jo është edhe beteja më legjitime politike e gjithë atyre që pretendojnë, ose të vinë në pushtet rishtazi, ose të vazhdojnë mandatin qeverisës. Konfirmimi përmes votës së lirë i kësaj beteje, është menduar të jetë formula më e kapshme demokratike, e njohur dhe praktikuar me shekuj në shtetet euro-atlantike, ku gjithsecili është i barabartë të shpalosë opsionet dhe idetë mbi të ardhmen e asaj që ata e quajnë vizion politik.

Kosova ka traditë të pakt demokratike, por ajo është jashtëzakonisht e pasur me histori sakrificash dhe me përpjekje të pareshtura për liri e pavarësi. Jo rastësisht Kosova në të kaluarën ka mbajtur edhe epitetin ‘Djepi i shqiptarizmës’, sepse prej aty fillonin të piqeshin idetë e mëdha kombëtare, për t’u shtri pastaj në gjithë hapësirën shqiptare.

Tani po bëhen 20 vjet që kur Kosova, me ndihmën e miqve amerikanë dhe evropian, gëzon lirinë e fituar me shumë peripeci e flijime dhe ky rrugëtim njëzetvjeçar shënon një stad të pjekurisë sonë politike, si shoqëri dhe si komb. Në teoritë moderne mbi shtetin nuk ekziston asnjë formulë magjike që prejudikon rrugët e zhvillimit, për arsye se elitat politike që dalin pas zgjedhjeve janë ato që mbajnë barrën e përgjegjësisë që të konstruktojnë ‘fortësinë’ e arkitekturës shtetërore. Në radhë të parë kjo nuk mund të arrihet pa një konsensus të përgjithshëm nacional për tema e problem madhore dhe pa një disiplinë institucionale në marrjen e obligimeve dhe në rrumbullakimin e tyre, konform interesave jetike të popullatës.

A e pati Kosova konsensusin nacional dhe disiplinën institucionale në këtë rrugëtim 20 vjeçar? Po ti pyesni optimistët entuziast, ata rritën dhe zhvillimin e shtetit e masin me ngritjen dhe zgjerimin e partisë së tyre. Prandaj ky ka mundur të jetë edhe shkaku pse në disa segmente shtetërore në Kosovë ka dominuar fryma partiake e vendimmarrjes, ose partizimi i shtetit ka ndodhur pa përfillur kriterin e meritokracisë profesionale. Kushtëzimi i njerëzve me anëtarësim në parti, i ka bërë ata luajal ndaj doktrinës shtetërore, por më tepër të dëgjueshëm ndaj politikave të ngushta partiake, që nuk kanë reflektuar unitetin e interesave të përgjithshme kombëtare.

Mos angazhimi i profesionistëve të fushave të ndryshme me arsyetimin se ata nuk kanë qenë në luftë, ose nuk janë anëtarë të partisë në pushtet, ka dëmtuar rëndë, jo vetëm qëndrueshmërinë e zhvillimit ekonomik e institucional, por ka rrënuar edhe imazhin te miqtë tanë ndërkombëtar. Filozofia e përshtatshmërisë politike u shpërnda si kapilarë në gjithë mekanizmin e vendimmarrjes shtetërore dhe për pasojë ky fenomen negativ prodhoi gjendje të mjerueshme në ekonomi, shëndetësi, arsim, bujqësi dhe në disa fusha të tjera vitale.

Jo pak raporte janë bërë nga institucionet relevante ndërkombëtare që janë marrë me Kosovën dhe në shumicën e atyre raporteve ka rezultuar një konkludim pak a shumë identik: në tre sisteme vitale – në drejtësi, arsim dhe shëndetësi është lënduar kontinuiteti i zhvillimit normal për shkak të ndërhyrjeve arbitrare politike në favor të partive që kanë udhëhequr Kosovën në periudha të caktuara kohore.

Tani kur ndodhemi në prag të një procesi mjaft të rëndësishëm zgjedhor, akterët politikë i japin shumë rëndësi matematikave paszgjedhore, duke kalkuluar, secili për hesap të vetin, strategji aleancash bashkëqeverisëse në mandatin vijues. Por në gjithë këto kalkulime harrohet një segment mjaft i rëndësishëm që është ngushtësisht i lidhur me të ardhmen e vendit.

Zgjedhjet, fundja, le të prodhojnë çfarëdo lloj koalicioni, por ajo që është më e rëndësishme se kjo është krijimi i kulturës politike që do të bënte diferencimin në mes të politikanit popullor dhe profesionistit të fushës së caktuar. Kosova ka nevojë për politikanë, që do të rrethoheshin nga ekspert kompetent e jo militant partiak, sepse të tillët do të gëzonin më shumë admirim në popull. Përfundimisht, Kosova ka nevojë për politikanë që i do gjithë populli e jo vetëm një parti politike.

