Connect with us

Kolumna

Ruaji xhepat, po vijnë zgjedhjet!

Published

on

Shkruan, Veton SURROI

1. Në Meksikë ekziston prej kohësh një barsoletë që në formën më të thjeshtësuar e shpjegon përvojën e qytetarëve të atij vendi me zbatimin e demokracisë, së paku gjatë shekullit XX: “Po vijnë zgjedhjet, ruaji xhepat!” Për t’u shndërruar në parullë, e cila përmbledh tërë një përvojë historike, qytetari i Meksikës duhej të kalonte nëpër një dhe palën tjetër të zgjedhjeve dhe në fund të krijojë një përvojë kolektive, e ajo është se në çdo palë zgjedhje pretendohet pushteti prej njerëzve, të cilët në fund do ta godasin xhepin e qytetarit.

Natyrisht, kemi të bëjmë me xhepin real dhe atë metaforik, një që përmban jo vetëm shumën e parave, të cilat disponon individi, por tërë atë që përbën mirëqenien e tij: ambienti, sigurimi social e shëndetësor, arsimi…

Parulla meksikane ka vlerë të veçantë në Kosovë, vendi i cili me gjithë ndihmën ndërkombëtare (më të lartën krahasuar me cilindo vend tjetër në botë) arriti të kalonte me shpejtësi marramendëse rrugën prej një demokracie në lindje drejt një shteti të kapur. Vendin sot e kontrollon një elitë e kriminalizuar e shpërndarë gjithandej vendimmarrjes dhe sundon, pos me mjetet e detyrimit shtetëror, edhe me një kulturë injorance e cubërie. Një pushtet i këtillë i ka futur duart në të dy xhepat e qytetarit të Kosovës, për një kohë të gjatë dhe me supozimin se zgjedhjet e ardhshme e të jashtëzakonshme parlamentare do të jenë pa vjedhje të mëdha votash, atëherë qytetari i vendit gjendet para dy sfidave: Si t’i heqë duart e pushtetarëve nga xhepi i tij dhe si ta mbrojë atë xhep në të ardhmen? Apo, vënë në formë të thjeshtësuar: Si të çlirohet Kosova, sërish?

2. Pyetja se si të çlirohet Kosova sërish është më ambicioze se ç’mund të marrë përgjigje në këtë apo në më shumë kolumne. Por është indikatore për atë që në gjuhën teknike quhet detyrë projektuese. Pra, sfida e zgjedhjeve të ardhshme mund të prodhojë këtë apo atë qeverisje, por problemi thelbësor i vendit është se a do të krijojë një proces çlirimi të vendit apo jo?

Dhe, rrjedhimisht, pritshmëria qytetare mund të ndihmojë në këto ditë duke e orientuar debatin publik kah marrja e përgjigjes se çfarë ofrojnë partitë apo koalicionet për të përmbushur detyrën projektuese: çlirimin e vendit?

E kuptueshme, përgjigjja e parë është ajo që nuk do shumë mend: Largoni (arrestoni, dëboni, hiqni dhe shprehje të ngjashme për mënjanim) elitën e kriminalizuar dhe kështu do të çlirohet vendi. Kjo përgjigje nënkupton që të ekzistojë një Forcë e madhe e jashtme e bamirësisë dhe e drejtësisë, e cila me një veprim do të heqë “të këqijtë” dhe do të sjellë në pushtet “të mirët”. Një pjesë e konsiderueshme e qytetarëve kanë pritur, në faza të ndryshme, njëzet vjet që kjo të ndodhë. Disi, OKB-ja do ta bënte, apo më vonë EULEX-i, apo tash Gjykata Speciale… Tashmë është e qartë se nuk ekziston një Forcë e këtillë, madje bindja dhe pritja për veprimin e një force të këtillë është e dëmshme për demokracinë dhe shtetin, sepse presupozon dorëzimin e sovranitetit (madje një të fituar formalisht rishtazi e me njëqind vjet mund) nga njëra anë dhe ikjen nga përgjegjësia vetjake për shtet nga ana tjetër e që të përbashkuara përbëjnë krijimin e një varshmërie ndaj ndihmës së huaj për çdo gjë, prej gjërave bazike ekonomike deri te mirëmbajtja e rendit dhe ligjit.

Pra, mbetet që heqja e kapësve të shtetit të bëhet me një proces të brendshëm e i vetmi që ka legjitimitet të plotë është procesi demokratik zgjedhor. Atëherë “detyra projektuese” bëhet, për ne qytetarët, se çfarë përmbajtjeje duhet të prodhojnë zgjedhjet demokratike, në mënyrë që të kuptojnë se po i japim përkrahje çlirimit të vendit e jo status-quo-së?

3.

Gjatë javëve në vijim do të shtrohet një temë, e cila ka të bëjë me formën më parë se me përmbajtjen. Për shkak të vendimeve të Gjykatës Kushtetuese për gjërat për të cilat kjo Gjykatë ka menduar se Kushtetuta nuk ka dhënë përgjigje eksplicite, çështja parësore që do të ngarkojë debatin publik është se a do të ketë koalicion parazgjedhor mes partive, në mënyrë që të sigurohet avantazhi për marrjen e mandatit për formimin e qeverisë. Në situatën kur LDK-ja, VV-ja, AAK-ja dhe PDK-ja kanë dallim të vogël mes vete në sondazhet e bëra së fundmi, lidhja e koalicionit parazgjedhor të cilitdo prej kësaj katërshe do t’i krijonte avantazh ndaj tre të tjerëve.

