Connect with us

Intervista

in7 Intervistë / Teuta Arifi: Kemi bërë punë kolosale në krye të komunës

Published

on

Redaksia e in7.tv ka përgatitur dhe dërguar pyetje për intervistë tek të gjithë kryetarët e komunave shqiptare në Maqedoninë e Veriut. Pyetjet janë të karakterit informativ, me qëllim që qytetarët të jenë më afër problemeve me të cilat ballafaqohen të parët e komunave. Pyetjet i kemi dërguar të njëjta për secilin kryetar komune, pa përjashtim. Publikimin e tyre do ta bëjmë pa ndonjë radhitje të veçantë, por varësisht prej shpejtësisë dhe radhës së kthimit të përgjigjeve nga ana e të parëve të komunave.

Përgjigjeve tona, e para u është përgjigjur Teuta Arifi, Kryetare e Komunës së Tetovës, në mandatin e dytë të saj.

Pushteti lokal në Republikën e Maqedonisë së Veriut ballafaqohet me probleme të shumta, kryesisht financiare. Andaj nuk është e lehtë të bësh detyrën e të parit të një komune. Për këtë arsye kemi përgatitur disa pyetje, që mund të jenë në interes të lexuesit e në veçanti qytetarëve, të cilët me votë, zgjedhin ofertën e kandidatit që ata mendojnë se do ti përfaqësojë më mirë. 

Lexojeni intervistën e shkurtër me Teuta Arifin.

in7.tv : Ky është mandati juaj i dytë radhazi në krye të Komunës së Tetovës. Në Tetovë është vështirë të marrësh mandat të dytë. Si e pranuat sfidën për të hyrë në garë për të parin e Komunës së Tetovës? Cili ishte motivi për të hyrë në këtë garë?

Teuta Arifi : Tetova gjithmonë ka qenë një sfidë elektorale për këdo. Meqenësë kishim punuar pa ndërprerë për sa i takon disa çështjeve që ishin thelbësore për qytetarin në mandatin e parë, siç ishte përfundimi i projektit të ujësjellësit të qytetit dhe zhvendosja e deponisë.
Përmirësimi i kushteve infrastrukturore, ndërtimi i stacionit të ngarkim-shkarkimit, stabilizimi i ndërmarjes publike, themelimi i NP “Parkingjet e Qytetit”, si dhe shumë projekte tjera. Ne vendosëm të dalim me llogaridhënie përpara qytetarit dhe me platformë reale për mandatin e dytë.
Aq më tepër kur gara ishte e nxehtë për sa i takonte oponentit politik, meqë atëherë kandidati ishte edhe lider i opozitës dhe mbështetej haptazi në raundin e dytë nga një parti tjetër shqiptare dhe VMRO-DPMNE e cila realisht ka elektorat të etabluar me votë më lehtësisht të dirigjueshme.
Sigurisht se çdo betejë elektorale ka vështirësitë e veta, por me ekipin e djemve dhe vajzave të shkëlqyer dhe me një punë spektakolare nga shtabi elektoral dhe modeli i fushatës të cilën përzgjodhem, gjithçka u bë më e lehtë pas raundit të parë, meqënëse diferenca arriti kulmin në 5.000 vota. Slloganet tona ishin të qarta, ne u zotuam që do punojmë “për Tetovën që duam” dhe “me zemër”. Dhe ia dolëm të fitojmë dy herë radhazi, një besim që qytetari tetovar, na vlerësoi dhe për këtë u jemi mirënjohës gjithmonë.

in7.tv : Pas marrjes së mandatit të parë për të qënë në krye të Komunës së Tetovës, cilat ishin detyrat e para me të cilat u morët? Çfarë gjetët në komunë dhe në çfarë situate e kishte lënë administratën, buxhetin dhe në përgjithësi komunën, paraardhësi juaj?

Teuta Arifi : Viti 2013 ishte një vit i vështirë. Meqënëse ne kishim njohuri relative për gjendjen financiare të Komunës së Tetovës dhe Ndërmarrjes Publike, por sigurisht nuk i dinim specifikat dhe detajet e gamës së problemit. Me të marrë mandatin në vitin 2013, gjetëm një Ndërmarje Publike të falimentuar praktikisht, pasiqë punëtoret nuk kishin marë rrogat për më shumë se 6 muaj dhe kontributet nuk ishin paguar për një vjet. Administrata e komunës së Tetovës ishte stërngakuar, nga 97 të punësuar kishte arritur në 400 të tillë, dhe praktikisht, komuna mezi arrinte të bëjë rrogat e punëtorëve. Borxhi ndaj komitentëve apo operatorëve ekonomik arrinte në 8 milionë euro. Dhe kur ju ndesheni me nje situatë të tillë, e para e punës që duhet të bëni është të formoni një menaxhment krize me një ekipim të njerëzve që dinë dhe duan të nxjerrin një institucion nga kjo gjendje e rënduar dhe një shthurrje totale të administratës komunale.

in7.tv : Çfarë ka realizuar Teuta Arfi deri tani si Kryetare e Komunës së Tetovës? A mund të na tregoni disa projekte që keni realizuar, apo jeni duke i realizuar?