Nëse i referohemi historisë sonë politike të para një shekulli, do të vërejmë se në analet e saj kanë ngelur emrat e përveçëm të atyre figurave kombëtare që, me veprat e tyre kolosale, kanë lënë gjurmë të thellë në mbamendjen tone kolektive dhe gati asnjëri prej neve sot nuk e mban mend se cilës parti politike i takonte, bie fjala, Hasan Prishtina, por, në anën tjetër, po ta pyetni çdo të dytin nxënës apo student në Kosovë do t’iu tregojë telegrafikisht për dekalogun e tij 14 pikësh. Pra, mbeti ideja e u harrua partia, mbeti emri dhe u harrua ideologjia.

Mbeti Hasan Prishtina dhe u harrua gjithçka që e kufizonte atë brenda një formacioni të ngushtë politik. Partitë politike janë si mbetjet inerte që vijnë në breg të lumit dhe shkojnë varësisht nga intensiteti i reshjeve, ndërkaq politikanët gjithpopullor dhe idetë e tyre sublime janë si lumenjtë që nuk shterojnë kurrë dhe që rrjedhin vazhdimisht drejt hapësirave më të gjëra akumuluese.

Le ta bëjmë edhe Kosovën një lum të madh idesh, me të cilin politikanët do të ‘ujisnin’ të tashmen dhe të ardhmen me vizionin e unitetit dhe dinamikën e pandalshme zhvillimore.

Continue Reading

Kolumna

“Shani” me votë ditën e zgjedhjeve, nëse nuk e bëni atë ditë, mos u “shani” asnjëherë!

Published

on

Shkruan: Hasim Memishi – Sopi, Aktor

“SHANI” ME VOTË!

Politikanët e marrin fuqinë nga populli me anë të votës, prandaj më mirë është të “shahemi” me votë!
Nesër, mos votoni ata që kanë kaluar nga “shiltet” në gucci!
Nesër ju jeni fuqia, prandaj duhet t’i ndëshkoni me votë!
Nesër, Ne ua japim pushtetin e tenderit, korrupsionit, manipulimit, ofendimit, nënçmimit, përçmimit e “shitpordhjes”
Mos votoni ata që kanë blerë diplomat;
Mos votoni arrogantët injorant!
Mos votoni keqpërdoruesit!
Mos votoni amatorët, abuzuesit!
Mos votoni ata që janë bërë milioner vetëm duke bërë selfi!
Shani ditën e zgjedhjeve, sepse atë ditë shajnë të mençurit!
Mos e shitni votën për një thes miell, për një punë në administratë, për një premtim bosh, për premtimet për BE me dekada të tëra!
“Shani” me votë nesër, nëse nuk e bëni nesër, mos u “shani” asnjëherë!

P.s: unë çekaç di t’ju thom, prap Ju e dini ma majr!

Continue Reading

Kolumna

Demiri: Inxhinierë e magjistra punojnë si kamerier, të paditurit bëjnë ligje…

Published

on

Shkruan: Osman DEMIRI

Që kur na lan si numra, partitë politike kanë bërë petulla për vete. Pse duhet të ketë numra, pse mos të jenë emri dhe mbiemri, dhe aq?! Pse nuk janë listat e hapura, me emër e mbiemër, por duhet që me numra të shtyejmë përpara të paditurit, analfabetët, matrapazët? Nëpër lista kam plot miq e shokë dhe njerëz të dëshmuar nga të gjitha partitë dhe të gjithë nacionalitet, që pa asnjë hezitim do t’i kisha rrethuar!

Njërin nga njëra parti, dy apo tre nga partia tjetër, duke e plotesuar mozaikun politik me njerëz të shquar, me njerëz të cilët nuk na turpërojnë dhe degradojnë në këtë mënyre! Janë mbushur listat me ushtarë partiak, me sllogane qesharake, koncepte patetike, përmbajtje mediokre.

Na e dëbuan rininë duke ua nënvlerësuar intelegjencën. Profesorë, inxhinierë e magjistra punojne si kamerier, kurse ata që memzi kanë kryer shkollën e mesme, me kostume e kollare bëjnë ligjin dhe sorollaten nëpër ministri e drejtori! Dhe prap numra, 20 apo 30 kandidat të dëshmuar, shtyejnë përpara 2 apo 3 të dështuar! Eshtë koha që t’na llogarisni si njerëz, JO SI NUMRA!

Continue Reading

Kolumna

Si ta përmirësojmë mirëqenien mendore

Published

on

Autore: Mr. sc. Sema Halili- Psikologe e Licencuar në Psikologjinë e Shëndetit Mental,Magjistre e Psikologjisë Klinike, Gestalt Psikoterapeute e Licencuar nga EAGT/Trajnere, EMI Practioner dhe Psikotraumatologe.