Një veprim i këtillë nuk mund as të parapërcaktohet e as të përjashtohet. Nëse këtë e bëjnë partitë që kanë qenë në pushtet, do të jetë një sinjal i fortë për të mbajtur status-quo-në. Atëbotë, vështirë se mund të na shpjegojë gjë përmbajtja e axhendës së ardhshme qeveritare.

Por, çka nëse, hipotetikisht, kemi të bëjmë me koalicionin më të mirë të mundshëm, ai që në SHBA quhet “the best and brightest”, me më të mirët dhe më të mençurit? A duhet që vetë ky fakt – se kemi të bëjmë me më të mirët dhe më të mençurit (dhe më të mirat dhe më të mençurat) – të na çlirojë si qytetarë për aq sa të mos na interesojë axhenda?

Në fakt, në cilindo rast, më të keqin dhe më të mirin, në opinionin tonë publik kemi nevojë ta kornizojmë debatin, madje jo vetëm se si ta çlirojmë vendin, por edhe si të administrohet, kur (dhe si) të jetë çliruar.

4. Po propozoj që në këtë, dhe shkrimet në vijim, të jap disa pika që mendoj se janë të rëndësishme për debatin publik që duhet të formësojë mendimin tonë politik. Dhe, po e filloj me shkronjën e parë, me A si në ambienti.

Ambienti është temë që rëndom trajtohet si dytësore. Mbërrin të shndërrohet në parësore ditëve të dimrit në Prishtinë e rrethinë, kur Prishtina me rrethinë mbërrijnë nivelin më të lartë të ndotjes atmosferike në botë së bashku me dhjetë qytetet e tjera që merren si shembull për të keq. Dhe, ndonëse tema është më e gjerë se kaq, pa dyshim se gjenerimi i energjisë elektrike me linjit përmbledh një tërësi të madhe të temës. Dhe, këtu rrëfimi duhet të shkurtohet në pika të kuptueshme për të gjithë, dhe është si vijon. Kosova ka pasur një shans që me qeverinë e parë të pasçlirimit të gjejë përkrahje për tranzicion drejt mbylljes së termocentraleve ekzistuese dhe ndërtimit të një termocentrali të ri me teknologji më të pastër. Deri më tani nuk e ka bërë dhe çdo përpjekje qeveritare në këtë drejtim ka qenë më e keqe se ajo e qeverisë së mëparshme.

Pyetja për qeverinë e re, të dalë pas zgjedhjeve të shtatorit a tetorit të vitit 2019, është se çfarë ka në mend të bëjë me mbrojtjen e ambientit dhe përgjigjja që nuk jep kurrfarë shpjegimi do të ishte diçka si: “Do të kujdesemi maksimalisht për ambient të pastër”. Pyetja nuk ka të bëjë vetëm me mushkëritë e qytetarit, por edhe me xhepin e tij, sepse ai është: Çfarë do të jetë politika juaj energjetike? Dhe, këtu nuk do të mjaftojë përgjigja, diçka si: “Do të ndërtojmë kapacitete të reja energjetike”, sepse pyetja imediate do të jetë: Kush do të ndërtojë, ku do të ndërtojë, kush do të paguajë…?

Continue Reading

Kolumna

Institucioni që legalizon dhe legjitimon estremizmin dhe radikalizmin

Published

on

A po kërcënohet vendi nga radikalizmi, ekstremizmi i dhunshëm fetar dhe nga terrorizmi? Në Raportin e Progresit për RMV nga BE nënvizohet se vendi ka indikatorë realë që dëshmojnë rrezikun nga veprimtaritë ekstreme dhe terroriste (gjithnjë në emër të fesë islame)! Raporti tërheq vërejtjen se vendi duhet të bëjë më shumë në luftën kundër terrorizmit dhe ekstremizmit të dhunshëm. Kërkon që gjatë vitit 2022 vendi t’i përmbush të gjitha rekomandimet e Komisionit Evropian për sa i përket kësaj çështje dhe këtij rreziku real

Nga Valbon Osmani

Në një paraqitje të fundit televiziv, Shaqir Fetai, i vetëquajturi “reis” i BFI-së, mohon plotsisht se në Maqedoni ekziston kjo dukuri, ndërkohë që ka pasur arrestime dhe gjykime të personave radikalë që janë akuzuar për veprat e tyre terroriste në tentativë për të ngritur në ajër vende publike!

Në Maqedoninë e Veriut pjesa dërmuese e myslimanëve janë shqiptarë. Prej tyre, një numër i konsiderueshëm kanë marrur pjesë nëpër luftëra të huaja, në Siri e gjetiu! Sipas disa të dhënave thuhet se nga viti 2012 në zonat e konfliktit, janë larguar 143 shtetas të RMV-së, nga këta 69 janë kthyer ndërsa 38 janë vrarë. Janë pesë luftëtarë aktivë në zonat e konfliktit, ndërsa katër janë të burgosur në Siri. Në korrik të vitit 2021, 23 persona (katër burra, pesë gra dhe 14 fëmijë) u riatdhesuan nga Siria dhe Iraku. Aktualisht janë 11 luftëtarë të huaj terroristë në burg, 6 janë liruar nga burgu në vitin 2020 dhe asnjë në 2021!
Po pse Shaqir Fetai mundohet që t’i fshehë këto fakte, madje edhe publikisht të deklarojë të kundërtën e raporteve që përgatiten nga qendrat ndërkombëtare me relevancë të pamohueshme?