Teuta Arifi : Gjatë kësaj periudhe është bërë një punë kolosale në të gjitha segmentet më të cilat administron Komuna e Tetovës. Duke filluar nga transformimi rrënjësor që i është bërë sistemit arsimor, duke instaluar kriterin e meritokracisë në përzgjedhjen e mësimdhënësve, instalimin e sistemit të regjistrimit të nxënësve poashtu sipas meritës, investime infrastrukturore në të gjitha shkollat fillore dhe të mesme, themelimi i Gjimnazit “7 Marsi” , rikonstruimi i të gjitha kopshteve të qytetit, themelimi i NP “Parkingjet e Qytetit”, themelimi i NP “Transporti Publik”, investimi në maqineri dhe stabilizimi i NPK “Tetova”, ndërtimi i stacionit të ngarkim shkarkimit, asfaltimi dhe rregullimi i Bulevardit “Iliria”, asfaltimi i rrugës “Kongresi i Manastirit”, asfaltimi i rrugës se Drenocit që shpien deri tek shkolla e muzikës, asfaltimi i rrugës nga varrezat e qytetit deri ne Reçicë të madhe, ndërtimi i “Urës së Kazazëve”, asfaltimi i rrugës së banjës, asfaltimi i rrugës “Murat Bafqari”, asfaltimi i rrugës “172”, asfaltimi i rrugës “151”, zhbërja e deponisë në hyrje të qytetit, si dhe shumë e shumë projekte tjera infrastrukturore, por sigurisht projekti i ujit të pijshëm është një nga veprat më kapitale të mandatit të kaluar.

 

in7.tv : Po afrohet mesi i mandatit tuaj të dytë. Gati gjysma e qeverisjes suaj ka kaluar. Sa mendoni se i keni realizuar planet tuaja dhe sa ia keni arritur qëllimit që të realizoni pritshmëritë e qytetarëve? A mendoni se katër vite mjaftojnë për të realizuar vizionin tuaj për komunën që përfaqësoni?

Teuta Arifi : Në këtë mandat të dytë jemi afër rrumbullakësimit të disa prej projekteve kapitale që planifikojmë t’i realizojmë. Synimet janë disa. Fillimisht u siguruan autobusët urbanë për funksionalizimin e NP “Tetova Tansport”, mëpastaj u siguruan mjetet për vazhdimin e hapjes së bulevardit të ri “VS Bato”. Është bërë kompletimi i dokumentacionit të ekspropriimit të shtëpive në bulevardin “Bllagoja Toska”, që gjithashtu kemi ecur mirë, dhe normalisht ndërtimi i shkollës në Reçicë të Vogël ngelen nga objektivat tona. Intensivisht punohet me Ministrinë e Arsimit që të sigurojmë përkrahjen e duhur financiare për ndërtimin e atij objekti shkollor. Këta janë disa objektivat strategjikë për të cilat kemi punuar këto dy vite. 

 

 
in7.tv : Në ushtrimin e detyrës “kryetar komune” i rëndësishëm është edhe raporti me pushtetin qendror. Sa bashkëpunoni me Qeverinë apo institucionet tjera të këtij pushteti dhe a jeni të kënaqur nga ky bashkëpunim? Sigurisht, për të ilustruar këtë bashkëpunim, ju mund të na përmendni ndonjë projekt apo punë të realizuar nga ky lloj bashkëpunimi.

Teuta Arifi : Bashkëpunimi me nivelin qendror, këto dy vite ka qënë i kënaqshëm. Mund të përmendim faktin që Qeveria përmes programit për shlyerjen e borxheve të komunave, bëri një hap kolosoal për të treguar vullnetin që ka për të ndihmuar pushtetin lokal. Vetëm disa ditë më parë, ne siguruam mjete nga Banka Botërore përmes Ministrisë së Financave për financimin e bulevardit “VS Bato”, që nuk është një punë e vogël. Fatmirësisht mirëkuptimi dhe komunikimi me Qeverinë e re është në nivelet e duhura.

in7.tv : Zonja Arifi, ju falënderojmë që ndatë kohë për t’u përgjigjur në pyetjet tona. Ishte kënaqësi të komunikonim me ju. Suksese në detyrën tuaj!

Teuta Arifi : Kënaqësia ishte e imja. Ju faleminderit për interesin e treguar.

 

Intervista u realizua nga in7.tv

 

Continue Reading

Intervista

Hofreiter: Rajoni dhe Evropa më të forta me anëtarësimin e Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut në BE

Published

on

Në intervistën për DW, kryetari i Komiteti të BE-së në Bundestagun gjerman, Anton Hofreiter, shpjegon pse duhet të përshpejtohet procesi i zgjerimit të Unionit.