Shëndet i mirë mendor nuk është diçka që ju keni por është ajo që bëni. Që të jeni me shëndet të mirë mendor ju duhet ta vlerësoni dhe pranoni vetveten. Kjo do të thotë që:

• Ju respektoni dhe kujdeseni për veten tuaj. Ju e doni vetën, nuk e urreni. Ju kujdeseni për shëndetin tuaj fizik
• E parashihni vetën si person me vlerë sipas drejtës tuaj. Nuk keni nevojë ta meritoni të drejtën e ekzistencës. Ju ekzistoni, prandaj keni të drejtë për ekzistim.
• Gjykoni veten sipas standardeve të arsyeshme. Mos e detyroni veten me qëllim të pamundshme, si për shembull “Unë duhet të jem i përsosur në çdo veprim”, dhe mos e dënoni vetën nëse nuk ia arrini.

Nëse ju nuk e pranoni dhe vlerësoni vetën, gjithmonë do të frikësoheni se njerëzit tjerë nuk ju pranojnë. Që t’i ndaloni njerëzit të shohin se sa të papranueshëm jeni, ju shkëputeni nga ata, kështu që mbeteni gjithmonë të frikësuar dhe të vetmuar. Nëse ju e vlerësoni vetën nuk pritni për mospranimin e njerëzve tjerë. Nuk frikësoheni nga njerëzit e tjerë. Ju mund të jeni mendje hapur kështu që të kënaqeni me marrëdhënie të mira njerëzore. Nëse e pranoni dhe e vlerësoni vetveten, ju jeni në gjendje të ndjeheni të qetë dhe të kënaqeni pa ndjenjë faji. Kur ballafaqoheni me probleme ju e dini që pa marrë parasysh sa e vështirë është situata juaj, ju mund ta përballoni. Si e parashohim vetën është e rëndësishme për çdo vendim të marrë.

Njerëzit të cilët e pranojnë dhe vlerësojnë vetveten e përballojnë jetën.Ne vuajmë nga shqetësimet mentale, nëse nuk e pranojmë dhe vlerësojmë vetën. Këto mendime zakonisht vijnë qysh nga fëmijëria kur ne kemi vendosur se nuk jemi të mirë dhe të papranueshëm, përndryshe familja jonë nuk do të na kishte trajtuar në atë mënyrë. Kjo e bën shumë të vështirë për ne t’i përballojmë vështirësitë dhe fatkeqësitë që hasim.

Të gjithë ne rritemi me ide të caktuara se kush jemi, cila ishte dhe çka do të jetë jeta jonë dhe se çfarë është bota. Këto ide burojnë nga përvojat e kaluara dhe nga ajo se dy njerëz kur nuk mund t’i kenë përvojat e njëjta, dy njerëz kurrë nuk mund t’i shohin gjërat pikërisht në të njëjtën mënyrë. Idetë tona nuk janë aq të sakta se çka është duke ndodhur rreth nesh, por supozime apo teori të caktuara se çka ndodhë. Nëse ne rritemi duke besuar se bota është ajo se si e shohim. Ne pastaj tronditemi shumë kur mësojmë se gjërat nuk janë ashtu si kemi menduar dhe mendimet e mëparshme kanë qenë të gabueshme.

Kurdo që hasim në fatkeqësi të papritur, kur ndodhin mosmarrëveshje serioze ne zbulojmë se jeta jonë nuk është ajo çka kemi menduar por çka jeta është në të vërtet. Ne ndoshta kemi menduar se do ta kalojmë jetën me një person të veçantë, por ky person shkon nga ne, apo vdes. Ndoshta ne jemi rritur duke besuar se nëse sillemi mirë asgjë e keqe nuk do të ndodhë, prapëseprapë ndodh.

Kurdo që kuptojmë se kemi bërë gabim të madh, ne fillojmë të dyshojmë për çdo vendim që kemi marrë. Atëherë fillojmë të ndjehemi shumë të dobët. Ndjehemi sikurse jemi duke u shkatërruar, copëtuar, duke u zhdukur. Nëse ne e vlerësojmë dhe pranojmë vetveten, ne kemi siguri në vetën tonë edhe nëse jemi të frikësuar ne e sigurojmë vetën se kjo ndjenjë do të kalojë dhe se mund t’i përballojmë vështirësitë dhe çfarëdo që vjen. Nëse ne nuk e vlerësojmë vetën tonë dhe nuk ndjehemi pozitiv atëherë pason ndjenja e shkatërrimit personal.