Pa dyshim që, ardhja e Shaqir Fetait në krye të BFI-së është realizuar ekskluzivisht përmes frymës ekstremiste dhe radikale, duke shkelur të gjitha aktet normative të Institucionit të vetëm islam në Maqedoninë e Veriut. Ç’është e vërteta, ky Institucion është i pari në rajon dhe më gjërë që doli me një Projekt të qartë dhe të përkrahur nga shumë faktorë ndërkombëtarë që kishte të bëjë me parandalimin e këtyre dukurive, me zhvillimin e fushatave sensibilizuese kundër pëfshirjes së myslimanëve të vendit në luftëra që nuk janë as interes fetar dhe as interes kombëtar si dhe të ngriten mekanizma dhe kapacitete që do të merren me risocializimin e të gjithë atyreve që do të kthehen nga këto vatra! Për këtë Projekt të vitit 2015 u fol me pietet madje edhe në Këshill të Evropës! Projekti u stopua, madje nga Shaqir Fetai as që zihet në gojë, pikërisht për faktin se dy projektuesit e tij u dëbuan nga puna falë hipokrizisë dhe strategjive neveritëse të Shaqir Fetait.

Në intervistën e fundit të Shaqir Fetait në një televizion nacional, ai pra, e mohoi kategorikisht se në vendin tonë ka ekstremizëm dhe radikalizëm fetar! E mohoi sepse është kjo periudha kur Shaqir Fetai, për ta shpëtuar pozitën e vet të kapur me tradhëti dhe komplot, do të nisë t’i legjitimojë dhe institucionalizojë turlifarë strukturash që në esencë dhe në veprim janë ekstremiste dhe shumë radikaliste duke mohuar organizimin institucional të jetës fetare, bazuar në aktet normative të Institucionit! Shaqir Fetai, duke e ndjerë veten të rrezikuar, i legjitimon ata, bashkëpunon me të njëjtit, ndaj dhe, mundohet ta ruaj “filozofinë” e tyre, duke kundërshtuar në mënyrë kategorike se në mesin e shoqërisë sonë vlojnë strukturat ekstreme!

Raportet ndërkombëtare me të tilla vërejtje, më së paku u bëjnë nder shqiptarëve myslimanë si dhe partive të tyre!
Mosangazhimi i të gjitha strukturave kombëtare dhe fetare në dedektimin dhe eliminimin e këtyre dukurive, përpjekja nonshalante për t’i legjitimuar dhe institucionalizuar, si nga ana e Shaqir Fetait, por edhe nga “myftiu” i Shkupit, Qenan Ismaili, është një sjellje që do ta dëmtojë rëdë çështjen shqiptare në vend dhe në rajon! Sepse, interesat e grupeve ekstremiste, interesat meskine të Shaqir Fetahave dhe të Qenan Ismailave, nuk puçen në asnjë element me interesat dhe strategjinë kombëtare të shqiptarëve por edhe të myslimanëve të rajonit.
Fakti që Shaqir Fetai, si “reis” fetar i një Institucioni me relevancë të pamohueshme, nuk është në një vijë me analizat dhe raportet e instancave më të larta evropiane, flet se ai dhe bashkëpunëtorët e tij aktualë janë me dy këmbë në atë “kazan” për të cilin flet edhe Raporti i fundit i Progresit të BE-së për RMV-në.

Shaqir Fetai, duke qen i handikapuar nga mënyra se si u katapultua në krye të BFI-së, duke qenë tërësisht i angazhuar në pritje dhe përcjellje të qytetarëve të rëndomtë “përkrahës” të tij, ai nuk e di se Maqedonia e Veriut ka një Strategji kombëtare për luftën kundër terrorizmit (2018-2022) dhe një Strategji për luftimin e ekstremizmit të dhunshëm (2018-2022)! Po çka i duhen Maqedonisë së Veriut këto dy dokumente strategjike nëse është e vërtetë ajo që e thotë Shaqir Fetai se në vend nuk ka as ekstremizëm të dhunshëm dhe as radikalizëm! A e ka lexuar ndonjëherë Projektin STOP RadTerr i përgatitur qysh më vitin 2015 dhe që është absolutisht në një linjë me Planin Kombëtar për ri-integrimin, risocializimin dhe rehabilitimin e luftëtarëve të huaj të kthyer dhe anëtarëve të familjeve të tyre (gra dhe fëmijë), të miratuar në qershor të vitit 2020? Me gjasë, Shaqir Fetai e ka habitatin e vet ku jeton, ku e ndjenë veten se po rritet dhe se, për asgjë tjetër nuk i intereson!