Deutsche Welle: Disa politikanë shqiptarë kanë qenë së fundmi tek ju për të kërkuar mbështetjen e Gjermanisë për hapjen e bisedimeve të anëtarësimit me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut.

Si mund t’i bindni skeptikët në BE që të heqin dorë nga qëndrimi i bllokues?

Anton Hofreiter: Është e rëndësishme që në këto kohë të vështira të sigurohemi që Bashkimi Evropian të bëhet më i fortë dhe më i qëndrueshëm dhe që e gjithë Evropa të bëhet më e fortë dhe më e qëndrueshme. Për këtë është e rëndësishme që perspektiva e anëtarësimit të Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut të bëhet shumë, shumë e qartë. Kjo është arsyeja pse unë dua që ky proces më në fund të fillojë dhe të çelen negociatat. Kam shumë shpresë se kjo do të jetë e mundur pas zgjedhjeve në Francë dhe mendoj se është e domosdoshme. Kam përshtypjen se ka filluar të kuptohet edhe në BE se rajoni dhe Europa do të bëhen më të qëndrueshme dhe më të forta, nëse Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut anëtarësohen në Bashkimin Evropian.Deutsche Welle:Vitin e kaluar, fillimi i bisedimeve për anëtarësim me këto vende dështoi jo më për shkak të Francës, por për shkak të Bullgarisë. Të paktën ky ishte shpjegimi zyrtar. Së fundmi, kryeministri i Shqipërisë njoftoi se do të aplikonte për të ashtuquajturin “decoupling”, pra, shkëputjen nga Maqedonia e Veriut. A do te ishte e mundur kjo?

Anton Hofreiter:E mundur është, por pyetja është se sa kuptim ka. Kur Shqipëria u nda nga bisedimet me Malin e Zi në atë kohë, kjo nuk pati efekt të mirë. Në Bullgari tani kemi një qeveri të re dhe jam optimist se kjo qeveri do të arrijë ta heqë veton.Deutsche Welle: Cilat janë argumentet tuaja që flasin për një përshpejtim të procesit?

Anton Hofreiter: Së pari, disponimi i fortë pro-evropian që mbizotëron në këto vende flet në favor të tyre. Pastaj, është mirë për vetë vendet nëse vazhdojnë me reformat dhe përparojnë me integrimin në Bashkimin Evropian. Dhe së dyti, është në të mirë të Bashkimit Evropian, sidomos tani përballë sfidave për t’u zgjeruar dhe për të anëtarësuar vende të tjera, se vende si Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut kanë shumë për të ofruar: kanë njerëz interesantë, kanë një rajon me potencial tejet të madh, për shembull në sektorin e energjive të rinovueshme, dhe kësisoj është një situatë win-win për të gjitha palët.

Deutsche Welle: Tani edhe Ukraina po kërkon të hyjë në BE. A ka gjasa që Ukraina, ose një vend tjetër më i rrezikuar nga lufta, të anëtarësohet në BE përpara vendeve të Ballkanit Perëndimor që kanë statusin e kandidatit?

Anton Hofreiter: Nuk mendoj se kjo është e gjasshme. Por në funksion të luftës shfarosëse në Ukrainë, na duhet të kujdesemi shumë edhe për Ukrainën dhe të mos harrojmë Moldavinë dhe Gjeorgjinë. Sfidat janë të mëdha. Por besoj se mund të zotërohen, nëse BE-ja qëndron e bashkuar, nëse BE-ja nuk mendon vetëm për anëtarët e BE-së, por edhe për shtetet evropiane dhe Shqipëria është padyshim një prej tyre.

Continue Reading

Intervista

Artina Qazimi – deputetja më e re në parlamentin e RMV-së: Të rinjtë duhet të kenë më shumë ambicje për politika institucionale

Published

on

Artina Qazimi nga fshati Dobërdoll – Komuna e Vrapçishtit, e lindur më 13.04.1997 në Qytetin e Gostivarit. Shkollën fillore e ka kryer në fshatin Dobërdoll SHF “Sali Lisi”. Shkollën e mesme të Mjekësisë dhe studimet në Universitetin e Tetovës – Dega Fizioterapi. Ajo për Nistori flet për sfidat e saj si deputete, ndikimin në politikat për të rinjtë dhe ndryshimin për të cilin përpiqet në parlamentin e RMV-së. Ajo njëherit është edhe deputetja më e re në këtë legjislaturë.

Nistori: Cili është ndryshimi i vetëm që dëshironi të shihni në vendin tuaj?

Artina Qazimi: Në vendin tonë ka nevojë për shumë ndryshime, mendoj se një ndër nevojat e rëndësishme është që të punohet në përmirësimin afatgjatë të pozitës ekonomike të qytatarëve në vend. Shpesh përballen me të ardhura të ulëta, papunësi të lartë, kontrata jo adekuate të punës, veçanërisht të rinjtë kanë një pozicion të palakmueshëm dhe të kufizuar financiarë, i cili duhet të përmirësohet me një qasje serioze politike.

