Connect with us

Argëtim

Mesjetë, kur gjyqit i nënshtroheshin edhe kafshët

Published

on

Një nga aspektet më të pazakonta të botës mesjetare, ishte nxjerrja e kafshëve para gjyqit, ashtu si edhe qeniet njerëzore. Ndërsa vërtetësia e shumë gjyqeve të tillla është e vështirë të verifikohet, është përtej çdo lloj dyshimi se disa prej tyre kanë ndodhur vërtet.

Të gjitha llojet e kafshëve, mund të nxirreshin para një gjykate laike ose kishtare, qoftë vetëm apo në grup. Këto kafshë mund të gjykoheshin për një gamë të gjerë krimesh, nga vrasja, vrasja në bashkëpunim me kafshët e tjera, apo dëmtimi i të mbjellave dhe pronës.

Nëse shpalleshin fajtorë, kafshët fizikisht më të mëdha, do të dënoheshin me ekzekutim me vdekje, ose me dëbim nga fshati apo qyteti, ndërsa ato më të vogla, do të shkishëroheshin, ose do të denoncoheshin nga një gjykatë e kishës.

Një nga librat më të hollësishëm mbi këtë dukuri të çuditshme, titullohet “Ndëshkimi penal i i kafshëve” i Edmund P.Evans, botuar në vitin 1906. Sipas Evans, gjykimi dhe dënimi i kafshëve nuk ndodhte vetëm gjatë Mesjetës, pasi kjo praktikë është regjistruar edhe në qytetërime të kohëve të tjera.

Evans përmend romakët, që në një rast kryqëzuan një qen si pjesë e festimeve në kuadër të përvjetorit të ruajtjes së Kapitolit, nga sulmi i Galëve mbi Romë gjatë natës, një ngjarje që mendohet se ka ndodhur në vitin 390 Para Krishtit. Pas mposhtjes së romakëve në betejën e Alias, Galët sulmuan dhe plaçiktën Romën.

Ata rrethuan edhe Kapitolin, në një nga kodrat e qytetit. Ata zbuluan një mënyrë për t’ju ngjitur kodrës, dhe nuk u zbuluan as nga rojet dhe as nga qentë. Fatmirësht, romakë u lajmëruan nga patat e shenjta të perëndeshës Juno, dhe ishin në gjendje të zprapsnin Gaulët. Ndërsa patat u përshëndetën si heroina, qentë u ndëshkuan për neglizhimin e detyrës së tyre.

Evans thotë se në kohërat e lashta, në gjyq nxirresin përveç kafshëve edhe objekte të pajeta. Ai sjell në libër si shembull, gjykimin dhe dënimin e një statuje në Athinë. Statuja i përkiste Nikonit nga Tasosi, një atlet i famshëm i kohës. Rivalët që ishin xhelozë për suksesin e tij, e sulmuan statujën dhe e rrëzuan atë nga piedestali.

Njëri nga sulmuesit u shtyp për vdekje nga statuja. Sipas ligjit athinas, armët dhe të gjitha objektet e tjera që shkaktonin vdekjen e një personi, duhej të dënoheshin publikisht dhe të largoheshin përtej kufijve të qytetit. Kështu, statuja u nxorr para gjykatës, u shpall fajtore, dhe u dënua me hedhje në det.

Dokumentacioni më i hershëm i njohur i një gjyqi ndaj kafshëve në Mesjetë, i përket vitit 1266. Gjyqi u zhvillua në Fontenay-aux-Roses, jo shumë larg nga kryeqyteti francez Paris, dhe kishte protagonist një derr, të akuzuar për vrasjen dhe ngrënien e një foshnje.

Gjyqi u mbikëqyr nga murgjit e Shën Zhenienës, dhe kafsha u shpall fajtore, duke u dënuar me vdekje në turrën e druve. Duket se gjatë Mesjetës, ishte e paligjshme të ekzekutohej dikush pa një gjykim, ndaj kafshët e dyshuara për kryerjen e krimeve të rënda, nxirreshin në gjyq para se të ekzekutoheshin.