Asnjë faktor relevant ndërkombëtar nuk flet për ndonjë punë konkrete të BFI-së as për angazhimin dhe përfshirjen e saj në luftimin dhe zhdukjen e këtye dukurive. Nga ana tjetër, Raporti flet për angazhimet e istitucioneve shtetërore: “Është bërë njëfarë përparimi në luftën kundër terrorizmit dhe parandalimin/goditjen e ekstremizmit të dhunshëm në përputhje me objektivat e përcaktuara në Planin e Përbashkët të Veprimit kundër terrorizmit për Ballkanin Perëndimor dhe marrëveshjen dypalëshe zbatuese. Një plan kombëtar për riintegrimin, risocializimin dhe rehabilitimin e luftëtarëve të huaj të kthyer dhe anëtarëve të familjeve të tyre u miratua në qershor 2020, me qëllim zbatimin e prioriteteve të identifikuara për parandalimin e ekstremizmit të dhunshëm dhe radikalizmit”, thuhet mes tjerash në Raportin e Progresit për Maqedoninë e Veriut.

Shaqir Fetai, në dëm të çështjes kombëtare, me vetëdije të plotë po e shndërron BFI-në në strumbullar të elementëve ekstremistë që e dëmtojnë shumë rëndë si çështjen kombëtare po ashtu edhe çështjen fetare islame në vend e më gjërë!
A mundet një njeri normal të dalë e të thotë se në Maqedoninë e Veriut nuk ka radikalizëm dhe ekstremizëm, ndërkohë që vendi, në përputhje me rekomandimet evropiane, ka ndërmarrur një sërë veprimesh!
A e di Shaqir Fetai se Qeveria e RMV-së, në seancën e mbajtur më 30 korrik 2021, ka sjellë Vendim për emërimin e Koordinatorit të ri nacional për luftimin e terrorizmit dhe ekstremizmit të dhunshëm dhe zëvendës koordinator të ri nacional për luftimin e terrorizmit. Funksionet e tyre kanë nisur më 1 gusht 2021. Po pse, kur Shaqir Fetai e mohon se ka elemente të tillë për të cilat brengoset dhe angazhohet Qeveria?

Shaqir Fetai nuk e di, sepse është tërësisht në aut, se, janë formuar katër ekipe aksionale në njësitë lokale: Shkup-Çair, Gostivar, Kërçovë dhe Kumanovë (vendbanime shqiptare-myslimane) të cilët realizuan aktivitet vijuese:

– Janë mbajtur debate lokale për të rinjtë
– Janë përgatitur punime për analizën e politikave të vendit për ndërtimin e lidhjeve ndërmjet pushtetit qendror dhe lokal dhe liderëve fetarë
– Është mbajtur trajnim për ngritjen e kapaciteteve për pushtetet lokale, duke përfshirë edhe përfaqësuesit e shërbimeve të sigurisë
– Janë mbajtur dialogje për ndërtimin e besimit ndërmjet pushteteve lokale, shërbimeve për siguri të Qeverisë dhe udhëheqësve fetarë dhe komuniteteve fetare
– Është zhvilluar modul trajnimi për parandalimin e ekstremizmit të dhunshëm për ngritjen e kapaciteteve të organizatave lokale të shoqërisë civile dhe shoqatave rinore dhe sportive
– Janë mbajtur trajnime për ngritjen e kapaciteteve lokale për parandalimin e ekstremizmit të dhunshëm për shoqatat rinore dhe sportive të organizatave të shoqërisë civile
– Është krijuar platformë e mbyllur online që u mundëson përdoruesve të dërgojnë, lexojnë dhe shpërndajnë dokumente përkatëse, punime kërkimore, ngjarje dhe të ngjashme.

Gjithë ky aktivitet, gjitha këto strategji e plane veprimi, madje, në Raportin e Progresit i sugjerohet RMV-së që për vitin 2022 të ndërmarrë edhe një sërë veprimesh ligjore e humane, kurse Shaqir Fetai thotë se në RMV “nuk ka as ekstremizëm dhe as radikalizëm”! Nuk ka sepse i ka legjitimuar duke i bërë pjesë të “institucionit” që e ka uzurpuar dhe që ka konstatuar se “BFI-ja qonka Institucion shumë i modh”, por, asesi të ndërgjegjësohet dhe të kuptojë se nuk ka kurrfarë kaçiku për ta drejtuar këtë Institucion! Megalomania dhe hipokrizia e tij tashmë ka nisur të bëhet edhe problem kombëtar, por edhe ndërkombëtar!

Continue Reading

Kolumna

Ambiguiteti moral i Luçiferit

Published

on

A ekziston ndonjë pushtet, ndonjë hero antipushtet, ndonjë “figurë perëndie” që mund të na tregojë se ku është kufiri midis të drejtave të shqiptarëve dhe të drejtave të maqedonasëve që janë identike si tonat! Para së gjithash, ky kufi nuk mund të gjendet nëse mungojnë njohurit mbi të drejtat e individit dhe të etnosit të tij. Ky sens për njohuri të tilla zvetënohet në çastin kur brenda qenies së luftëtarit për më shumë të drejtat futet Asjevi “me përmasa të Luçiferit”