Nistori: Sa ndihmon puna juaj si deputete për të sjell ndryshime pozitive?

Artina Qazimi: Qëllimi im dhe i grupit tonë parlamentar çdoherë është sesi të sjellim ndryshime pozitive, nëpërmjet ligjeve, votimit të ligjeve që janë në interesave të qytetarëve. Synim tjetër që e kam veçuar edhe tek Klubi për Çështje dhe Politika Rinore është që të vendosim kontakte me të rinjtë që janë të rëndësishme për ta. Vizitat e tilla do të krijojnë raporte, të cilat do të përcaktojnë hapat e ardhshëm se çfarë mund të bëhet për përmirësimin e situatës.

Nistori: Pse është e rëndësishme të përfshihen më shumë të rinj në parlament?

Artina Qazimi: Duket qartazi që të rinjtë kërkojnë involvim dhe përfshirje më të madhe, mirëpo hapësira u është uzurpuar dhe ato ndihen të pafuqishëm që të thyejnë barrierat dhe të sigurojnë përfaqësim më lë lartë dhe adekuat. Pra kjo është gjendja politike e të rinjve, e cila duket që shpjegon edhe faktin pse shumica e të rinjve nuk ndihen të përfaqësuar dhe e ndjejnë politikën dhe politikanët si diçka të largët dhe të huaj, e jo si sferë dhe njerëz me të cilët duhet bashkëpunuar që të rritet mirëqenia. E kjo është pra ndër arsyet më të rëndësishme pse sot më shumë se gjysma e të rinjve të intervistuar nga UNICF janë të pakënaqur me sistemin e edukimit, respektivisht me lidhjen e aftësive të cilat kërkohen në tregun e punës me kurrikulat të cilat mësohen nëpër shkolla, apo pse më shumë se 50% e të rinjve janë të papunë, e 25 e tyre janë në kategorinë e të rinjve të cilët nuk janë as në punë, as në shkollim dhe as në trajnim. Prandaj edhe nuk është e çuditshme që më shumë se gjysma e të rinjve kanë plane që në dy vitet e ardhshme të migrojnë nga Maqedonia e Veriut, sepse lëre që nuk kanë mirëqenie të mirë, por u ka munguar afërsia me institucionet të cilat do të duhej ta rrisnin mirëqenien dhe lumturinë e të rinjve këtu tek ne.

Nistori: Cili është roli i të rinjve në parlament dhe cila është kerkesa juaj konkrete që keni bërë për të rinjtë në parlament?

Artina Qazimi: Për shkak të situatës me pandeminë që ballafaqohemi, kam kërkuar së bashku me deputetët e rinj të bëjmë vizita të qendrave lokale, edhe pse ka një numër të vogël qendra rinore, por ngritja e tyre është përgjegjësi e çdo pushteti lokal. Për të parë përvojat nga funksionimi i qendrave ekzistuese rinore, do të kemi takime në terren në disa prej qendrave.

Nistori: A është mosha barrierë për t’u bërë deputete në RMV?

Artina Qazimi: Mua më gëzon fakti që jemi aktualisht 12 deputetë nën moshën 35 vjeçare dhe se mendoj që mosha nuk pengon për tu bërë deputete ose çfarë do qoftë në institucionet shtetërore. Masat për qytetarët e rinj pothuajse mungojnë plotësisht në fushën e integrimit europian, si dhe pjesëmarrjen e të rinjve në proceset e vendimmarrjes dhe në punën e institucioneve.

Nistori: Sa është sfiduese për një grua që të merr postin e deputetit?

Artina Qazimi: Gratë në politikë janë ende në sfidën e nënpërfaqësimit. Nga ana tjetër vazhdon të qëndrojë temë dite lufta brenda të njëjtës gjini, dhe gjithmonë kjo dobësi përdoret për interesa të ngushta politike të burrave. Gjithsesi, jam e bindur se ka një rritje cilësore në debatin mes grave dhe burrave në politikë dhe se zëri i gruas në Parlament ka filluar të dëgjohet falë performancës profesionale të grave deputete!

Nistori: Si deputetja më e re në parlamentin e RMV-së cili është mesazhi juaj?

Artina Qazimi: Unë si deputetja më e re në Parlamentin e Maqedonisë së Veriut mbetem e hapur për çdo bashkëpunim dhe iniciativë në këtë drejtim. Dyert e Parlamentit mbeten të hapura jo vetëm për të dëgjuar brengat e të rinjve, por për çdo ide dhe iniciativë e cila do të mundësonte rritjen e mirëqenies së të rinjve në Maqedoninë e Veriut, mirëqenie e cila për momentin mungon dhe do të duhej urgjent të ngrihej. /Nistori/

Continue Reading

Intervista

Ambasadori i Kroacisë kundër ‘Ballkanit të Hapur’: Legjitimon ‘botën serbe’

Published

on

Zlatko Kramariç kundërshton iniciativën e përbashkët Serbi-Shqipëri-Maqedoni e Veriut për krijimin e një zone të përbashkët tregtare të Ballkanit Perëndimor.