Ne ndjehemi të fshirë dhe të zhdukur si pikë e ujit në oqean. Kjo na bënë shumë të tmerruar.
Çdoherë kur frikësohemi se do të shkatërrohemi, ne duhet të gjejmë mbrojtje për ta mbajtur vetën. Sa më keq që ndjehemi për vetën më vështirë e kemi të gjejmë mbrojtje.
Mënyrat e mbrojtjes përfshijnë:
• dëmtimin e trupit tonë duke shkaktuar plagë ose duke mos ngrënë,
• fajësimi i vetës dhe depresioni,
• duke gjetur shkakun e frikës tonë në rrethin tonë dhe të frikohemi të dalim jashtë,
• duke bërë punë më shumë e më shumë,
• duke u mbyllur në botën tonë të brendshme dhe duke heq dorë gjejmë kuptim për botën rreth nesh si njerëzit tjerë.

Si zëvendësim, së shpejti pa vetëdije gjejmë një mbrojtje se si e shohim vetveten dhe botën tonë. Për shembull nëse ne jemi të mësuar ta fajësojmë vetveten për çdo gjë që shkon keq, atëherë e fajësojmë vetveten për atë fatkeqësi që ndodhë.

Shqetësimet mendore nuk ndodhin çdoherë. Megjithatë, nëse ne nuk e vlerësojmë dhe pranojmë veten kjo do të siguron shqetësim mendor kur jeta është e vështirë. Nëse ne ndjehemi pozitiv për veten tonë dhe nëse e humbin dikë, do të ndjehemi të pikëlluar por jo në depresion. Kur dikush na trajton keq ne ndjehemi të zemëruar por jo fajtor që jemi të zemëruar. Kur diçka ose dikush na kërcënohet, ne frikësohemi por jo të shkatërrohemi, sepse ne kujdesemi dhe e mbrojmë vetveten. Shkaktarët e shqetësimeve mendore nuk janë humbja, skamja,sëmundja ose njerëzit që na trajtojnë keq. Është mënyra se si e interpretojmë humbjen, skamjen, sëmundjen ose faktin se si njerëzit tjerë na trajtojnë keq.

Duke i interpretuar gjërat në mënyrë që e bënë vuajtjen të pashmangshme shumë njerëz heqin dorë nga vetvetja. Nëse ne e shohim veten si të keq dhe të papranuar dhe besojmë që jetojmë në “një botë” ku të mirat shpërblehen dhe të këqijat dënohen atëherë, kur ndodhë ndonjë fatkeqësi ne e interpretojmë këtë si dënim për të këqijat tona. Nëse e shohim vetveten si të parëndësishëm dhe të pavlefshëm kur na ndodhë ndonjë gjë e lumtur ne i themi vetvetes “unë nuk duhet të jem e lumtur”. Nëse frikësohemi nga njerëzit tjerë dhe ata na trajtojnë keq, ndjehemi se ne nuk kemi të drejtë ta mbrojmë vetveten. Kur ne ndjehemi të shëmtuar dhe të padashur ne kemi nevojë të madhe për njerëz përreth nesh, ne e fshehim zemërimin. Kur i lejojmë njerëzit e tjerë të na shkelin sepse nuk mund ta tregojmë dëshpërimin nga frika që ata do të na pranojnë. Nëse ne besojmë se është e pamundshme t’i ndalojmë zhgënjimet dhe çdo gjë të keqësohet ne nuk veprojmë asgjë ta përmirësojmë jetën tonë por ne atëherë vetëm vuajmë dhe i dorëyohemi kësaj ndjenje.

Nëse ndjehem mentalisht i/e thyer, çka mund të më ndihmojë?

Pranoni se mund të ndryshoni. Askush nuk mbetet i njëjtë, kështu që ndryshoni për të mirë. Ndryshimi më i madh që mund ta bëni është ta pranoni dhe vlerësoni vetveten. Nëse e kaloni shumicën e jetës tuaj duke besuar se ju jeni të papranueshëm dhe me pak vlerë është vështirë të ndryshoheni sepse të gjitha idetë dhe mënyrat e sjelljeve bazohen në atë besim. Qëllimi është që t’ i thoni vetvetes: “Unë nuk e vlerësoj veten shumë por tash e mbas unë do të sillem si shoku/qja më e mirë për vetveten. Unë do sillem mirë ndaj vetvetes, kujdesem për vetveten dhe nuk do ta kritikojë ose ulë poshtë veten time”. Duke u sjell me vetën si shoku/qja më e ngushtë, kjo do të ju bëjë shokun/qen më të mirë të vetës. Ju duhet të jeni të kujdesshëm se si flitni me vetën. Dëgjoni zërin tuaj të brendshëm. I shkruani gjërat që ju lëndojnë, gjërat kritike që ju thotë zëri juaj dhe pastaj mendoni për t’i thënë vetës gjëra më të dashura dhe inkurajuese.

Continue Reading

Aktuale