Shkruan: Avni HALIMI

Pikat e larta e të fortifikuara prej nga, zakonisht, si në pëllëmbë të dorës shihen vendbanimet e dendur, vizitorëve gjithnjë ua ngacmojnë lakminë, atë dëshirë egoiste, e cila, shikuar nga këndi psikologjik, do të mund të quhej “fortesë e karakterit të vërtetë” e ngritur nën hijen e personalitetit të çdo individi. Në të tilla pika, turistët, udhëtarët e rastit, ata që ngjiten duke u përgjakur stepeve e duke rrokullisur ndonjë gurë drejt lumit ku mund të ketë zënë fill të mbarë jeta, sakaq i përshkon një ndjenjë e triumfalistit, pastaj një ndjenjë e perandorit, e shpëtimtarit të miletit nga e keqja. Nën këtë persiatje impresioniste, shpërthejnë pastaj ato ëndërra që janë emblemë e atyre karaktereve të ndrydhur nën peshën e frikës së brumosur jo me parime por me dobësi morale. Njëri turist do të shajë Zot e gurë që nuk është mbret i fortesës. Tjetri turist vetëtimthi do ta ndjejë veten si hajn i pakapshëm nga xhandarmëria dhe i rrethuar nga bashkëveprimtarët e vet të cilëve do t’u jepte përqindje nga thesari i vjedhur. Turisti i tretë do të fillojë ta lakmojë fortesën si një vend ku do të ngjesheshin të gjitha idetë revolucionariste, planet e sulmeve dhe projektet për ardhmëri. Gjithnjë të ndodhur përballë apo brenda fortesave shprehet një dëshirë që është e përbashkët për të gjithë soditësit “e rastit”! Të gjithë do të kishin dashur të ishin pronarë të fortesës me rend e rregulla, me parime e kode, me kanune e ligje që do të siguronin mirëqenie ekskluzivisht për mbretin dhe oborrin e tij. Vështruar nën thjerrën morale, këtu në të gjitha rastet kemi të bëjmë me lakminë e pushtimit, qoftë me të mirë, me kryengritje apo edhe me luftë.

Pse bëhen revolucionet

Lajtmotive të kësaj natyre hasen në letërsitë e shumë popujve, personazhet e këtyre kredove janë bërë frymëzim për shumë shkrimtarë botërorë. Pa dyshim, karaktere të këtillë, të transformuara nga qeniet psikosociale në qenie politike, në krijimtarinë e mëvonshme janë zbritur nga malet dhe fortesat, në rrafsh, në vende të hapura dhe në vende urbane, aty ku ndërthurja e intrigave është shumë më dinamike ndërsa zbërthimi i tyre është pothuajse i pamundshëm. Një karakter të tillë kishte edhe një figurë që këtu do ta përdorim si hero metaforik të cilin Encensbergeri në eseun e vet e quan “personazhi me përmasa të Luçiferit”! Jevgeni Filipoviç Asjevi! Figura më kontraverze ruse e njohur që nga themelimi i Partisë Revolucionare Ruse më vitin 1900.
Georgi Plehanov, themelues i shkollës markiste, ishte mbrojtës i paepur i mendimit se të gjithë revoluciont bëhen ose “rastësisht” ose me “komplote”. Dhe këto revolucione në esencë të synimit kanë marrjen e pushtetit. Nën motivin e një “synimi human”, në emër të lirisë e të të drejtave më të mëdha, në fakt synohet pushteti. Frytet e para të “revolucionit” gjithnjë mbrohen nga soji i heroit Asjev!
Në eseun e vet Shpirtërat engjëllorë të terrorit, Encensbergeri shkruan se Asjevi fillimisht ishte shef operativ i Organizatës Luftarake nga e cila doli Partia Socialiste Revolucionare e Rusisë. Gati asnjë nga revolucionaristët nuk e dinin se Asjevi që nga viti 1892 ishte i rekrutuar si bashkëpunëtor i policisë cariste. Ishte kohë kur bolshevikët (“shumica”) po rrezikohej nga veprimet politike nacionaliste të menshevikëve (“pakicës”). Asjevi, si prijës i një formacioni luftarak, kishte bindur partinë e vet se do të bashkëpunonte me policinë me qëllim që ta spiunonte qeverinë, ndërkohë që qeverisë i ofronte informacione të plota e të shumta rreth revolucionaristëve. Pra, duke “i shërbyer” Organizatës, në fakt vepronte në dobi të qeverisë me qëllim që sa më shumë ta shkatërronte Organizatën. Ambiguiteti moral ishte arma më e fortë e tij që po e mbante në fronin partiak. Carit i shërbente duke e tradhëtuar Organizatën e vet deri në shkatërrim, ndërkohë që i kënaqte edhe miqtë e vet me infoemacione që u sillte nga “armiqtë”, qeveria.
Pse Asjevi e kishte synim shkatërrimin e Organizatës! A ishte i stërlodhur nga veprimi “në ilegalitet”. A frikësohej se një ditë kur do të bëhej kryeqeveritar do të mund të eliminohej pikërisht nga revolucionaristët e vet? A i ishte kthyer lojalitetit absolut përballë Carit i cili, në shenjë falënderimi ia shpaloste të gjitha sekretet? Jo, përmasat e Luçiferit te Asjevi kufizoheshin me synimet e tij të dyfishta: të dobësohej sa më shumë Qeveria me qëllim që të shtohej nevoja qeveritare për angazhimin e tij deri në nivelin e shpëtimtarit dhe, meqë e ndjente vdekjen si nga qeveritarët ashtu edhe prej shokëve të vet, punonte në drejtim të shkatërrimit të Organizatës me qëllim që, kontributi i tij prej lideri të vërtetë një ditë të ngritej në nivele të legjendës. Veprimi politiko-skizmatik i tij bazohej në konceptin raskolnian. Sa më shumë “raskol”, përçarje, sa më shumë të atomizohej qeveria dhe Organizata, aq më tepër do ta ndjente veten Zot i tyre (Niçe thoshte se kjo është ajo shpalosje e vullnetit të pakufijshëm për pushtet). Asajevi ishte i bindur se është reformist i sistemit totalitar; mendonte se është ai të cilit i lejohet të bëjë gjithçka, madje, nën këtë inercion veprimi, kreu sërë atentatesh, duke likuiduar njerëz të mëdhenj por edhe bashkëluftëtarë të tij prej të cilëve shihte rrezik!