Kryetar bashkie gjatë luftës në moshën 36 vjeçare gjatë viteve 1990, politikan i bërë deputet, shkrimtar dhe diplomat i rangut të lartë e ambasador në Kosovë, Maqedoni e Veriut dhe Shqipëri në shekullin e 20-të. Shkurtimisht, kjo është përmbledhja e CV të ambasadorit të tanishëm të Kroacisë në Tiranë, Zlatko Kramariç.

Si lexues i rregullt i Albanian Daily News dhe kontributor i veçantë me biseda, opinione, dhe analiza gjatë detyrës së tij si ambasador në Tiranë, ishim kureshtarë të dinim se cila ishte e gjitha kjo lidhje e karrierës së tij nga viti 1990 deri 2021.

30 vjetori i tragjedisë së Vukovarit, kur anëtarët e Ushtrisë Popullore të Jugosllavisë dhe formacioneve paraushtarake serbe hynë brenda qytetit të shkatërruar pas tre muajsh shtetrrethim, u përkujtua si gjithmonë me pjesëmarrjen e autoriteteve më të larta të vendit.

Kjo ishte një shtysë më shumë që ADN të diskutonte me ambasadorin, Kramariç, si një prej politikanëve kryesor në Kroaci dhe kryebashkiak i Osijek gjatë artilerisë bombarduese të qytetit nga Ushtria Popullore Jugosllave, e cila ndodhi nga gushti i vitit 1991 deri në qershor të vitit 1992 gjatë luftës kroate për pavarësi, e cila hyri në histori si Beteja e Osijek (Në gjuhën kroate – Bitka za Osijek.)

‘E gjithë veprimtaria ime gjatë të gjithë karrierës sime ka qenë rezultat i tre zgjedhjeve, të cilat më kanë mundësuar të zbatoj një pozicion si nga jashtë ashtu edhe nga brenda. E di që është një kombinim i pamundur dhe kontradiktor, por kjo është pikërisht arsyeja përse mua më pëlqeu. Dhe e gjitha kjo veprimtari më bën një person të lumtur e të kënaqur,’ u shpreh ambasadori Kramariç duke nënkuptuar me mirësjellje se ka edhe më shumë se kaq.

Ai besonte se ‘Kriza Jugosllave’ do zgjidhej përmes mjeteve politike dhe jo ushtarake si vijimësi e asaj që po ndoshte pas rënies së Murit të Berlinit, kryebashkiaku i ri i Osijek, një qytet pranë Vukovarit, pa që politika e të fortit serb, Slobodan Miloseviç, ishte krijimi i Serbisë së Madhe, një Jugosllavi e re pa Sloveninë. ‘Ai vendim ishte thelbësor, vendimtar, sepse injoroi rezultatet e zgjedhjeve demokratike në Kroaci. Miloseviçit iu dha drita jeshile për planet e tij imperialiste,’ zbuloi Ambasadori.

Ai kujton se kur u përfshi Bashkimi Evropian në zgjidhjen e krizës në korrik të vitit 1991, përpjekjet e tyre ishin pa efekt. Ushtria jugosllave, bashkë me vullnetarët serb nga Serbia, Bosnja, Mali i Zi, dhe serbë vendas, po ndërmerrte veprime ushtarake duke sulmuar qytete kroate me qëllimin rrëzimin e qeverisë demokratike të Kroacisë, apo duke copëtuar ato pjesë të Kroacisë që i konsideronte ‘troje serbe.’ ‘Kështu që, është qesharake dhe e turpshme të flasësh për luftën në Kroaci si kategori e luftës civile,’ shprehet ambasadori, i cili thekson se, ‘është një luftë klasike imperiale për territore të huaja.’

I pyetur për iniciativën e Ballkanit të Hapur, ai u shpreh se është tejet e rëndësishme të kuptohet sa më parë, para se të jetë vonë, se të gjitha pasojat e mundshme politike që fshihen pas shprehjes së ‘sinqertë’: ‘Bota Serbe’ e cila me ngadalë por në mënyrë të sigurtë po legjitimizohet përmes iniciativës së Ballkanit të Hapur dhe me mbështetje ndërkombëtare.

Ambasadori tregohet i shqetësuar se situata politike në Ballkan nuk është e mirë dhe se rajoni mbetet ende një fuçi baruti. Nga ana tjetër, sipas tij, bashkësia ndërkombëtare, si rregulator, është e vonuar me reagimet e saj, e madje edhe kur reagon, reagimi është i papërshtatshëm.