Por, ky shpjegim është vetëm një nga të shumtit që janë sugjeruar mbi këtë fenomen të çuditshëm. Përgjatë viteve, studiues të tjerë kanë paraqitur hipotezat e tyre. Për shembull, një shpjegim është se disa kafshë besohej se kishin veti morale, dhe prandaj ashtu si qeniet njerëzore, mund të bëheshin përgjegjëse për krimet që kryenin.

Në disa raste, kafshët visheshin me rroba si njerëzit kur nxirreshin në gjyq. Kjo shihet për shembull, në ekzekutimin e një derri të dënuar për vrasje në vitin 1386. Para ekzekutimit, derri ishte veshur me një jelek, doreza dhe një palë mbathje. Përveç kësaj, mbi kokë i ishte vendosur maska e një fytyre njerëzore.

Një tjetër hipotezë, sugjeron se evropianët e Mesjetës, besonin se autoriteti mbi mbretërinë e kafshëve i ishte dhënë njerëzimit nga Zoti, dhe se nxjerrja e kafshëve në gjyq, ishte një mënyrë për ta pohuar këtë autoritet. Një tjetër tezë, është se gjatë shekujve XII-XIII, zhvillimi i sistemit ligjor, solli në një tepri të numrit të gjyqtarëve dhe avokatëve.

Për shkak se nuk kishte punë të mjaftueshme për të gjithë, u vendos që kafshët e dyshuara për kryerjen e krimeve, të gjykoheshin ashtu si njerëzit. Megjithatë, një tjetër hipotezë pohon se avokatët mesjetarë i shihnin gjyqet ndaj kafshëve, si një mundësi për të treguar aftësine e tyre profesionale.

I tillë ishte shembulli i juristit francez të shekullit XV, Bartolome Shanase. Ai ishte avokati mbrojtës për një grup minjsh, të akuzuar se kishin ngrënë rezervat e elbit në një fshat. Ditën e gjyqit, minjtë nuk arritën të ishin të pranishëm, dhe Shasene përdori një argument dinak për t’i justifikuar.

Ai argumentoi, se meqë minjtë lëviznin shpesh nga një fshat në tjetrin, ata ndoshta nuk e kishin marrë fletëthirrjen për në gjyq. Por edhe nëse do e kishin marrë, ata mund të kishin frikë t’i bindeshin urdhrit, pasi rrezikonin të sulmoheshin nga macet gjatë rrugës për në gjykatë.

Avokati shpjegoi në këtë pikë se “klientët” e tij, mund të refuzojnë ligjërisht të paraqiten në gjykatë, nëse nuk mund të garantohej siguria e tyre. Në fund, gjyqtarët u detyruan të heqin dorë nga padia, pasi nuk mund të hidhnin dot poshtë argumentin e avokatit, dhe as t’i bindin fshatarët të mbanin brenda shtëpive macet e tyre.

Bazuar në provat e dokumentuara, derri ishte kafsha më e zakonshme që nxirrej në gjyq gjatë Mesjetës. Sipas Evans, kjo ndodhte sepse derrat kishin një liri më të madhe për të lëvizur nëpër rrugë, më shumë sesa kafshët e tjera, dhe se ishin në një numër shumë më të madh se kafshët e tjera.

Por edhe kafshë të tjera, mund të gjykoheshin për vepra të ndryshme.

Për shembull, në vitin 1474, një gjykatë në qytetin zviceran të Bazelit, dënoi me djegie në turrën e druve një gjel “për krimin e urryer dhe të panatyrshëm të ngrohjes së një veze”. Sipas besimit mesjetar, një vezë e ngrohur nga një gjel, do të nxirrte ose një gjarpër ose një dragua, dy krijesa jashtëzakonisht të rrezikshme.

Kafshët e tjera që janë nxjerrë në gjyq gjatë Mesjetës ishin demat, qentë dhe dhitë. Një nga gjyqet më të çuditshme të kafshëve, të regjistruara nga Evans, është ajo e disa delfinëve. Por, përveçse përmend se kafshët u gjykuan dhe ekzekutuan në Marsejë, në vitin 1596, Evans nuk ofron detaje të mëtejshme lidhur me këtë rast. / bota.al

Continue Reading

Argëtim

Zhytësi gjen shpatën 900-vjeçare në brigjet e Izraelit

Published

on

Një zhytës amator që eksploron ujërat e cekëta në veri të Izraelit, ka gjetur një shpatë që mendohet se i përkiste një kalorësi 900 vjet më parë. Autoriteti Antik i Izraelit (IAA) tha se pasi të pastrohej dhe analizohej, do të vihej në shfaqje publike.