“Zoti” që e sfidon edhe vdekjenë

Kësisoj, sot, ky personazh kaq satanik, mund të haset pothuajse në të gjitha shoqëritë e botës, duke bërë një jetë si dyftyrësh. Haset sidomos në ato shoqëri multietnike si dhe në ato që janë në përpjekje e sipër për të ngritur sisteme shoqërore postkonfliktuale. Madje, fatkeqësisht dalin eksluzivisht nga revolucionaristët, të cilët, duke u kyqur në pushtet, me qëllim të dëshmimit të pafajësimit për përmbytje të sistemit, me qëllim të dëshmimit të lojalitetit të paluhatshëm, nisin e nga rradhët e veta nxjerrin Asjeva! Kjo metamorfozë etike haset në ato shoqëri ku bolshevizmi edhe përkundër përjetimit të revolucionit mbetet edhe më tej të qeverisë me vendin. Ndërsa në ato shoqëri ku në qeverisje vijnë revolucionaristët ndërkohë që bolshevikët nënshtrohen, figura e Asjevit del me po të njëjtat përmasa dhe me po të njëjtin ambiguitet synimi. Synohet të disiplinohet anëtarësia madje deri në shkatërrim total të organizatës, me qëllim që frika të mbjellet ndër popull dhe për pasojë të lind figura autokrate që nuk ka nevojë për organizata por për skllevër.
Së këndejmi, janë plotësisht në të drejtë antropologët kur vlerësojnë se kalimi i një pushteti nga duart e autokratëve në duart e revlucionaristëve nuk sjell asgjë në favor të lirisë. Sepse, konflikti në mes ithtarëve të autorkacisë dhe revolucionaristëve kurrë nuk mund të përfundojë, ndonëse mund të ndjehet heshtja e përkohëshme e konflikteve në mes të dy palëve. Benxhamen Konstani, përmes disa pyetjeve, me të drejtë ngrit një dilemë shumë të madhe që kërkon reflektim reala. Ai pyet: ku është ndryshimi për individin nëse shtypet nga një diktator, nga një monark, nga pushteti i popullit apo nga një grumbull ligjesh jo humane. Pa dyshim, të gjitha pushtetet e ngritura nga revolucionet, nën synimin e krijimit të harmonisë shoqërore, gjithnjë e mendojnë shtypjen sa më të madhe të individit, atrifizimin total të idesë së tij se në pushtet mund të vihet me revolucion! Është ndjenja e firikës së rënies “me hile” nga pushteti. Prandaj ngadal merret pushteti duke u thyer fuëqishëm të gjthë revolucionaristët. Me këtë akt asjevistët dëshirojnë ta ngushëllojnë veten se janë mbi gjithçka, janë vetë “zoti” që i bëjnë sfidë edhe vdekjes.
As eseisti Encensberger dhe as teoricientët e politikës nuk arritën ta deshifronin deri në fund misterin e veprimit të Asajevit. As sjelljet e tij, as qëllimi i jetës së tij, por as të gjitha veprimet e tij nuk kishin pasur objektiva të shpjegushëm politikisht. Ai, thjesht, përkufizohet si “qenie me përmasa të Luçiferit”.