‘Politikanët e Ballkanit pëlqejnë të përsëritin të gjitha gabimet që kanë bërë shumë here përgjatë historisë. Dhe ata janë shumë këmbëngulës në këto veprimtari,’ thotë Ambasadori Kroat, Zlatko Kramariç në intervistën e mëposhtme:

Albanian Daily News: Z. Ambasador, ju keni qenë mysafir i AND si një diplomat I rangut të lartë i Zagrebit në Tiranë përmes intervistave dhe kontributeve tuaja, por rasti i përkujtimit të viktimave të luftës së Vukovarit dhe zonave përreth në 30 vjetorin e rënies në duart e Ushtrisë Popullore Jugosllave dhe paraushtarakëve serb na ka shtyrë të kemi këtë bashkëbisedim me ju pasi ju ishin kryebashkiaku i Osijekut, një qytet në epiqendër të luftës, që ishte ndër të parat që u sulmua nga paraushtarakët serbë. Ju lutemi, çfarë mund tu thoni lexuesve të ADN mbi ato kohë tragjike si kryebashkiak i Osijek, sidomos atmosferën tek njerëzit?

Ambasadori Kroat, Zlatko Kramariç: Unë isha i bindur që ‘Kriza Jugosllave’ do zgjidhej përmes mjeteve politike e jo ushtarake. Isha i bindur se paqja nuk kishte alternativa të tjera. Muri i Berlinit ka rënë, Komunizmi vdiq, proceset demokratike janë të pashmangshme. Në fund, çekët dhe sllovakët treguan se si arrihet kjo, me qetësi dhe mënyrë të paqtë.

Ndoshta diçka e ngjashme do kishte ndodhur në Jugosllavi nëse ushtria jugosllave nuk do kishte pranuar politikën e S. Miloseviçit, krijimin e Serbisë së Madhe, një Jugosllavi e re pa Slloveninë. Ai vendim ishte thelbësor, vendimtar, sepse injoroi rezultatet e zgjedhjeve demokratike në Kroaci. Milosheviçit iu dha drita jeshile për planet e tij imperialiste.

Los Angeles Times shkroi më 10 korrik, 1991 me titullin: ‘Kundërshtarët e Jugosllavisë duket se nuk duan paqe në Ballkan’ Serbia, më e madhja e republikës, refuzon përpjekjet për të shuar krizën. Kësisoj, koha e shpërthimit po afron.’ Sipas asaj gazete, Kroacia ka ofruar mbështetje të pashtershme për planin europian të paqes, por Serbia e refuzoi. Gazeta shkroi, duke ju cituar ju, se përplasjet midis serbëve dhe kroatëve kanë marrë 90 jetë në republikë gjatë tre muajve të fundit. Çfarë mund të na thoni tani mbi atë që po ndodhte dhe si e përballuat luftën kur ju ishit vetëm 36 vjeç, nëse nuk gabohemi?

Ishte Korrik 1991, kur Bashkësia Evropiane u përfshi në zgjidhjen e krizës. Por përpjekjet e tyre ishin pa rezultat. Për më tepër, Deklarata e Brijunit, bëri thirrje që Kroacia dhe Slovenia të pezullojnë vendimin e tyre për pavarësi për tre muaj në mënyrë që të gjendej një zgjidhje e arsyeshme politike gjatë asaj periudhe.

Ndërkohë, ushtria jugosllave, bashkë me vullnetarët serbë nga Serbia, Bosnja, Mali i Zi, dhe serbë vendas, ndërmori veprime ushtarake duke sulmuar qytetet kroate me qëllim rrëzimin e qeverisë demokratike në Kroaci, apo duke gjymtuar ato pjesë të Kroacisë që i konsideronte ‘Troje Serbe.’ Ndaj, është qesharake dhe e turpshme të flitet mbi luftën në Kroaci si kategori e një lufte civile.

Ishte një luftë klasike imperialiste për territore të huaja.

Qëndrimi serb i kohës ishte i kontaminuar me mitin territorial. Në këtë kontekst, është tepër e rëndësishme të kuptohet në kohën e duhur, para se të jetë vonë, se të gjitha pasojat e mundshme politike që fshihen pas shprehjes së ‘sinqertë’: ‘Bota Serbe,’ e cila me ngadalë por në mënyrë të sigurtë po legjitimohet përmes iniciativës Ballkani i Hapur. Dhe me mbështetje ndërkombëtare. Do ishte e gabuar të zvogëlohej edhe roli i Kishës Ortodokse Serbe në lidhje me lirinë e besimit. Fatkeqësisht, disa prej kolegëve të mi kanë prirjen ti thjeshtojnë këto procese të rrezikshme politiko-fetare. E përsëris, është shumë e rëndësishme të dallohen me saktësi fenomenet në shoqëri.

Në atë kohë, unë bëra gjithçka që mundja të sensibilizoja opinionin publik botëror duke i informuar ata me se çfarë po ndodhte me të vërtetë.