Shpata u zbulua nga Shlomi Katzin, në ujërat e cekëta pranë Haifa.

Kobi Sharvit, i cili drejton Njësinë Arkeologjike Detare të IAA -së, tha se vendi ku u gjet shpata, siguroi strehë gjatë shekujve për anijet gjatë stuhive. “Këto kushte kanë tërhequr anijet tregtare në shekuj, duke lënë pas gjetje të pasura arkeologjike”, tha ai.

“Shpata është e rëndë për shkak të gurëve që janë ngjitur në të, dhe gjithashtu sepse është një shpatë hekuri dhe shumë e madhe”, shtoi ai.

Continue Reading

Argëtim

Jahti 80 milionë dollarësh, me “vrimë gjigante” në mes

Published

on

By

Jahti 80 milionë dollarësh, me “vrimë gjigante” në mes

Deri tani, konceptet e jahteve luksoze kanë ofruar modele të jashtëzakonshme, në formë mjelme, apo peshkaqeni, por studio e dizajnit “Lazzarini” ka prezantuar së fundmi një prej projekteve më të veçanta të para ndonjëherë.

Kompania italiane, me seli në Romë, dëshiron të prodhojë një superjaht luksoz, 69-metra të gjatë, me një “vrimë gjigante” në mes. Koncepti, i quajtur “Forma”, parashikon që jahti të lëvizë vetëm me energji të pastër. Ai është konceptuar të jetë një superstrukturë me një siluetë tepër të veçantë.

Dizajni është sa i thjeshtë, aq madhështor. Në pjesën e sipërme, është menduar të vendoset një pishinë me dysheme prej xhami, që do t’i lejojë notarët të kenë një pamje magjike të pjesës së poshtme.

Vlera për prodhimin këtij jahti është parashikuar të jetë 69 milionë euro, ose 80 milionë dollarë. Ai do të lëvizë me një motor me hidrogjen, ndërsa mund të arrijë një shpejtësi prej 24 nyjesh detare, ose mbi 44 km/h. Në çati do të ketë të instaluar panele diellorë, për të karikuar të gjitha sistemet.

Nga momenti që një prodhues vendos të vërë në zbatim projektin, do të duhen 20 muaj për ta sjellë në jetë jahtin, sipas “Lazzarini”.

Continue Reading

Argëtim

Ndërton shtëpinë rrotulluese pasi Iodhet nga ankesat e gruas

Published

on

Shtëpia në Sërbac të BeH-së është projektuar dhe ndërtuar nga 72-vjeçari Vojin Kusiq. Me një fasadë të gjelbër dhe çati të kuqe metalike, ajo mund të bëjë një rreth të plotë për të kënaqur dëshirat e shumëllojshme të gruas së tij Lubica – ajo dëshiron të shohë shumëçka kur shikon nga dritaret e saj.

“Pasi arrita një moshë të shtyrë dhe pasi fëmijët e mi morën përsipër biznesin familjar, më në fund kisha kohë të mjaftueshme për t’i dhënë detyrë vetes që t’ia realizoja gruas sime dëshirën e saj” që të mundë të ndryshojë pozicionin e dhomave në shtëpinë e saj kur të dojë, tha Kusiqi, raporton AP.

Shumë vjet më parë, kur u martuan, Kusiqi kishte ndërtuar një shtëpi tjetër, të mjaftueshme për veten dhe gruan e tij, në të cilën ata rritën tre fëmijët e tyre. Në atë kohë, gruaja e tij donte që dhomat e tyre të gjumit të kishin pamje nga dielli dhe kështu bënë. Por kjo do të thoshte se dhoma e tyre e ndejës të kishte përballë rrugën. Pas një kohe, ai thotë se gruaja e tij u ankua se “nuk mund të shihte njerëzit që hynin në oborrin tonë të përparmë” dhe kështu Kusiqi u desh të rimodelonte gjithçka.

Continue Reading

Aktuale