Kufiri midis dy të drejtave identike

Asnjë shoqëri, pra, as shoqëria jonë nuk është imune nga qeniet e këtilla. Ata i vërejmë gjithkund dhe, nën aoreolën e revolucionit, seç na duken si tipa karizmatikë që mbajnë vulën e të shenjtit kombëtar. Për këtë shkak dhe kurrë nuk futen në laboratoriumin e zbërthimeve të elementeve të tyre njerëzore. Mbeten të “shenjtë” sepse nuk kanë asgjë të lexueshme nga njerëzorja! Në fakt, vetëm pasi t’ju lexohen qëllimet dhe veprimet satanike tek atëherë mund të kuptohet ndonjë gjë nga realiteti i tyre njerëzor. Cili është ai realitet? Të jetuarit për pushtet, shkelje mbi sistemin e vlerave të kodifikuara më parë, me pretekst të ngritjes së vlerave të reja, pavarësisht se ato, pa një bazë paraprake mund të pezullojnë në ajër si fluska dëbore që sapo të prekin tokën shkrihen. Asjevat e sotshëm shëmbëllejnë në subjekte të humbur të cilët, duke mos arritur që diku pas derës t’i gjejnë kordinatat e vendit të vet, jo vetëm që e degjenerojnë dhe e kriminalizojnë shoqërinë por edhe, gjithnjë e më shumë, i shtresojnë motivet e një promiskuiteti dhe të një konflikti brenda kruzhokut të tyre. Si rrjedhojë e kësaj, liria nis e bëhet diçka e urrejtur. Në vend të respektimit ndaj aktit revolucionarist, nis e shprehet nostalgjia për të kaluarën e errët. Në robëri kërkohet mbrojtja nga Asjevi i dehur nga liria.
Historia dëshmon se, gjithnjë pas revolucioneve në pushtet vijnë revolucionaristët. Në fakt, vetë masa e akumuluar e vullnetit për pushtet, shkakton konfliktin për marrje të pushtetit. Pasi të merret pushteti, prijësi i lufëtëtarëve për “më shumë të drejta” që garantohen nga pozita e të qenurit pushtet, zgjëron kufijtë e të ushtruarit të pushtetit, pa hetuar se rrëshqet drejt totalitarizmit. Liria dhe të drejtat e individëve dozohen gjithnjë sipas dëshirës dhe vullnetit të pushtetit. Secili pushtet ngritet dhe funksionon mbi themelet e kufirit në mes të mundshmes dhe të pamundshmes, reales dhe ireales. Vërtet a ekziston ndonjë pushtet, ndonjë hero antipushtet, ndonjë “figurë perëndie” që mund të na tregojë se ku është kufiri midis të drejtave të shqiptarëve dhe të drejtave të maqedonasëve që janë identike si tonat! Para së gjithash, ky kufi nuk mund të gjendet nëse mungojnë njohurit mbi të drejtat e individit dhe të etnosit të tij. Ky sens për njohuri të tilla zvetënohet në çastin kur brenda qenies së luftëtarit për më shumë të drejtat futet Asjevi me përmasa të Luçiferit.
Në kohën e Asjevit, caristët kishin përdorur shumë shpesh shprehjen popullore “Në secilin rus të gërvishur del një moskovit”! Ndërsa revolucionaristët kishin përdorur shprehjen e tyre “Në secilin revolucionarist të gërvishur del një Asjev”! A mund të jetë morali i këtyre frazave shprehja “Në secilin popull të gërvishur del robëria”?

Continue Reading

Kolumna

Zgjedhje të parakohshme parlamentare sa më parë

Published

on

By

ZGJEDHJE TË PARAKOHËSHME PARLAMENTARE SA MË PARË

Nga Agron Shaqiri

Duke filluar menjëherë pas përfundimit të zgjedhjeve lokale të vitit 2021, opozita në Maqedoninë e Veriut, si ajo maqedonase, poashtu edhe ajo shqiptare me ngulm po kërkojnë zgjedhje të parakohshme parlamentare, ndërkaq mazhoranca LSDM-BDI poashtu me ngulm po e refuzojnë një kërkesë të tillë. Për hir të së vërtetës, rol të rëndësishmëm në këtë kërkesë të opozitët ka pikërisht subjekti politik LSDM dhe ish lideri i saj (ish kryeministër i vendit), Zoran Zaev, të cilët zgjedhjet lokale dhe veçanërisht zgjedhjet në Qytetin e Shkupit i kthyen në votëbesim për Qeverinë dhe Zoran Zaevin. Zatem, Zoran Zaev dhe LSDM premtimin për dorëheqje në rast të humbjes në zgjedhjet lokale ( që nënkuptonte dorëheqje të Qeverisë), e reduktuan në dorëheqje vetëm të kryeministrit, pra vetëm në dorëheqje të Zoran Zaevit. Më tej vazhdoi operacioni special i famshëm “Kastrioti”, gjoja për të shpëtuar integrimin e Maqedonisë së Veriut në BE, e që ishte kryekëput për të shpëtuar qeverinë LSDM-BDI, e cila pastaj “u kurorëzua” me zgjerim të koalicionit qeveritar me partinë satelite të pushteteve – Alternativën. I gjithë ky inskenim u bë me pretendimin se Qeveria ka legjitimitet të plotë, dhe se gjoja është duke respektuar verdiktin e popullit, ama legjitimiteti matet me mbështetjen dhe besimin publik të qytetarëve, mbështetje kjo që sipas të gjitha anketave ishte dhe është në rënie të lirë, kjo që po them u tregua me humbjen e LSDM në rang shtetëror, edhe me disfatën që përjetoi BDI në Tetovë dhe Gostivar.