Gjatë përkujtimores së 18 Nëntorit, 2021, shumë kroatë u cituan se janë shprehur që tragjedia e Vukovarit nuk ka përfunduar pasi shkaktarët nuk janë dënuar ende dhe plagët janë akoma të hapura. Çfarë mund të na thoni për këtë, z. Ambasador?

Fatkeqësisht, kjo është e vërtetë. Ata që morën pjesë në agresionin mbi Vukovarin nuk përjetuan katarsis, nuk duan të përballen me të kaluarën, nuk e pranojnë të ligën që kryen, duke i manipuluar me vetëdije faktet historike. Thënë thjesht, veprimet e tyre janë të kontrolluara nga ndërgjegjja mitike. Në veprimtari jo-historike, ata mbështeten plotësisht nga të gjitha ata që nuk arrijnë të pranojnë me faktin që Jugosllavia nuk ekziston më.

Ka dallime në lidhje me ndjenjat në raste të tilla si përkujtimoret në përvjetore si kjo e fundit, midis Kroacisë dhe zyrtarëve të BE. Cili është thelbi i dallimeve dhe si mund të konsiderohet shprehja e njohur ‘Fal por mos harro’?

Përkujtimi nuk është një ritual i zakonshëm. Është një akt përmes së cilit ne tregojmë respect ndaj viktimave të pafajshme të ngjarjeve të caktuara historike, kur ne kujtojmë tragjedinë e tyre. Por gjithashtu ka edhe një konflikt brenda kujtesës. Sigurisht, duhet kërkuar dhe punuar për të gjetur një balance midis faljes dhe ruajtjes së kujtesës së viktimave, e kështu që është shumë e vështirë të arrihet nëse fajtorët ende nuk duan të tregojnë se janë penduar për ligësinë që kanë kryer.

Ata shkatërruan një qytet të bukur, e shkatërruar sistematikisht për tre muaj, vranë një numër të madh civilësh gjatë mësymjes, dhe pas rënies së qytetit vranë ata që e mbrojtën pa asnjë proces gjyqësor. Në lidhje me fenomenin e përkujtimit mbi viktimat, këshilloj të lexohet libri i filozofit francez P. Bruckner ‘Tundimi i Pafajsisë’!

Një kryebashkiak i një qyteti në luftë në shekullin e 20-të, një politikan që u bë deputet, diplomat i lartë dhe shkrimtar. Shkëlqesia Juaj, cila është fija që i lidh këto hapa të karrierës suaj, parë nën këndvështrimin e pas 30 viteve?

E gjithë veprimtaria ime gjatë të gjithë karrierës sime ka qenë rezultat i tre zgjedhjeve, të cilat më kanë mundësuar të zbatoj një pozicion si nga jashtë ashtu edhe nga Brenda. E di që është një kombinim i pamundur dhe kontradiktor, por kjo është pikërisht arsyeja përse mua më pëlqeu.

Dhe e gjitha kjo veprimtari më bën një person të lumtur e të kënaqur.

Ambasador Kramaric, ju si kryebashkiak i Osijek, bashkë me Selim Beslagiç, kryebashkiak i Tuzla, Bosnjë, dhe Vesna Pesiç, president i Aleancës Qytetare Serbe-morët në vitin 1997, Çmimin ‘W. Averell Harriman Democracy Award’ në një event i organizuar nga National Democratic Institute. Të tre ju u nderuat në Uashington më 5 nëntor 1997, për përpjekjet tuaja kundër luftës në Bosnjë, Kroaci dhe Serbi. Të mëparshmit që u nderuan me këtë çmim ishin Presidenti Cek, Vaclav Havel, Sekretarja Amerikane e Shtetit, Madeleine Albright, dhe ish Presidenti Amerikan Jimmy Carter. Si ndiheni për këtë vlerësim kaq të lartë?

Vaclav Havel është idhulli im në çdo mënyrë. Ai është edhe një shkrimtar i madh, një shtetar i vërtetë i cili mundësoi një tranzicion paqësor në vendin e tij. Nga librat e tij, letrat e tij nga burgu, fjalimet e tij publike, unë mësova si të mendoj politikisht. Ai më mësoi se politika pa moral është një politikë e keqe dhe e dështuar.

Jam shumë krenar për këtë vlerësim, e për më tepër nga fakti që veprimtaria ime Havel-Gandhi përgjatë luftës jo vetëm që u vu re por edhe u vlerësua. Unë tregova se edhe në kohët më të vështira të luftës, njeriu mund të mbetet njeri, se është e mundur të jesh kryebashkiaku i të gjithë njerëzve pavarësisht etnisë së tyre, fesë apo përkatësisë partiake. Dhe se gjuha e dashurisë është shumë më e mirë se gjuha e urrejtjes. Në daljet e mia të shpeshta publike shmanga çdo lloj propaganda. (Nuk doja të përfshihesha në luftën mediatike) Isha i bindur se situata e vështirë në qytet mund të zgjidhej me gjuhën e dashurisë, gjuhën e pajtimit. Në atë kohë, mesazhi im kryesor për qytetarët e Osijek ishte: bëni asgjë në këtë luftë për të cilën do turpëroheni pas lufte!