Në kushte normale është legjitime që opozita të kërkojë zgjedhje të parakohshme, dhe mazhuranca të refuzojë një kërkesë të tilla, pra në kushte normale është legjitime që aktorët politikë të zgjedhin kohën se kur është e nevojshme për vendin që të mbahen zgjedhje. Poashtu është normale që mazhoranca përmes zgjedhjeve, të tentojë rikthimin e rejtingut të humbur, duke ndërmarrë masa legjitime, por edhe gjysmë legjitime, siç janë rritja e pensioneve, rritja e pagës minimale (pa planifikuar rregullimin e pagave të tjera), përfundimin e autostradës Kërçovë-Ohër, masa këto mazhoranca mendon se sadokudo do të zbusë paaftësisë e tyre për qeverisje, apo edhe tentativat e kota, gjoja për të hequr veton bullgare. Ndërkaq ajo që po na brengos më shumë është se kjo qeveri ka dëshmuar se nuk është e aftë dhe nuk ka asnjë plan se si të detyrojë Bullgarinë që të heq veton për hapjen e negociatave për anëtarësim në BE. Pra me një fjalë kjo qeveria nuk e meriton që të jetë në pushtet, andaj, zgjedhjet tani janë zgjidhje e vetme për situatën e krijuar në vend.

E keqja më e madhe është se kjo qeveri nuk po e sheh se e ka humbur legjitimitetin për shkak të braktisjes së vlerave dhe parimeve që e sollën atë në pushtet, dhe tani po përdor metoda të njëjta jolegjitime, metoda këto që dikur i kritikonte ashpër. Kjo po dëshmohet edhe në përgjigjen e qeverisë ndaj bllokadës së Kuvendit të nisur nga opozita. Ajo thotë se do të gjejnë mënyra që Kuvendi të funksionojë. Që në ditët e para mazhoranca me arrogancën e saj po lë të nënkuptohet se kjo do të jetë me forcë, e jo me dialog politik. Dhe pikërisht dialogu politik, gjegjësisht mungesa e tij, ishte një nga kërkesë kyçe gjatë revolucionit laraman, i cila përfundoi me nënshkrimin e Marrëveshjes së Përzhinos dhe i dha fund bojkotit të Kuvendit nga LSDM-ja. Për kujtesë, mungesa e dialogut politik atëherë e sot është identifikuar si problem në raportet e BE-së. Opozita e atëhershme dhe mazhoranca aktuale (LSDM-ja, por edhe pjesa tjetër e pushtetit të atëhershëm, por edhe pushtet i tanishmën BDI) harruan se cila ishte kërkesa kryesore e tyre. Edhe atëherë edhe tani, dialogu politik është përgjegjësia më e madhe e atyre që kanë pushtet më të madh, e kjo është Qeveria.

Kjo qeverisje nuk e anashkaloi vetëm këtë element, ajo është orientuar edhe të drejtim të futjes në harresë të lirisë së mediave, që dikur paraqiste shtyllën e dytë të kërkesave të tyre. Qeveria, në procedurë parlamentare, ka paraqitur një ligj që propozon futjen e një “delikti verbal” – që nënkupton dënim për shprehjen e mendimit. Përndjekja e gazetarëve, si duket është rikthyer përsëri, këto ditë një gazetare për një tekst të shkruar ishte ftuar në bisedë informative në polici, poashtu edhe presionet ndaj gazetarit Goran Momirovski, i cili ka një sërë kallëzimesh të dyshimta penale. Poashtu vlen të theksohet se Qeveria ka njoftuar se do të kërkojë edhe heqjen e ndalesës për fushata qeveritare nëpër media, e cila, nëse ju kujtohet, ishte vendosur me kërkesë të LSDM-së, për shkak të ndikimit që qeveria kishte në media.

Gjithashtu këtu vlen të theksohet se edhe nëse marrim datë për negociata këtë qershor, kjo do të shtyejë edhe më tej ngërçin, pasi kërkesat nga Bullgaria, që në thelb janë kërkesa të ndjeshme, do të tejzgjaten dhe e kjo do ta thellojë edhe më tej krizën politike, të cilën do tentojë ta shfrytëzojë edhe partneri tjetër i koalicionit (BDI) si marketing politik. Përveç këtyre problematikave të ngritura duhet potencuar se vendi është edhe në një krizë të thellë energjetike, krizë ekonomike, kemi një gjendje të pasigurt shëndetësore dhe ikjen masive të trurit të ri dhe fuqisë punëtore. Kjo qeveri ka zhytur vendin në borxhe të reja dhe të papërballueshme, për të cilat dikur (më 24 dhjetor 2012), LSDM-ja opozitare protestonte për huamarrje, nëse më kujtohet mirë, bëhej fjalë për 250 milionë euro, kurse tani, po ajo LSDM, si qeveri na ka futur në një borxh që kap shifrën 900 milionë euro në FMN, poashtu ka planifikuar edhe emetim të eurobondeve prej disa qindra milionë eurosh.

Qeveria tani po thotë se opozita, si ajo shqiptare, poashtu edhe ajo maqedonase, është destruktive dhe e papërgjegjshme, sepse në kohë krize bllokon Kuvendin dhe organizon protesta. Po unë do të thoja se përkundrazi, opozita do të ishte destruktive dhe e papërgjegjshme nëse në kushtet e krizës (me të cilën kjo Qeveri nuk merret, apo planifikon ndonjë zgjidhje që do të të jenë katastrofike për vendin) ajo nuk ofron dialog politik që përfshin edhe marrëveshjen për zgjedhje të parakohshme në cilët qytetarë do të vendosin në cilin drejtim do të lëvizë Maqedonia e Veriut dhe kush do ta udhëheqë vendin në atë drejtim.

Continue Reading

Aktuale