Tani, më lejoni të kthehemi në kohët tona, pasi 30 vite nuk janë larg nga luftrat e Jugosllavisë të vitit 1991. Konflikti midis Serbisë dhe Kosovës vazhdon, situata e trazuar në Bosnjë dhe Hercegovinë po përshkallëzohet, dhe mosmarrëveshjet midis Kroacisë dhe Serbisë vazhdojnë. A jeni i shqetësuar mbi situatën aktuale në rajon, dhe sipas jush, çfarë mësimi duhet të kujtojnë popujt e këtij rajoni, nga luftërat e shkuara të përgjakshme?

Në një nga intervistat e mia të fundit për ADN, kam thënë se situata politike në rajon nuk është e mirë. Dhe të gjitha ngjarjet pas lojërave mbi Kosovën, mungesa e vazhdimësisë së dialogut midis Beogradit dhe Kosovës, performancat e Dodik në Bosnjë, situata konfuze në Mal të Zi, e cila kontaminohet edhe më shumë prej veprimtarive politike të Kishës Ortodokse Serbe, dorëheqja e Kryeministrit të Maqedonisë së Veriut, Z. Zaev pas dështimit të partisë së tij, por gjithashtu edhe DUI, partia më e madhe shqiptare në Maqedoninë e Veriut, që është partneri më i rëndësishëm i koalicionit të Social Demokratëve të Maqedonisë së Veriut, në zgjedhjet vendore (është interesante që edhe partia e Albin Kurtit dështoi në zgjedhjet vendore) tregojnë se deklarata ime ishte mëse e saktë. Dhe kjo nuk më lumturon aspak.

Rajoni mbetet ende një fuçi baruti. Politikanët e Ballkanit pëlqejnë të përsëritin të gjitha gabimet që kanë kryer shumë here përgjatë historisë Dhe në këto veprimtari ata janë shumë këmbëngulës. Bashkësia ndërkombëtare, si rregulatore, është e vonuar me reagimet e saj, madje edhe kur reagon, reagimi është i pamjaftueshëm. Në fund, të gjitha marrëveshjet, si ajo e Kumanovës, dhe e Ohrit, dhe e Dayton-it, nuk e zgjidhën problemin themeltar, që coi në konflikt, por e la të hapur. Të gjitha këto marrëveshje ofruan vetëm zgjidhje të pjesshme ndaj problemit, duke ndalur veprimtaritë ushtarake, por të gjitha problemet e tjera vazhduan, që nga marrëdhëniet e pazgjidhura ndër-etnike deri tek marrëdhëniet e papërkufizuara politiko-sociale. Ato lejuan që të gjithë ata që ishin të përfshirë ti interpretonin ato sipas mënyrës së tyre. Në vend të qartësisë, kemi një kakofoni të vërtetë të qëndrimeve kundërshtuese dhe zërave të papajtueshëm politik.

Në përfundim, z. Ambasador, a mendoni se roli i BE-së dhe i SHBA-së duhet rritur që paqja dhe stabiliteti të vendoset në Ballkan në vend që të lihet që ngjarjet të çojnë në shkatërrim e më pas të thuhet ‘tashmë jemi vonë, e nuk kemi çfarë të bëjmë?’

Në disa raste kam ndjesinë se bashkësia ndërkombëtare ende nuk ka mundur të zhvishet nga sindroma e lëshimeve të vazhdueshme ndaj ‘diktatorëve të vegjël,’ të cilët, nëse nuk ndalen në kohën e duhur, mund të shkaktojnë një katastrofë me përmasa botërore. Kështu ndodhi edhe gjatë viteve 1930-të, kur udhëheqësit evropianë i lëshuan pe kërkesave të paarsyeshme të HItlerit, e më pas në vitet 1990-të bashkësia ndërkombëtare nuk arriti të kuptonte në kohë pasojat përfundimtare të politikave të Milosheviçit (pa përmendur rastet e shumta të diktatorëve në Afrikë apo të tjerëve si Saddam Hussein.)

Kështu që ka ardhur koha që bashkësia ndërkombëtare, Amerika dhe BE të jenë më aktive dhe të përfshira në mënyrë më efikase në zgjidhjen e krizës ballkanike që të mos thonë më vonë që jemi vonë e nuk kemi çfarë të bëjmë më shumë. Personeli i zgjidhjeve (Palmer, Hill, Escobar …) në administratën e re amerikane, le të jetë një shpresë se gjithçka nuk ka humbur, sikurse edhe ardhja e Christian Schmidt në Bosnjë!

Marrë nga “Albanian Daily News”

Continue Reading

Aktuale